رهیافتی به شناخت دعا

پنجم. توسل جستن به قرآن، پیامبران و اولیای الهی؛ در قرآن کریم می خوانیم: « یا ایها الذین امنوا اتقوا الله و ابتغوا الیه الوسیلة و جاهدوا فی سبیله لعلکم تفلحون1؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، تقوای الهی پیشه کنید و به درگاه او وسیله بجویید و در راه او جهاد کنید، باشد که رستگار شوید».
بر اساس این آیه و دیگر آیات قرآن کریم، توسل جستن به قرآن کریم، پیامبران الهی و اولیاء الله از اهمیت فراوانی برخوردار است. از این رو مناسب است در آغاز دعا، دست توسل به سمت آنان دراز کرد و سپس وارد دعا شد. این مساله آن قدر اهمیت دارد که حتی معصومان خود از آن استثنا نشده اند؛ پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی (ص) به امیرالمومنان علی (ع) سفارش می کند:« ای علی، هرگاه کاری تو را هراساند یا دچار سختی شدی، بگو: بارخدایا، به حق محمد و خاندان محمد از تو درخواست می کنم که بر محمد و خاندان محمد، درود فرستی و مرا از این غم برهانی2».

امام علی (ع) درباره عظمت قرآن کریم و توسل به آن فرموده است:« بدانید که این قرآن، خیرخواهی است که خیانت نمی کند... پس به واسطه آن، از خداوند درخواست کنید و با دوستی آن، به او روی آورید و آن را وسیله خواهش از خلق خدا قرار ندهید؛ زیرا بندگان با هیچ وسیله ای به سان قرآن به خداوند متعال روی نیاوردند و بدانید که قرآن شفیعی است که شفاعتش پذیرفته می شود3».

از اعمال مهم در شب های قدر قرآن بر سر گرفتن است. این عمل که در میان مسلمانان جایگاه عظیمی دارد و نشان از آن دارد که قرآن کریم در دلهای مومنان از محبوبیت فراوانی برخوردار است. ما در شب های قدر قرآن را بر سر می گیریم و نخست خدا را به حق قرآن و سپس به حق پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت او قسم می دهیم. آنچه گفتیم درپاره ای از روایات چنین آمده است: امام صادق (ع) فرمود:« قرآن را بردار و آن را بر سر خویش گیر و بگو: بار خدایا، به حق این قرآن، و به حق کسی که این قرآن را با او فرستادی و به حق هر مومنی که در این قرآن او را ستوده ای و به حق تو به آنان، حقی که تو خود بهتر از هر کس بدان آگاهی به حق خودت ای خدا(ده مرتبه). سپس می گویی: به حق محمد(ده مرتبه)به حق علی(ده مرتبه) به حق فاطمه(ده مرتبه) به حق حسن(ده مرتبه) به حق حسین(ده مرتبه) به حق علی ابن الحسین(ده مرتبه ) به حق محمد بن علی( ده مرتبه) به حق جعفر بن محمد(ده مرتبه) به حق موسی بن جعفر(ده مرتبه) به حق علی بن موسی( ده مرتبه) به حق محمد بن علی( ده مرتبه) به حق علی بن محمد(ده مرتبه) به حق حسن بن علی(ده مرتبه) به حق حجت(ده مرتبه) و آنگاه ، حاجتت را تقاضا می کنی4».

نیز از امام باقر (ع) نقل شده که آن حضرت فرمود: « هرگاه خواستی از پروردگارت چیزی تقاضا کنی، وضوساز، وضویی نیک و آن گاه دو رکعت نماز بگزار و خدا را به بزرگی یاد کن و بر پیامبر، درود فرست و بعد از سلام دادن(نماز) بگو: بارخدایا، از تو که پادشاهی و رهبرکاری، تواناو مقتدری، از تو که هر کاری بخواهی انجام شود می شود، درخواست می کنم. بار خدایا، پیامبرت محمد، پیامبر رحمت را واسطه خویش به درگاهت قرار می دهم. ای محمد، ای پیامبر خدا، به واسطه تو به خداوند، که پروردگار تو و پروردگار من است، روی می آورم تا خواسته ام را برآورده سازد. بار خدایا تو را به حق پیامبرت خواسته ام را برآورده ساز، به حق محمد سپس حاجتت را بخواه5».
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1. مائده / 35

2. مهج الدعوات ، ص 15؛ بحارالانوار ، ج 95 ، ص 280 ، ح 3.

3. نهج البلاغه ، خطبه 176؛ بحارالانوار،ج92، ص24، ح24
4. الاقبال، ج1، ص346؛بحارالانوار،ج98، ص146
5. کافی، ج3،ص478؛ تهذیب الاحکام،ج3،ص313،ح971