طلبه بدون مجاهدت علمی به قله نمیرسد
حجتالاسلام علی مطهری صدر، معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی، در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، با تبریک آغاز سال تحصیلی حوزههای علمیه اظهار داشت: آغاز سال تحصیلی برای طلبه باید به معنای آغاز یک مرحله جدید از حرکت علمی و معنوی باشد؛ چراکه حوزه علمیه محل تربیت انسانهایی است که قرار است در آینده عهدهدار تبیین معارف دین و پاسخگویی به نیازهای فکری جامعه باشند.
وی با اشاره به اهمیت دوران تحصیل در شکلگیری شخصیت علمی طلبه افزود: طلبه باید بداند که فرصت جوانی و سالهای تحصیل در حوزه قابل بازگشت نیست و هر مقدار که در این سالها برای تحصیل، مطالعه، مباحثه و تهذیب سرمایهگذاری کند، در آینده ثمرات آن را خواهد دید.
درس خواندن در حوزه یک وظیفه جدی است
معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی با تأکید بر اینکه «طلبگی بدون مجاهدت علمی معنا ندارد»، تصریح کرد: طلاب عزیز باید درس را جدی بگیرند حوزه جایگاه علمآموزی است و طلبه نمیتواند بدون تلاش علمی، مطالعه مستمر و حضور جدی در کلاس و مباحثه، انتظار داشته باشد که در آینده بتواند پاسخگوی نیازهای دینی و فکری مردم باشد.
وی افزود: توصیه ما به طلاب این است که از همان سالهای ابتدایی، پایه علمی خود را محکم کنند ادبیات عرب، منطق، فقه، اصول و سایر علوم حوزوی هرکدام مقدمهای برای رسیدن به قدرت اجتهاد و فهم عمیق منابع دینی است و نباید هیچکدام را سطحی تلقی کرد.
حجت الاسلام مطهری صدر خاطرنشان کرد: گاهی طلبه تصور میکند بعضی دروس صرفاً برای عبور از یک پایه تحصیلی هستند، در حالی که هر درس بخشی از شخصیت علمی او را میسازد اگر پایهها محکم نباشد، در مراحل بالاتر مشکلات خود را نشان خواهد داد.
مباحثه؛ سنتی که نباید در حوزه کمرنگ شود
وی یکی از عوامل مهم رشد علمی طلاب را «مباحثه» دانست و اظهار داشت: مباحثه از سنتهای ارزشمند حوزههای علمیه است و طلبه باید آن را جدی بگیرد ممکن است انسان در کلاس درس مطلبی را بشنود و تصور کند آن را فرا گرفته است، اما زمانی که بخواهد همان مطلب را برای دوست خود توضیح دهد، متوجه نقاط ضعف خود خواهد شد.
معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی ادامه داد: مباحثه فقط تکرار مطالب استاد نیست، بلکه فرصتی برای فکر کردن، سؤال کردن، نقد کردن و عمیق شدن در مطالب علمی است مدارس علمیه باید زمینه مناسبی برای شکلگیری مباحثات علمی طلاب فراهم کنند.
وی گفت: طلبه موفق کسی نیست که فقط زیاد مطالعه کند؛ بلکه باید بتواند آنچه را مطالعه کرده، تحلیل کند، به زبان بیاورد و با دیگران درباره آن گفتوگو کند.
طلبه باید اهل سؤال و تحقیق باشد
حجت الاسلام مطهری صدر با بیان اینکه حوزه علمیه باید روحیه تحقیق و پرسشگری را در طلاب تقویت کند، اظهار داشت: نباید از سؤال کردن ترسید طلبه باید اهل سؤال باشد، اما سؤال همراه با تحقیق و تلاش برای یافتن پاسخ.
وی افزود: نسل امروز با پرسشهای فراوانی مواجه است و طلبهای که میخواهد برای این نسل سخن بگوید، باید خودش اهل مطالعه و تحقیق باشد نمیتوان با معلومات محدود و پاسخهای کلیشهای به مسائل پیچیده اعتقادی، فرهنگی و اجتماعی پاسخ داد.
وی تأکید کرد: حوزه امروز باید طلبهای تربیت کند که بتواند در برابر شبهات فکری و اعتقادی، پاسخ مستدل و منطقی ارائه دهد و مخاطب را با اخلاق و استدلال اقناع کند.
