دیدگاه متکلمان شیعه پیرامون نفس و بدن بررسی شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، مقاله «نفس و بدن از دیدگاه متکلمان امامیه در قرون میانه» عنوان مقاله‌ای از علی‌نقی خدایاری بود که صبح امروز در نشست تخصصی هویت انسان در فلسفه و کلام از سلسله نشست های همایش بین المللی آموزه های دینی و مساله روح و بدن ارائه شد.

مقاله خدایاری که توسط حجت الاسلام سبحانی قرائت شد، درصدد بود تا گزارشی جامع از آرای متکلمان شیعی در سده چهارم تا هفتم ارائه کند و اشاره ای به سیر تاریخی تحول و کارکردهای هر یک از نظریات داشته باشد.

نویسنده این مقاله با اشاره به اینکه شیخ صدوق، شیخ مفید و سید مرتضی از مهمترین متکلمان دوره زمانی مورد بحث مقاله است، اظهار داشت: نفس در نظر شیخ صدوق همان روح مایه حیات است که دارای احکامی همچون آفرینش جداگانه از بدن، آفریده شدن برای بقاء، غریب بودن روح در زمین و زندانی بودن در بدن، مقدم بودن آفرینش بر ابدان و گونه‌های ارواح است.

این کارشناس علوم عقلی گفت: با توجه به مجموع نظریات شیخ صدوق درباره نفس و روح، نمی‌توان نظریه نفس شناسی وی را به طور قاطع به یکی از دو دیدگاه جسم انگاری یا مجردانگاری نفس منتسب دانست.

وی در ادامه به بیان نظریات شیخ مفید پرداخت و گفت: از منظر این اندیشمند برجسته شیعی، حقیقت انسان همان روح یا نفس است، نفس حادث است، نفس قائم به خود است، نفس مجرد است، نفس حامل علم، قدرت، حیات، اراده، کراهت است، نفس متعلق ثواب و عقاب است، روح قائم به به نفس در افعال خود به ابزاری به نام بدن نیاز دارد، ارواح آفرینشی مقدم بر ابدان ندارد.

این محقق علوم اسلامی، با اشاره به اینکه سید مرتضی را می توان سرآغاز دگرگونی روند نگرش متکلمان امامی بغداد به این موضوع دانست، ادامه داد: سید مرتضی قائل است که حی همان انسان الست و در نظر صحیح حی، هیکل مشهود و مجموعه اندام‌های بدن است.

وی در ادامه بیان داشت: سده هفتم عصر حضور متکلمان بزرگی همچون خواجه نصیر الدین، محقق حلی و ابن میثم بحرانی است و در واقع سده هفتم سرآغاز تحول در دیدگاه امامیان در تعریف انسان است.

این محقق علوم اسلامی گفت: در این سده در حالی که محقق طوسی از دیدگاه فلسفی در باب حقیقت نفس و احکام آن دفاع می‌کند، ابن میثم بحرانی و محقق حلی به آموزه هایی می اندیشند که به صورت یک آموزه مستقل در سنت کلامی امامیه آغاز می شود.

وی گفت: محقق حلی و ابن میثم بحرانی اجزای اصلیه در بدن را مولفه انسان می‌دانند و قائل‌اند انسان جسم است./909/پ202/ع