شهادت حضرت زهرا در پرتو گزارش‌های تاریخی
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام سید حسن موسوی بیرجندی، کارشناس مسائل اعتقادی در برنامه رادیو اینترنتی پاسخ که با موضوع «شبهات هجوم به بیت حضرت زهرا(س) و شهادت ایشان» تهیه شده است، با اشاره به حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، اظهار داشت: بررسی وقایع پس از رحلت پیامبر(ص) از موضوعات مهم و در عین حال دردناک تاریخ اسلام است و برای شناخت دقیق این حوادث باید به گزارش‌های تاریخی و اسناد موجود در منابع دو مذهب مراجعه کرد.
وی با اشاره به ماجرای سقیفه بنی‌ساعده افزود: در حالی که امیرالمؤمنین(ع) و جمعی از بنی‌هاشم مشغول تجهیز و غسل پیکر پیامبر اکرم(ص) بودند، گروهی از مهاجران و انصار در سقیفه گرد آمدند و موضوع تعیین خلیفه را پیگیری کردند. به گفته وی، این در حالی بود که امیرالمؤمنین(ع) پس از انجام مراسم تجهیز پیامبر(ص)، برای احقاق حق ولایت به سراغ مهاجران و انصار رفتند و آنان را به بیعت دعوت کردند.
حجت‌الاسلام موسوی بیرجندی با اشاره به تلاش حضرت برای جلب حمایت مسلمانان تصریح کرد: امیرالمؤمنین(ع) به همراه حضرت زهرا(س) به خانه مهاجران و انصار مراجعه کردند و از آنان خواستند به عهد و پیمان خود درباره ولایت وفادار بمانند. برخی از آنان عذر آوردند که اگر حضرت زودتر مراجعه کرده بود، با ایشان بیعت می‌کردند؛ اما حضرت زهرا(س) در پاسخ یادآوری کردند که آیا امیرالمؤمنین(ع) باید پیکر پیامبر را رها می‌کردند و برای گرفتن بیعت به سراغ مردم می‌آمدند؟
استاد حوزه علمیه در ادامه، یکی از شبهات مهم درباره هجوم به خانه حضرت زهرا(س) را چرایی این اقدام و مستندات تاریخی آن دانست و گفت: برای بررسی این موضوع نباید تنها به منابع شیعه اکتفا کرد؛ زیرا در شماری از منابع تاریخی اهل‌سنت نیز گزارش‌هایی درباره تهدید به آتش زدن خانه حضرت زهرا(س) و تلاش برای خارج کردن امیرالمؤمنین(ع) و حاضران در منزل نقل شده است.
وی با اشاره به گزارش تاریخ ابوالفداء بیان کرد: در این کتاب نقل شده است که ابوبکر، عمر بن خطاب را برای خارج کردن امیرالمؤمنین(ع) و افرادی که در خانه حضرت زهرا(س) حضور داشتند، مأمور کرد و به او گفت اگر از بیرون آمدن خودداری کردند، با آنان برخورد کند. در ادامه همین گزارش آمده است که عمر با آتشی به سوی خانه رفت و حضرت زهرا(س) از او پرسیدند آیا برای آتش زدن خانه ما آمده‌ای؟
حجت‌الاسلام موسوی بیرجندی با استناد به گزارش ابن‌عبدربه در کتاب «العقد الفرید» افزود: این ماجرا با عباراتی مشابه در این کتاب نیز نقل شده است. همچنین بلاذری در «انساب‌الاشراف» گزارشی از برخورد عمر با امیرالمؤمنین(ع) و تلاش برای وادار کردن ایشان به بیعت آورده است. تاریخ یعقوبی نیز به ورود گروهی به خانه حضرت و برخورد با امیرالمؤمنین(ع) اشاره می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: در گزارش تاریخ یعقوبی، از درگیری میان امیرالمؤمنین(ع) و عمر و ورود مهاجمان به خانه سخن گفته شده است. این گزارش‌ها نشان می‌دهد که موضوع هجوم به خانه حضرت زهرا(س) در منابع تاریخی مختلف مطرح شده و نمی‌توان صرفاً با استناد به سکوت برخی کتاب‌ها، اصل این حادثه را انکار کرد.
این پژوهشگر حوزوی در پاسخ به این شبهه که چرا حضرت زهرا(س) پس از این حوادث از دنیا رفتند و چرا دفن ایشان شبانه انجام شد، اظهار داشت: گزارش‌های تاریخی درباره بیماری حضرت پس از حوادث یادشده و وصیت ایشان به دفن شبانه، از نکات مهمی است که در بررسی این واقعه باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به نقل عایشه در صحیح بخاری گفت: در این گزارش آمده است که امیرالمؤمنین(ع) حضرت زهرا(س) را دفن کردند و ابوبکر را از این موضوع مطلع نکردند. همچنین ابن‌قتیبه در کتاب «تأویل مختلف الحدیث» نقل می‌کند که حضرت زهرا(س) پس از ناراحتی از ابوبکر سوگند یاد کردند که دیگر با او سخن نگویند و وصیت کردند شبانه دفن شوند تا برخی افراد در مراسم ایشان حضور پیدا نکنند.
حجت‌الاسلام موسوی بیرجندی در پایان تأکید کرد: برای پاسخ به شبهات تاریخی درباره شهادت حضرت زهرا(س)، باید مجموعه گزارش‌ها و اسناد را در کنار یکدیگر بررسی کرد و از برخورد گزینشی با منابع پرهیز داشت. نمی‌توان از یک‌سو به منابع تاریخی استناد کرد و از سوی دیگر، گزارش‌هایی را که با برخی برداشت‌های رایج سازگار نیست، نادیده گرفت. بررسی منصفانه تاریخ، مستلزم مراجعه به اسناد و ارزیابی دقیق نقل‌هاست.