گزارشی از نشست بررسی ابعاد رهبری خدمتگزار از دیدگاه امام خمینی
خبرگزاری رسا ـ نشست علمی تخصصی بررسی ابعاد رهبری خدمتگزار از دیدگاه امام خمینی(ره) در تهران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، نشست علمی تخصصی بررسی ابعاد رهبری خدمتگزار از دیدگاه امام خمینی(ره) 22 آذرماه با حضور محمد شیخ زاده پژوهشگر و دکترای مدیریت رفتار سازمانی دانشگاه تهران، در تهران برگزار شد.
در این نشست محمد شیخ زاده گفت: مفهوم خدمت رسانی از عالی ترین مفاهیم است که در دین اسلام به آن اشاره شده است و با یک جستجو در زندگی امام خمینی(ره) بیشترین مبحث رهبری ایشان در این زمینه بررسی می شود.
شیخ زاده ادامه داد: بر اساس آرمان های اسلامی دولت و مدیریت محل خدمتگزاری هستند نه قدرت طلبی؛ همانگونه که گفته شده است سیاست ما عین دیانت ما و دیانت ما عین سیاست ما است و امام می گفت ما خدمتگزار مردم هستیم.
وی افزود: سه سؤال کلیدی مطرح است از جمله چیستی، چگونگی و چرایی، چرا یک رهبر باید خدمتگزار مردم باشد و با توجه به صفت تسلططلبی انسان، چه چیز باعث این تفکر می شود تا منافع دیگران را بر منافع خود ترجیح دهد.
وی به معنای رهبری اشاره کرد و خاطر نشان کرد: رهبری یعنی نفوذ بر پیروان و حکومت بر قلب ها که مکانیزم خدمتگزاری و خدمت کردن تقوا است؛ ما با دولت خدمتگزار می خواهیم الگوی جهانی به دنیا معرفی کنیم و نیز تفاوت ها را با مدیریت رایج بیان کنیم.
پژوهشگر دانشگاه تهران ادامه داد: بحثی مدیریتی دولت خدمتگزار برای اولین بار از سوی «گرینلیف» مطرح شده است و او معتقد است تمرکز قدرت در یک فرد واحد با سلسله مراتب، فرد را غیر نرمال و فاسد می کند پس باید تغییر در رهبری شکل بگیرد و رهبران پیروان را بالاتر از خود قرار دهند.
وی افزود: رهبری خدمتگزار با احساس خدمت در فرد ایجاد می شود؛ رهبر در بحث رهبری باید اولین شخص باشد اما دربحث خدمتگزاری رهبر در ابتدا باید خدمتگزار باشد.
وی با اشاره به خاستگاه رهبر خدمتگزار گفت: این سوال مطرح می شود که خاستگاه این بحث در کجا بوده است؟ در ابتدا از مکتب فکری قدسی، مبتنی بر مذهب در مسیحیت از مسیح و کتب مقدس و پیامبران الهام گرفته شده است و البته گروه دیگر قائل به مذهب نبوده اند و بحث سکولاریسم مطرح شده است.
شیخ زاده ادامه داد: اما در سیر تکاملی رهبری خدمتگزار، پنج دوره مطرح است اول ریشه گرفتن از کتب آسمانی، دوم فردی به نام گرینلیف این نظریه را مطرح می کند، سوم با توسعه مدل توسط نظریه پردازان دیگر، چهارم ارزیابی اعتبار رهبری خدمتگزار و پنجم اجرای رهبری خدمتگزار در عمل.
وی ابراز داشت: تا وقتی الگویی به شکل مدل مطرح نشود و نظریه الگو سازی نشود کاری از پیش نمی رود؛ در دنیا ابتدا بحثی مطرح می شود و ابعاد مختلف آن بررسی شده و بعد اجرا می شود.
وی افزود: باید در بحث رهبری نظریه پردازی شده و الگو ارائه شود و نباید مباحث در سطح تئوری و ناقص باقی بماند زیرا آنچه که باعث پیشرفت علم شده است همزمانی علم و عمل بوده است.
پژوهشگر دانشگاه تهران ادامه داد: در کتاب انجیل 1300 بار اصطلاح مربوط به خدمت آمده است، 86 بار خدمتگزار، 284 بار واژه خدمت کردن،101 بار خدمت آمده است و مهمترین چیزی که باعث شد گرینلیف این نظریه را مطرح کند رمان سفر به مشرق زمین بوده است.
وی گفت: اسپرز در زمینه رهبر 10 ویژگی را مطرح کرده است از جمله آن همدردی، شفا بخشی، آگاهی، متقاعد سازی، مفهوم سازی، بینش، تواضع که در این زمینه دهها کتاب نوشته شده است.
