از «بعثت مجدد» تا تبیین گفتمان پیامبر در جهان
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، نشست خبری رونمایی از اثر ارزشمند «مجموعه موضوعات پژوهشی علوم و معارف اسلامی محمدی(ص)» با حضور جمعی از مسئولان و پژوهشگران حوزههای علمیه برگزار شد؛ مجموعهای ۱۲ جلدی که با احصای دهها هزار عنوان و موضوع پژوهشی، تلاش دارد زمینه بازخوانی علمی و کاربردی شخصیت، سیره و معارف پیامبر اکرم(ص) را متناسب با نیازهای جامعه امروز فراهم کند.
حجتالاسلام فرهاد عباسی، معاون پژوهش حوزههای علمیه، در این نشست با تأکید بر ضرورت بازخوانی سیره پیامبر اکرم(ص) متناسب با نیازهای روز، اظهار داشت: بعثت مجدد پیامبر اسلام(ص) به معنای بازخوانی فضایل و سیره ایشان منطبق با نیازهای جامعه معاصر است.
وی با اشاره به نقش پیامبر اکرم(ص) در شکلگیری تمدن اسلامی افزود: وجود مکرم نبی اکرم(ص) در طول ۲۳ سال، جامعهای متمدن را در دل فرهنگ متوحش آن زمان پدید آورد و بخش مهمی از این تمدن متوجه شخص پیامبر اکرم(ص) بود که با پشتوانه توحید آن را به کمال رساند.
معاون پژوهش حوزههای علمیه تصریح کرد: امروز نیز میتوان از ظرفیت شخصیت پیامبر اکرم(ص) برای تحول جامعه بهره گرفت و بعثت مجدد پیامبر اسلام(ص) در این دوره جاهلیت متمدن، میتواند از ظرفیتهای این انسان به کمال رسیده و آبروی انسانیت بهرهمند شود.
حجتالاسلام عباسی با اشاره به ویژگیهای دعوت پیامبر اکرم(ص) خاطرنشان کرد: دعوت پیامبر شاخصههایی داشت که قلبهای عرب و غیرعرب را مجذوب خود کرد و میتواند مسلمان و غیرمسلمان را گرد خود آورد؛ پیامبر اکرم(ص) پیامبر همه اعصار بود و انسان را به زندگی متمدنانه در زیر سایه نور خدا دعوت میکند.
وی بر ضرورت انجام پژوهشهای کاربردی درباره پیامبر اکرم(ص) تأکید کرد و گفت: پژوهشهایی که درباره پیامبر اکرم(ص) انجام میشود، نباید صرفاً در حد یک کتابخانه باشد، بلکه باید متوجه نیازهای چندوجهی امروز، موضوعات روشی و علمی و دیگر نیازهای جامعه باشد.
معاون پژوهش حوزههای علمیه از بررسی دهها هزار مسئله پژوهشی در حوزه علوم و معارف اسلامی محمدی(ص) خبر داد و افزود: اکنون در هزار و پانصدمین سالگشت بزرگداشت این میلاد هستیم و به همت پژوهشگران حوزوی، مجموعهای پژوهشی با بررسی ۶۰ هزار مسئله در ۲۵ موضوع عملی دستهبندی شده است.
وی ادامه داد: این مسائل در قالب مقاله و کرسیهای نظریهپردازی مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در گام بعد، اولویتبندی و سپس تبیین میشود و در نهایت خروجیهای علمی همچون مقاله و کتاب از آن به دست خواهد آمد.
حجتالاسلام عباسی در پایان اظهار داشت: این اثر هدیه حوزه علمیه قم به دینپژوهان خواهد بود و بهزودی در همایش بزرگ کنفرانس وحدت اسلامی، با حضور مدیر حوزههای علمیه رونمایی میشود تا در دسترس دینپژوهان قرار گیرد.
فرصت تاریخی برای تبیین گفتمان پیامبر(ص) در جهان
حجتالاسلام سیدمفید حسینیکوهساری، معاون بینالملل حوزههای علمیه، نیز در این نشست با اشاره به برنامههای بینالمللی هزار و پانصدمین سالگرد میلاد پیامبر اکرم(ص) گفت: جمهوری اسلامی ایران برای نخستینبار موضوع هزار و پانصدمین سالگرد میلاد پیامبر اکرم(ص) را مورد توجه قرار داد و پیگیریهای بینالمللی در این زمینه انجام شد.
وی افزود: این مناسبت به تصویب علمای جهان اسلام و رؤسای جمهور کشورهای اسلامی رسید و دبیرخانه برگزاری برنامههای مربوط به این مناسبت نیز به جمهوری اسلامی ایران واگذار شد و در ادامه، مصوبهای در هیئت دولت به تصویب رسید و کمیتهای برای پیگیری برنامهها شکل گرفت.
معاون بینالملل حوزههای علمیه با اشاره به برگزاری کنفرانس وحدت اسلامی در قم خاطرنشان کرد: کنفرانس وحدت روز شنبه در قم برگزار خواهد شد و از موسوعه ۱۲ جلدی «مجموعه موضوعات پژوهشی علوم و معارف اسلامی محمدی(ص)» نیز رونمایی میشود.