علم بدون اخلاق، طلبگی را به مقصد نمیرساند
معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی در ادامه با تأکید بر اهمیت تهذیب نفس گفت: در کنار درس و تحصیل، مسئله اخلاق و معنویت نباید فراموش شود طلبهای که علم بیاموزد اما اخلاق و تقوا را کنار بگذارد، از هدف اصلی حوزه فاصله گرفته است.
وی تصریح کرد: طلبه باید از همان ابتدا به نماز، قرآن، دعا، ارتباط با اهل بیت(ع)، احترام به استاد، رعایت حقالناس و خدمت به مردم توجه داشته باشد علم زمانی ارزشمند است که انسان را به خدا نزدیکتر و خدمت او به مردم را بیشتر کند.
حجت الاسلام مطهری صدر افزود: توصیه ما به طلاب این است که مراقب باشند فضای علمی حوزه آنها را از معنویت جدا نکند درس خواندن برای خدا، پژوهش برای خدمت به دین و کسب دانش برای گرهگشایی از مشکلات مردم، نیتهایی است که میتواند مسیر طلبگی را نورانی کند.
بصیرت؛ نیاز جدی طلبه امروز
وی با اشاره به شرایط پیچیده فرهنگی و سیاسی جامعه گفت: طلبه امروز نمیتواند نسبت به اتفاقات پیرامون خود بیتفاوت باشد طلبه باید زمانشناس باشد و نسبت به مسائل جامعه و جهان اسلام شناخت داشته باشد.
معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: در کلام نورانی امیرالمؤمنین(ع) آمده است: «وَ لَا یَحْمِلُ هَذَا الْعِلْمَ إِلَّا أَهْلُ الْبَصَرِ وَ الصَّبْرِ»؛ یعنی این علم را جز اهل بصیرت و صبر نمیتوانند حمل کنند این تعبیر برای طلبه بسیار قابل تأمل است؛ انسان باید هم اهل فهم و بصیرت باشد و هم در مسیر رسیدن به اهداف، صبر و استقامت داشته باشد.
وی افزود: امروز طلبه با یک جنگ پیچیده رسانهای و شناختی مواجه است. دشمن تلاش میکند با ایجاد شبهه، تحریف واقعیتها و ایجاد یأس، باورهای دینی و انقلابی جامعه را تضعیف کند بنابراین طلبه باید قدرت تحلیل داشته باشد و هر خبری را بدون تحقیق نپذیرد.
حوزه انقلابی، حوزه عالم و بصیر است
حجت الاسلام مطهری صدر با تأکید بر اینکه انقلابی بودن با علم و اخلاق پیوند ناگسستنی دارد، گفت: حوزه انقلابی حوزهای است که در آن طلبه نسبت به سرنوشت جامعه احساس مسئولیت میکند و در عین حال، از نظر علمی و اخلاقی نیز در تراز مطلوب قرار دارد.
وی ادامه داد: طلبه انقلابی نباید اهل شعارزدگی باشد؛ بلکه باید مبانی انقلاب اسلامی را بشناسد، تاریخ معاصر را مطالعه کند، اندیشههای امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب را دنبال کند و بتواند از مبانی دینی و انقلابی با استدلال دفاع کند.
معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی اظهار داشت: امروز اگر طلبه بخواهد در عرصه جهاد تبیین موفق باشد، باید هم عالم باشد و هم بصیر. تبیین بدون دانش و تحلیل ممکن نیست.
جهاد تبیین از مدرسه علمیه آغاز میشود
وی با اشاره به ضرورت توجه طلاب به عرصه رسانه افزود: جهاد تبیین تنها وظیفه سخنرانان و فعالان رسانهای نیست؛ هر طلبهای که بتواند یک شبهه را برطرف کند، یک حقیقت را برای مخاطب روشن کند یا جوانی را نسبت به یک مسئله دینی و اجتماعی آگاه کند، در حقیقت در مسیر جهاد تبیین گام برداشته است.
حجت الاسلام مطهری صدر خاطرنشان کرد: البته فعالیت در فضای مجازی نیازمند سواد رسانهای است طلبه نباید گرفتار انتشار مطالب غیرمستند، هیجانی و بدون تحقیق شود اعتبار روحانیت و حوزه اقتضا میکند که هر مطلبی که از سوی یک طلبه منتشر میشود، دقیق، مستند و همراه با اخلاق باشد.
