فقه و اصول باید محور آموزش حوزههای علمیه باشد
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، حضرت آیتالله جعفر سبحانی پیش از ظهر امروز در آیین آغاز سال تحصیلی حوزههای علمیه که در مدرسه علمیه فیضیه برگزار شد، با قرائت آیه نفر گفت: این آیه تفسیر معروفی دارد که در کتب استدلالی ما نیز آمده است. در این تفسیر، «نفر» به معنای جهاد و کوچکردن برای جهاد است و آیه خطاب به نبی اکرم(ص) و اصحاب پیامبر(ص) است.
وی افزود: بر اساس این تفسیر، گروهی بمانند و گروهی به جهاد بروند و پس از بازگشت، گروهی که ماندهاند، آنان را انذار کنند؛ «لَوْلَا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ»؛ یعنی گروهی برای جهاد بروند و گروهی در محضر پیامبر(ص) بمانند و در دین تفقه کنند و زمانی که جهادگران بازگشتند، آنان را انذار کنند. در این صورت، ضمیر اول و دوم به ماندگان و ضمیر سوم به بازگشتکنندگان یا همان جهادگران برمیگردد. سیاق آیه همین است، اما این معنا خلاف ظاهر است؛ زیرا مرجع ضمیر باید یکی باشد و هر سه ضمیر به یک گروه برگردد.
حضرت آیتالله سبحانی ادامه داد: تفسیر دوم را از روایات استفاده میکنیم. از حضرت(ص) نقل شده است که «اختلاف امتی رحمه»؛ البته مراد از اختلاف، دودستگی نیست، بلکه به معنای حرکت است. این آیه ناظر به حرکت برای اخذ دانش است و «نفر» در اینجا به معنای حرکت برای کسب دانش است.
وی گفت: ایران عزیز، قم را دارد و همه مردم نمیتوانند به قم بیایند؛ بنابراین باید جمعی به قم بیایند، درس بخوانند و به شهر و قوم خود بازگردند. «نفر» به معنای حرکت و اخذ حدیث است و خطاب آیه تنها به پیامبر(ص) و اصحاب پیامبر(ص) نیست. کسانی از شیراز، کرمان و دیگر مناطق میتوانند به قم بیایند، در دین تفقه کنند، قوم خود را انذار کنند و سپس بازگردند. این مسئله به حوزه علمیه برمیگردد. مرحوم آیتالله حائری این حوزه را تشکیل داد که طلاب پس از تحصیل به مناطق خود بازگردند و مردم را آموزش دهند.
حضرت آیتالله سبحانی درباره تفاوت دو تفسیر از آیه نفر بیان کرد: اشکال میشود آیه بر اساس این تفسیر خلاف سیاق است. پاسخ این است که مانعی ندارد این آیه دوبار نازل شده باشد و این مسئله نیز سابقه دارد. برای نمونه، سوره «الم نشرح» و آیات «سوف یعطیک ربک» در ابتدای بعثت و در انتهای بعثت دوبار نازل شدهاند. بنابراین، آیه نفر نیز میتواند در مرتبه اول برای جهاد و در مرتبه دوم برای تفقه نازل شده باشد.
وی با بیان اینکه انقلاب اسلامی ایران نیز بخشی از برکات حوزه علمیه است، گفت: انقلاب ما جزئی از برکات این حوزه است و خداوند این حوزه را مبارک قرار داده است. حفظ دین مردم ایران مرهون خدمات حوزه علمیه قم است.
این استاد برجسته حوزه علمیه قم با بیان اینکه در سالهای گذشته، تعطیلات ما ناخواسته زیاد شد، اظهار داشت: این مسئله به آموزش صدمه زد. باید برای آن فکری شود و کاری صورت گیرد که تعطیلات کاهش پیدا کند و به هر عنوانی کلاسها تعطیل نشود. باید میان تحصیل و مسائل دیگر جمع کرد.
حضرت آیتالله سبحانی با اشاره به رشتههای تخصصی حوزههای علمیه اظهار کرد: تمام تخصصیها یادگار مرحوم آیتالله فاضل است که تخصص را به حوزه آورد. بنا بود تخصصیها در عصر برگزار شود و صبح به فقه و اصول اختصاص داشته باشد و تخصصهای کلامی، تفسیری و فلسفی نیز در عصر دنبال شوند. باید این برنامه را بهگونهای تنظیم کنیم که فقه و اصول اصل باشد.
وی ادامه داد: بشارت دادند که رشته تبلیغ نیز به تخصصها افزوده شده است که برای ما بشارتی است. فقیه غذا را میپزد و آنچه فقیه پخته است، توسط مبلغان و خطبا به مردم داده میشود. بنابراین، نباید تبلیغ را کم بگیریم. جناب آقای اعرافی باید تبلیغ را مانند دیگر تخصصها مورد عنایت خود داشته باشد.
حضرت آیت الله سبحانی همچنین بر ضرورت ارتباط حوزه علمیه با مراکز علمی خارج از کشور تأکید کرد و گفت: برای اینکه حوزه ما با خارج از خود ارتباط داشته باشد، باید در هر سال موضوعی را بهصورت بینالمللی مطرح کنیم، از محققان خارج از کشور دعوت کنیم و سمیناری با حضور حوزه و مراکز علمی خارج از کشور برگزار کنیم.
وی افزود: در این همایشها میتوان مسائل علمی را مطرح کرد و آنها را به محققان معرفی کرد. یکی از موضوعات میتواند مسئله بدعت باشد که موضوعاً و حکماً چیست و محققان و فضلا درباره آن بنویسند. هر سال میتوان چنین سمیناری با حضور مراکز علمی خارج از کشور برگزار کرد و این کار ممکن است.
حضرت آیتالله سبحانی گفت: موضوع دیگری که میتوان درباره آن کار کرد، مسئله احکام سفر است که من ۳۸ حکم برای آن پیدا کردم. باید جمعیتی تشکیل شود که پیشنهادهای بهتر برای انجام این کار را ارائه دهد و بتوانیم همایش بینالمللی با حضور مراکز علمی خارج از کشور برگزار کنیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: خوشبختیم فیضیه و دارالشفا به حالت اولیه خود برگشتهاند و با سیاستی که آقای اعرافی انجام داد، این مراکز حالت اولیه خود را پیدا کردند. مرکزیت با دارالشفا، فیضیه و گلپایگانی است.