حجتالاسلام حسینیکوهساری با اشاره به تحولات اخیر جهان تصریح کرد: موج عظیمی برای شناخت پیامبر اکرم(ص) در دنیا به وجود آمده است و امروز این نیاز وجود دارد که اندیشههای پیامبر اکرم(ص) از نظر گفتمانی، نظری و علمی بازخوانی شود.
وی با تأکید بر ضرورت زنده نگه داشتن عنوان هزار و پانصدمین سالگرد میلاد پیامبر اکرم(ص) گفت: باید این برند را که به نام جمهوری اسلامی ایران ثبت شده است، زنده نگه داریم و کمک کنیم مردم جهان هرچه بیشتر با پیامبر اکرم(ص) آشنا شوند.
معاون بینالملل حوزههای علمیه با اشاره به نامه رهبر شهید انقلاب به جوانان اروپا و آمریکا اظهار داشت: گفتمان دفاع از غزه و فلسطین و تنفر از ترامپ و اپستین به یک پرونده جهانی تبدیل شده است و امروز با موجی از مبارزه با بیاخلاقی مواجه هستیم.
وی افزود: ذیل گفتمان پیامبر اکرم(ص) میتوان گفتمان عدالت، اخلاق، برادری و انسانیت را در سطح جهانی مطرح کرد و در این نقطه عطف تاریخی، گفتمان پیامبر(ص) را بیش از گذشته مورد توجه قرار داد.
حجتالاسلام حسینیکوهساری با بیان اینکه بشر امروز از آرمانهای دوگانه غرب عبور کرده است، خاطرنشان کرد: امروز کسی به دنبال آرمانهایی که غرب صدها سال آنها را عرضه و تبلیغ کرده است، نمیرود؛ چراکه بشر متوجه شده این اهداف و آرمانها دوگانه بوده و در بسیاری موارد، هدف آنها غارت ثروت ملتها بوده است.
وی تأکید کرد: فرصت مناسبی فراهم شده است تا گفتمان پیامبر اکرم(ص) با محوریت عدالت، اخلاق، برادری و انسانیت در سطح جهانی تبیین و معرفی شود و از این نقطه عطف تاریخی برای شناساندن هرچه بیشتر شخصیت و معارف پیامبر اکرم(ص) بهره گرفته شود.
احصای دهها هزار موضوع در حوزههای مختلف علوم انسانی و اسلامی
حجتالاسلام سیدحسین اسحاقی، رئیس دبیرخانه راهبری پناح حوزههای علمیه، نیز با اشاره به ظرفیتهای گسترده علمی و پژوهشی در حوزه معارف نبوی اظهار داشت: پیامبر اعظم(ص) وجودی کهکشانوار است که هزاران نقطه فضیلت در آن وجود دارد و حضرت رسول(ص) سقف اخلاق را درنوردیدهاند.
وی افزود: پیامبر اکرم(ص) «اسوه حسنه» و اسوه کامل برای بشریت هستند و انسان میتواند با نگاه به اخلاق فردی، خانوادگی و اجتماعی آن حضرت، از ایشان درس بگیرد.
رئیس دبیرخانه راهبری پناح حوزههای علمیه با اشاره به فعالیتهای این دبیرخانه گفت: دبیرخانه راهبری پژوهشهای نیازمحور حدود پنج سال پیش با هدف پاسخگویی به نیازهای جاری جامعه و نظام شکل گرفت و تاکنون موفق به تولید ۳۲۰ اثر در ۲۸ گروه علمی شده است.
حجتالاسلام اسحاقی درباره فرایند تولید مجموعه «موضوعات پژوهشی علوم و معارف اسلامی محمدی(ص)» توضیح داد: پس از دریافت ۷۰ هزار عنوان موضوع، موارد مشابه حذف و موضوعات باقیمانده در ۲۸ گروه علمی دستهبندی شدند.
وی با اشاره به گستره موضوعات این مجموعه تصریح کرد: در این پروژه موضوعات متنوعی در حوزههای حدیث، درایه و رجال، تاریخ، سیره و تراجم، تفسیر و علوم قرآن، مطالعات اجتماعی، معارف و علوم انسانی، اخلاق، مطالعات تمدنی، علوم سیاسی، مطالعات راهبردی، انقلاب اسلامی و تاریخ معاصر، مذاهب و فرق اسلامی، ادیان، علوم تربیتی، عرفان، کلام، فلسفه و حقوق گردآوری شده است.
رئیس دبیرخانه راهبری پناح حوزههای علمیه افزود: در حوزههای مدیریت، ادبیات، اقتصاد، مطالعات بینالملل، هنر، روانشناسی و فقه نیز موضوعاتی گردآوری شده و حوزههایی همچون پژوهش، تبلیغ، رسانه و فضای مجازی و مطالعات زن و خانواده نیز در این مجموعه مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی با بیان اینکه این اثر با رویکرد تلفیقی «موضوعمحور ـ مسئلهمحور» تدوین شده است، گفت: انگیزهبخشی، تولید دانش، تربیت محقق، دفاع علمی، افزایش تولیدات علمی، الگوسازی و بینالمللیسازی از جمله اهداف این مجموعه است.