محمد شیخ زاده ابراز داشت: وقتی این مسأله را در کشور خود مقایسه می کنیم متوجه کم کاری رسانه ها در این زمینه می شویم اما در کشور هایی که این طرح پیگیری شده است شاهد ارائه مقاله های متعدد و حتی فیلم های مختلف در این زمینه می شویم و نیز بیش از 40 دانشگاه به تربیت نیرو در این راستا پرداخته اند.
وی ادامه داد: تهیه سایت های مختلف اینترنتی شبکه جهانی رهبری خدمتگزار، حتی بحث رهبری از دیدگاه پیامبر اسلام، در صورتی که این خلأ احساس می شود که باید این بحث در دانشگاههای ما مطرح شود.
وی خاطر نشان کرد: در مدل رهبری خدمتگزار گفته شده که رهبران به چه شیوهای رفتار می کنند و پیروان چگونه رفتار می کنند؛ رفتار رهبر محبت اخلاقی ایجاد می کند و در این راستا پیروان به فداکاری می پردازند و در نهایت به رهبری خدمت می کنند.
شیخ زاده گفت: بحث خدمتگزاری در ایران با شعار همراه است و با توجه به آموزه های اسلامی و قرآنی و سخنان امام خمینی(ره) چیزی مطرح نشده است و فقط چند الگوی غربی در بعضی از سازمان ها از کشور های غربی گرفته و پیاده کرده ایم که در واقع کاری انجام نشده است.
وی افزود: در صورتی که بیش از یک سوم شرکت های آمریکایی کسانی هستند که رهبری خدمتگزار را در خود پیاده کرده اند به عنوان مثال در دانشگاهها و کلیساها و مراکز دینی مورد توجه و استقبال واقع شده است و آموزگار به معنای خدمتگزار در مدارس و دانشگاهها فعالیت می کند و در این راستا در سال 2007 تعداد 1200 رساله دکتری نوشته شده است.
وی ادامه داد: امام خمینی(ره) 52 ویژگی های رهبری را بیان کرده اند که از جمله عدالت مداری، مردمی بودن، محبت، ساده زیستی، تقوا است پس حال این سوال مطرح می شود که چرا پیروان به رهبر خود کمک می کنند که به نظر امام به ارزشهای دینی و باورهای رهبر برمی گردد.
وی افزود: نوع نگرش رهبر به انسان، به دنیا و نیز نیت و انگیزه الهی که در این مسیر مؤثر است و همچنین ارزشها، باورها، قرآن و سنت بسیار تأثیرگذار است.
پژوهشگر دانشگاه تهران خاطر نشان کرد: امام خمینی(ره) بسیاری از امور را به آیات و روایات و سیره معصومین ارجاع داده است؛ زیرا ارزشها نگرش فرد را تشکیل می دهد و نتیجه این کار اول رضایت خالق است که سبب آرامش روحی فرد می شود، دوم رضایت خلق است که باعث نفوذ بر قلوب پیروان می شود و سوم رضایت برای فرد است که موجب عزت نفس می شود.
وی فزود: رهبر باید جایگاه خود را محفل خدمت قرار دهد تا محفل قدرت، و انسانها را عیال الله بداند و نیز خداوند را ناظر بر اعمال خود ببیند در این زمینه برای تربیت مدیران باید برای تغییر نگرش آنان اقدام کرد.
وی به تغییر نگرش اشاره کرد و گفت: برای گسترش این تفکر نیازاست به طراحی مدل در کرسیهای دانشگاهی همچنین مدلها باید در چند سازمان اجرا شود، پس از آن خروجی آن را بگیریم پس باید سیستم ارزیابی داشته باشیم.
وی ادامه داد: در کشور ما فرهنگ این کار مساعد است اما در جایگاه نظریه پردازی و بحث در عمل مدیران ضعیف بوده ایم پس باید راه برون رفت را پیدا کنیم.
شیخ زاده ابراز داشت: در رهبری امام خمینی(ره) باید بررسی شود که رابطه نیروهای مسلح با فرمانداران چگونه بوده است آیا تبعیت بر مبنای جایگاه دستورات بوده است یا تاثیر نفوذ قلبی بوده است و آنچه که در شرایط حساس و بحرانی راهگشا است بحث خدمتگزاری است تا نیروها در حساس ترین شرایط رهبر خود را تنها نگذارند.
وی به دیدگاه امام خمینی(ره) در بحث رهبری پرداخت و خاطر نشان کرد: امام از خدمت به خدا، اسلام، مسلمین، کشور و مردم صحبت می کند و خدمت به خلق را در راستای خدمت به خدا می داند همچنین ایشان تهذیب نفس را مطرح می کند یعنی خود کنترلی و انتقاد پذیری که رهبر را محبوب می کند.
محمد شیخ زاده پژوهشگر دانشگاه تهران در پایان گفت: امام علی(ع) می فرماید«حکومت بر ابدان را رها کنید و به فکر حکومت بر قلبها باشید» در واقع همان کاری که امام خمینی(ره) انجام داد، زیرا وی بر قلبها حکومت میکرد./956/ز502/س
ارسال نظرات