صیانت از هویت تاریخی «خلیج فارس» و ضرورت عقلانیت حقوقی و دیپلماسی فعال
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، در سفر مورخ 28 مرداد ماه، دکتر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی ایران به کشور دوست و همسایه عراق؛ نخست وزیر و رئیس مجلس عراق اعلام کرد ما در سفررییس مجلس شورای اسلامی ایران، "خلیج عربی" را مطرح کردیم و ایشان گفت: «ما خلیج فارس می گوییم و شما خلیج عربی بگویید چون اختلافی نداریم». دستیار دکتر قالیباف با رد ادعای مسئولان عراقی گفت: در جلسه مذکور قالیباف بر نام تاریخی خلیج فارس تأکید کرد و گفت: «شما هم نباید درگیر این بحثها شوید و باید دغدغه اصلی ما مقابله با دشمنان مشترک ایران و عراق باشد». با این حال، رعایت موازین حسنهمجواری و پیوندهای راهبردی میان دو ملت، هرگز مجوزی برای چشمپوشی از مسلمات تاریخی و تضییع حقوق هویتی ملت ایران نخواهد بود. سیاستمداران منطقهای باید بدانند که هویت تاریخی این پهنهٔ آبی، وجهالمصالحهٔ منافع زودگذر سیاسی یا جلب رضایت کانونهای اختلافافکن نخواهد شد. این یادداشت متذکر حفظ حقوق ملت ایران اسلامی در این بخش از سرزمین ما است.
نام بلند «خلیج فارس» صرفاً یک نامگذاری جغرافیایی معاصر نیست، بلکه واقعیتی تاریخی، تمدنی و ریشهدار در اسناد متقن چند هزار ساله است و ذکر نام خلیج عربی جعلی و تحریف تاریخ است. از کهنترین نقشههای جغرافیایی یونان باستان و متون تاریخی روم تا آثار برجسته جغرافی دانان و مورخان بزرگ جهان اسلام (نظیر ابنحوقل، اصطخری و مسعودی) و حتی معاهدات ادوار عثمانی، همگی بر تثبیت و اصالت این پهنه آبی با عنوان «بحر فارس» یا «خلیج فارس» گواهی میدهند. به همین جهت، بهکارگیری هرعنوان مجعول دیگر، آشکارا تحریف سازمانیافته تاریخ و بیاعتنایی به موازین مسلم علمی و اسناد بینالمللی است.
بر اساس حقوق و عرف بینالملل، اسامی جغرافیایی واجد بار حقوقی و هویتی هستند. سازمان ملل متحد طی اسناد و بخشنامههای متعدد و الزامآور دبیرخانه (از جمله اسناد رسمی ST/CS/SER.A/29 در سالهای ۱۹۷۱ و ۱۹۸۴ و ۱۹۹۴) و همچنین گروه کارشناسان نامهای جغرافیایی ملل متحد (UNGEGN)، رسماً و مکرراً بر ضرورت انحصاری کاربرد نام «خلیج فارس» تأکید کرده است. از این رو، استناد به این نام نه یک تعصب زبانی، بلکه پایبندی به حقوق بینالملل و نظام یکپارچهسازی نامهای جغرافیایی است.
تحریف نامهای تاریخی با انگیزههای مقطعی یا جلب رضایت جریانهای منطقهای وابسته به کانونهای فرامنطقهای، رویهای مخرب، بیبنیاد و مخلِ اصل حسن همجواری است. هرچند رویکرد اصولی جمهوری اسلامی ایران همواره بر تحکیم برادری ایمانی و تعمیق مناسبات تمدنی با دو ملت ایران و عراق استوار بوده، اما اصل بنیادین «احترام متقابل» ایجاب میکند که حقایق تاریخی و حقوقی دستخوش مصلحتاندیشیهای زودگذر نشود. هویت تاریخی و سرمایهٔ معنوی ملت ایران مصالحهناپذیر است وهیچ تعارف دیپلماتیکی نمیتواند مجوزی برای سکوت، انفعال یا پذیرش ضمنی عناوین مجعول باشد.
برای پیشگیری از عادیسازی این دست تحریفها در ادبیات رسمی و رسانهای همسایگان، شایسته است دستگاه سیاست خارجی و شخص ریاست محترم مجلس شورای اسلامی در قبال این مسأله موضعی شفاف و بازدارنده اتخاذ کنند:
1. اعلام موضع رسمی، قاطع و غیرقابلتفسیر پیرامون اصالت خلیج فارس و رد هرگونه پذیرش ضمنی نامهای جعلی در تعاملات دو و چندجانبه.
2. ارسال یادداشت دیپلماتیک و اسنادی به بغداد: وزارت امور خارجه کشورمان باید در قالب یادداشتی رسمی و مستدل، همراه با پیوست اسناد تاریخی و بینالمللی، تذکر حقوقی لازم را به مقامات عراقی ابلاغ کند تا تحریف نامهای تاریخی به رویهای عادی و تکرارشونده در مجامع عمومی و رسمی و مناسبات دو کشور تبدیل نشود.
3. با بهرهگیری از ظرفیت مراکز مطالعاتی و انتشار مجموعهاسناد معتبر تاریخی به زبانهای عربی و انگلیسی، ابعاد حقوقی و تاریخی موضوع را برای نخبگان و افکار عمومی جهان عرب تبیین نماید.
صیانت از نام و اعتبار جاودان «خلیج فارس»، پاسداری از میراث کهن تمدنی، صیانت از عزت ملی و دفاع از حقوق حقهٔ ملت بزرگ ایران در پهنهٔ تاریخ و جغرافیای منطقه است. هرگونه تلاش نظاممند برای تحریف این نام، نه تنها توهین به حافظهٔ تاریخی منطقه، بلکه تعرضی آشکار به میراث جمعی بشریت و بیاعتنایی به موازین حقیقت است. هویت ملی، تاریخِ اصیل و حقوق سرزمینیِ ایرانِ اسلامی، از اصول بنیادین و مصالحهناپذیر حاکمیت هستند که هیچ مصلحتِ سیاسیِ گذرا نمیتواند از ارزش آنها بکاهد. صیانت از این ابهت، مستلزم شجاعت در تبیین حقیقت، صراحت در کلام و استواری در عمل دیپلماتیک است؛ تا حقیقتِ تاریخی، همواره بر توهمات سیاسی پیروز باشد. تاریخ در این مورد قضاوت خواهد کرد.
علی اصغر مجتهدزاده مستشار بازنشسته دیوانعالی کشور