حجتالاسلام اسحاقی خاطرنشان کرد: رویکردهای پژوهشی این مجموعه شامل تبیینی، تطبیقی، انتقادی، اثباتی، آسیبشناسی و سیاستگذاری است.
وی چهار ویژگی ممتاز این اثر را مورد اشاره قرار داد و گفت: دقت علمی با غربالگری دقیق و پرهیز از تکرار موضوعات، کرامت نبوی با رعایت آداب علمی در نگارش و ارجاعات، پوشش هدفمند با نگاه همهجانبه به علوم انسانی ـ اسلامی و مطالعات روز و قابلیت اجرا از ویژگیهای این مجموعه است.
رئیس دبیرخانه راهبری پناح حوزههای علمیه افزود: عناوین این مجموعه به گونهای آماده شدهاند که بتوان از آنها بهصورت فوری در پایاننامه، رساله، نشستهای علمی، کرسیهای آزاداندیشی و نظریهپردازی استفاده کرد.
منصور حاجی، پژوهشگر پروژه «مجموعه موضوعات پژوهشی علوم و معارف اسلامی محمدی(ص)»، نیز در این نشست با اشاره به ضرورت بازشناسی ابعاد شخصیت پیامبر اکرم(ص) اظهار داشت: پیامبر اکرم(ص) فلسفه خلقت ماست و ما مدیون وجود نازنین ایشان هستیم؛ ازاینرو این اثر بهعنوان هدیهای از جانب شیعه به مسلمانان عالم ارائه میشود.
وی با بیان اینکه در موضوع قرآن کریم و وجود نازنین حضرت محمد(ص) با نوعی مهجوریت مواجه هستیم، تصریح کرد: آثار مرتبط با پیامبر اکرم(ص) در مقایسه با آثار مربوط به برخی اندیشمندان دیگر کمتر است؛ این در حالی است که سیره پیامبر اکرم(ص) آنقدر زیبا و ارزشمند است که باید بیش از این مورد توجه قرار گیرد.
پژوهشگر این پروژه افزود: نزدیک به یکچهارم قرآن کریم، یعنی حدود ۱۵۰۰ آیه، به پیامبر اکرم(ص) مرتبط است و از این منظر، ضرورت توجه بیشتر به شخصیت و سیره ایشان کاملاً روشن است.
حاجی از احصای ۷۰ هزار عنوان موضوع پژوهشی جدید درباره پیامبر اکرم(ص) خبر داد و گفت: حدود ۷۰ هزار عنوان موضوع برای پایاننامه درباره پیامبر اکرم(ص) که تاکنون مورد کار قرار نگرفته است، احصا کردهام.
وی ادامه داد: در این مجموعه موضوعاتی همچون تأثیر پیامبر اکرم(ص) بر تمدنهای اسلامی و تأثیر وجود نازنین ایشان بر اندیشه اندیشمندان اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.
پژوهشگر پروژه «مجموعه موضوعات پژوهشی علوم و معارف اسلامی محمدی(ص)» با اشاره به توهینهای صورتگرفته در غرب علیه پیامبر اکرم(ص) اظهار داشت: امروز در غرب به شخص پیامبر اکرم(ص) توهین میشود، اما مسلمانان آنگونه که شایسته است در برابر این مسئله عمل نمیکنند.
حاجی افزود: ازاینرو، با هدف توجه بیشتر به این موضوع و تبدیل این عناوین به نظریههای کاربردی، این موضوعات در رشتههای مختلف علوم انسانی و اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است و در آینده نزدیک در اختیار پژوهشگران قرار خواهد گرفت.
وی در پایان گفت: بخشی از این پایاننامهها مربوط به ایران و بخشی نیز مربوط به کشورهای دیگر است.
رونمایی از مجموعه ۱۲ جلدی در کنفرانس وحدت اسلامی
بر اساس اعلام مسئولان حوزههای علمیه، مجموعه ۱۲ جلدی «مجموعه موضوعات پژوهشی علوم و معارف اسلامی محمدی(ص)» روز شنبه ۷ شهریورماه ۱۴۰۵ در چهلمین کنفرانس وحدت اسلامی در قم با حضور مدیر حوزههای علمیه و جمعی از شخصیتهای ملی و بینالمللی رونمایی خواهد شد.
این مجموعه با هدف ایجاد نقشهای جامع برای پژوهش درباره شخصیت، سیره و معارف پیامبر اکرم(ص)، ظرفیت گستردهای از موضوعات علمی را در اختیار پژوهشگران قرار میدهد و میتواند زمینهای برای تولید آثار علمی، برگزاری نشستهای تخصصی، کرسیهای نظریهپردازی و توسعه مطالعات نبوی در عرصههای مختلف علوم انسانی و اسلامی فراهم کند.