طلبه باید برای مردم مفید باشد
معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر مردمی بودن روحانیت گفت: هدف نهایی تحصیل طلبه، خدمت به مردم و هدایت جامعه است بنابراین طلبه نباید در فضای مدرسه و کتاب محصور بماند.
وی افزود: طلبه باید با جامعه ارتباط داشته باشد، مسائل مردم را بشناسد و خود را برای پاسخگویی به نیازهای دینی، فرهنگی و اجتماعی آنان آماده کند اگر مردم احساس کنند روحانی درد آنها را میفهمد و برای حل مشکلات فکری و معنوی آنان تلاش میکند، ارتباط میان مردم و حوزه عمیقتر خواهد شد.
اساتید، محور تحول علمی حوزه هستند
حجت الاسلام مطهری صدر همچنین نقش اساتید را در ارتقای سطح علمی حوزه بسیار مهم دانست و گفت: استاد حوزه فقط مدرس یک کتاب نیست؛ استاد باید طلبه را به فکر کردن، مطالعه کردن، سؤال کردن و تحقیق کردن سوق دهد.
وی افزود: استاد میتواند با روش تدریس خود، علاقه به علم را در طلبه ایجاد کند. از این رو انتظار میرود اساتید محترم علاوه بر توجه به محتوای علمی دروس، به روش انتقال مطالب و تربیت علمی شاگردان نیز اهتمام داشته باشند.
معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: رابطه استاد و طلبه باید یک رابطه تربیتی باشد طلبه باید از محضر استاد استفاده کند و استاد نیز خود را نسبت به رشد علمی و اخلاقی شاگردان مسئول بداند.
از سال اول، مقصد را بشناسید
وی خطاب به طلاب جدیدالورود گفت: کسانی که امسال وارد حوزه شدهاند باید از همان ابتدا بدانند که طلبگی یک مسیر طولانی و نیازمند صبر و استقامت است ممکن است در این مسیر با سختیهایی مواجه شوند، اما اگر هدف خود را بشناسند و با نیت الهی حرکت کنند، این سختیها تبدیل به فرصت رشد خواهد شد.
حجت الاسلام مطهری صدر افزود: طلبه جدیدالورود باید برای خود برنامه داشته باشد؛ برنامهای برای درس، مطالعه، مباحثه، عبادت، ورزش، استراحت و فعالیتهای اجتماعی بیبرنامگی یکی از آسیبهایی است که میتواند سالهای ارزشمند طلبگی را از بین ببرد.
وی ادامه داد: از طلاب عزیز میخواهیم از همین سال اول، خود را برای یک مسئولیت بزرگ آماده کنند؛ مسئولیت پاسخگویی به نسلی که فردا سؤالات بیشتری خواهد داشت و از روحانیت انتظار علمی، اخلاقی و اجتماعی بیشتری خواهد داشت.
سال تحصیلی جدید را با عهدی تازه آغاز کنیم
معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان شرقی در پایان با بیان اینکه آینده حوزه به دست طلاب امروز ساخته میشود، اظهار داشت: سال تحصیلی جدید باید با یک تصمیم جدی آغاز شود؛ تصمیم برای اینکه امسال از سال گذشته بهتر باشیم، بیشتر مطالعه کنیم، بهتر مباحثه کنیم، اخلاق خود را اصلاح کنیم و نسبت به مسائل جامعه آگاهتر شویم.
وی خاطرنشان کرد: اگر طلبه در کنار علم، اخلاق و بصیرت را به دست آورد، میتواند در آینده یک عالم اثرگذار، یک مبلغ موفق و یک خدمتگزار واقعی دین و مردم باشد.
حجت الاسلام مطهری صدر تأکید کرد: از همه طلاب عزیز میخواهیم قدر فرصت طلبگی را بدانند و از اساتید محترم نیز درخواست داریم در تربیت علمی و اخلاقی این نسل اهتمام بیشتری داشته باشند آینده حوزه، فرهنگ و جامعه اسلامی به دست همین طلابی رقم خواهد خورد که امروز در مدارس علمیه مشغول تحصیل هستند.