فراگیری آنچه بهکار نمیآید هدر دادن عمر و مایه حسرت است
به گزارش سرویس پیشخوان خبرگزاری رسا، حجت الاسلام جواد محدثی در یادداشت جدید خود با عنوان «چراغ راه» در نشریه پنجره به بررسی نقش شناخت در بصیرت افزایی پرداخته است.
اگر زندگی را یک «راه پر پیچ و خم» بدانیم و خودمان را رونده این راه؛ در مسیر زندگی، شناخت و بینش مفید و کاربردی، برای ما یک «چراغ راه» است و «عصای دست».
انسان بدون شناخت، به بیراهه میافتد و از خود، خدا، جهان، زمان، تکلیف و هدف غافل میشود.
از اینرو، پیشوایان دین، رهروان دین را به «بصیرت» و «معرفت» فراخواندهاند.
حضرت علی (علیهالسلام) به کمیل بن زیاد فرمود:
«ای کمیل! هیچ حرکتی نیست مگر آنکه تو در آن به معرفت و شناخت، نیازمندی.»1
حال، چه باید آموخت؟ چه را باید شناخت و چرا؟
قلمرو شناخت، بسیار گسترده است. گاهی در مسائل فکری، اعتقادی و جهانیبینی است، گاهی در حوزه مسائل اجتماعی و سیاسی است، گاهی در موضوعات اخلاقی، علمی، عملی، دینی و معارفی است و یا در حوزههای دیگر.
در همه موارد نیز باید شناختی داشته باشیم، برخوردار از ویژگیهای زیر:
- وسعت و همهجانبگی؛
- عمق و اصالت؛
- صحت و مستند بودن.
از سوی دیگر، چون نحوه شناخت انسان در نحوه عمل و رفتارو مواضع و قضاوتهای او مؤثر است، پس این شناخت، هرچه وسیعتر، عمیقتر، اصیلتر و درستتر باشد، بهتر ما را به هدف میرساند.
در کسب شناختها، «منبع شناخت» را هم نباید از نظر دور داشت.
پر کردن سبوی معرفت از چشمه زلال، یک دستاورد دارد، و پر کردن آن از نهری گلآلود، دستاوردی دیگر.
«آب را از چشمه باید خورد/ میوه را از شاخه باید چید.»
فرصت کم است و شناختنی هم بسیار.
پس، باید در کسب معرفت به گزینش و اولویتبندی پرداخت. چون هم دایره علوم و معارف وسیع است، هم ظرفیت ذهن و فرصت عمرمان محدود است. ناچار باید بهترینها و لازمترینها را بهدست آورد.
«فکر تو، وسعت همهچیز را ندارد، پس آن را برای آنچه لازم است فارغ و خالی ساز»2
و دریغا که بعضی ضروریها و ضرورتها را وا مینهند و به اولویتهای چندم مشغول میشوند، در پایان هم با حسرت میگویند:
برداشتهایم آنچه بگذاشتنی است
بگذاشتهایم آنچه برداشتنی است
فراگیری آنچه چندان بهکار نمیآید؛ هدر دادن عمر و مایه حسرت و افسوس است و غفلت از بایستههای آموزشی و معرفتی هم، خسارت است و زیان.
برای این راه، «چراغ بصیرت» لازم است
پینوشت:
1- یا کمیل! ما من حرکه الا و انت محتاج فیها الی معرفه (تحفالعقول، ص 119).
2- اِنّ رأیک لا یتسع لکل شیء، ففرغه للمهم (غررالحکم، حدیث 3638)./916/د102/ع