امروز مدرنيته به يك مكتب تبديل شده است

به گزارش خبرنگار خبرگزاري رسا، حجت‌الاسلام احمد رهدار، عضو هيات علمي موسسه امام خميني در همايش تشيع و مدرنيته در ايران معاصر، مدرنيزاسيون را كپي‌برداري از مدرنيته و مدرنيته را جرياني در ابعاد سه‌گانه فرهنگ، سياست و اقتصاد معرفي كرد و گفت: اين جريان از قرن پانزده ميلادي در اروپا و بعد آمريكا به وجود آمد و امروز تبديل به يك مكتب شده است و از آن با عنوان مدرنيزم ياد مي‌شود.

حجت‌الاسلام رهدار با بيان اين‌كه تفاوت‌هاي جدّي و اوليه‌اي ميان مدرنيته و مدرنيزم وجود دارد، ابراز داشت: مدرنيزاسيون بر خلاف مدرنيته يك جريان برون‌زاست، يعني از بيرون تحميل مي‌شود، در حالي‌كه در دنياي غرب جريان مدرنيته، درون‌زاست و از دل سنت غربي بيرون آمده است.

وي در ادامه افزود: جريان مدرنيته وقتي در كشورهاي جهان سوم واقع مي‌شود، بعد از چند قرن، نوعي ساختار دو گانه را به وجود مي‌آورد. يعني در كنار يك نظام شهر مدرن، يك نظام شهر سنتي و در كنار يك نظام تعليم و تربيت مدرن، يك نظام تعليم و تربيت سنتي به وجود مي‌آورد.

سخنران همايش تشيع و مدرنيته در ايران معاصر سنت را فراتر از مدرن معرفي كرد و ابراز داشت: جريان مدرنيته يك جريان ضد سنت غربي نيست، بلكه از دل سنت غربي آمده و در تداوم آن سنت است. اما جريان مدرنيزاسيون در كشورهاي موسوم به جهان سوم يك جريان ضد سنت است. اين جريان خودش را با مجموعه آداب، رسوم، روش‌ها، مباني و آيات، درگير كرده است و نهايتاً جريان مدرنيزاسيون بر خلاف جريان مدرن قرار گرفته است.

حجت‌الاسلام رهدار در خصوص اين پرسش كه آيا مدرنيته قابل تفكيك به خوب و بد است، گفت: يك ديدگاه، مخالف امكان تفكيك مدرنيته و يك ديدگاه معتقد به امكان تفكيك آن است. مخالفان و موافقان مدرنيزاسيون تفكيكي، طيفي از جريان‌هاي فكري هستند كه به راحتي نمي‌توان بين آنها همسويي تمام عيار فكري برقرار كرد.

وي افزود:‌ اولين استدلال‌ طرفداران مدرنيزاسيون تفكيكي اين است كه اگر بخواهيم در جوهر مدرنيته تصرف كنيم، ناچار بايد وارد تفكيك شويم و بحث خنثي بودن علوم بشري را مطرح مي‌كنند. دليل دوم دين و تأييد رقابت‌هاي بشري است به آن نحو كه دين به ما اجازه داده تا بتوانيم از تجارب جمعي عقل بشر استفاده كنيم. دليل سوم تبادل مؤلفه‌هاي تمدني و شرط پويايي تمدن است و دليل آخر عدم امكان فرايند اصلاحات بدون فرايند مدرن‌سازي در عصر ماست.

عضو گروه تاريخ و انديشه معاصر مؤسسه امام خميني، با بيان اين‌كه در مقابل دلايلي كه طرفداران مدرنيزاسيون تفكيكي ارائه مي‌كنند، مخالفاني نيز وجود دارد، گفت: مخالفان مدرنيزاسيون تفكيكي معتقدند علوم جهت‌دار است. دليل اول آن‌ها اين است كه تجربه چند قرن استفاده از تكنولوژي نشان داده ابزار تكنولوژي، حامل فرهنگ دنياي غرب است. از سوي ديگر اصلاحات اجتماعي در كشورهاي جهان سوم از طريق فعاليت مدرنيزاسيون تفكيكي صورت نمي‌گيرد، تجربه اين مدرنيزاسيون نشان داده است كه اضطراب‌ها را بيش از آرامش‌ها تقويت كرده است و دليل ديگر اين كه جريان مدرنيته يك كل به هم پيوسته است و امكان تجزيه آن وجود ندارد.

وي در پايان گفت: طرفداران مدرنيزاسيون تفكيكي بيشتر به شرايط بقاي جوامع جهان سوم مي‌انديشند و مخالفان مدرنيزاسيون تفكيكي دغدغه توسعه و تكامل به شكل بومي را دارند و عقيده دارند اگر شرايط بقاء طولاني شود، امكان وارد شدن به شرايط توسعه بومي را از آن‌ها مي‌گيرد.