ضعف در احساس مسئولیت، چالش اخلاقی امروز

به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام نجف لک زایی، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، با حضور در اختتامیه همایش بین المللی «تحلیل‌های اخلاقی حامیان جنین» که در مرکز همایش های غدیر برگزار شد، ابراز داشت: با درود و احترام به همه‌ی فرهیختگان، مسئولان، اندیشمندان و کنشگران عرصه‌ی اخلاق، علم و سلامت؛ نخستین سخن من تقدیم به همه‌ی عزیزانی است که در شکل‌گیری و برگزاری این کنگره نقش‌آفرین بودند، از مسئولان محترم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تا مدیران دانشگاه‌های کشور، پژوهشگران، و اساتید گران‌قدری که با اخلاص و بینش ژرف خود چراغ این مسیر را روشن کرده‌اند.

وی ادامه داد: به‌ویژه لازم می‌دانم از جناب آقای دکتر آل‌بویه، که با بیش از دو دهه تلاش متمرکز و مستمر در این حوزه، راهبری علمی و مدیریتی این حرکت را برعهده داشتند، و نیز از جناب آقای دکتر موزون که با حضور مستمر و حمایت‌های مؤثر خود در مراحل گوناگون، به‌ویژه در برگزاری پیش‌نشست‌های تخصصی، یاری‌رسان این مسیر بودند، صمیمانه قدردانی کنم. همچنین از جناب آقای دکتر سوری، رئیس پژوهشکده فلسفه و کلام، و جناب آقای دکتر دانش‌دوست که در تقویت بن‌مایه‌های فکری این کنگره مشارکت کردند، سپاسگزارم.

حجت‌الاسلام لک زایی ورود حکمرانی به چرخه اجرایی این دست مسئله چالش جمعیت ضروری دانست و ابراز داشت: ما امروز در آغاز یک مسیر نواندیشانه و در عین حال ضروری قرار داریم. در ادامه‌ی مسیر، امیدواریم مباحث ارزشمندی که در این کنگره و پیش‌نشست‌ها مطرح شد، بتواند در قالب نظام حکمرانی وارد چرخه‌ی اجرایی کشور شود. در این زمینه، ما با یک مثلث کلیدی ایده – سیستم – اجرا مواجه‌ایم.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: ممکن است ایده‌های ارزنده‌ای مطرح شوند و حتی گام‌هایی در مسیر اجرا برداشته شود، اما اگر این ایده‌ها به شکل صحیح وارد سیستم حکمرانی نشوند، در مرحله‌ی اجرا با چالش و اختلال روبه‌رو خواهیم شد.

وی ادامه داد: منظور از سیستم، نگاهی جامع از ورودی تا خروجی چرخه‌ی حکمرانی است؛ از سیاست‌های کلان و سیاست‌گذاری‌ها، تا تنظیم‌گری در بخش‌های دولتی و غیردولتی؛ آنجا که قوانین و آیین‌نامه‌ها با همکاری نهادهای مختلف تدوین و به اجرا درمی‌آیند.

حجت‌الاسلام لک زایی بر لزوم پایش و ارزیابی خروجی کارهای انجام شده تاکید کرده و اظهار داشت: در این میان، مرحله‌ی تسهیل‌گری اهمیت ویژه دارد؛ این مرحله شامل دو بخش اصلی است: 1. توانمندسازی کنشگران،2. رفع موانعی که در مسیر عمل وجود دارد. سپس نوبت به تصدی‌گری می‌رسد، جایی که بازیگران اصلی نظام—دولتی یا غیردولتی—فعالانه درگیر اجرای سیاست‌ها می‌شوند. در نهایت، باید پایش و ارزیابی شویم تا مشخص گردد آیا خدمات و خروجی‌های ما به اهداف تعیین‌شده دست یافته‌اند یا خیر.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: آخرین حلقه این چرخه، بازخورد است؛ یعنی بازگشت تجربه به سیستم برای اصلاح سیاست‌ها. اگر اهداف محقق نشده باشند، باید بررسی کنیم آیا ایراد در سیاست‌گذاری بوده، در تنظیم‌گری، یا در تسهیل‌گری. حتی اگر ایرادی وجود نداشته باشد، رشد تجربه و تغییر شرایط می‌تواند لزوم بازنگری در چرخه را ایجاب کند. بنابراین، گامی که امروز برداشته‌ایم مقدمه‌ای است بر حرکت مستمر آینده. لازم است از هم‌اکنون پیگیری کنیم تا ایده‌های علمی و اخلاقی اساتید، در بخش‌های اجرایی نهادینه شود و به نتیجه‌ی مؤثر برسد.

وی افزود: اجازه دهید در اینجا قصه‌ای کوتاه نقل کنم: نوه‌ای از پدربزرگ خود پرسید: «از کجا بفهمم برای ازدواج آماده‌ام؟» پدربزرگ پاسخ داد: «هرگاه احساس کردی نیاز داری به دیگری خدمت کنی بدون چشم‌داشت، بدان که آماده‌ای. یعنی از خودخواهی گذشته‌ای و وارد غیرخواهی شده‌ای.»

حجت‌الاسلام لک زایی نگاه فرد گرایانه را خلاف بنیان های اخلاقی اسلام دانست و ابراز داشت: در حقیقت، یکی از چالش‌های اخلاقی جامعه‌ی امروز ما در همین نقطه است. آمار بالای تجرد و کاهش تمایل به ازدواج، بیانگر ضعف در احساس مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است. کسانی که خدمت به دیگران را باری فرهنگی یا مالی می‌پندارند، در واقع گرفتار نگاه فردگرایانه‌ای شده‌اند که با بنیان‌های اخلاق اسلامی ناسازگار است.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: دین مبین اسلام بر پایه‌ی عبور از خود به سوی غیر و اعتماد به خداوند متعال استوار است. خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ»

وی در پایان بر ارزشهای اخلاقی در جامعه تاکید کرده و خاطر نشان کرد: از همین رو، عنوان «حامیان اخلاقی جنین» که برای این کنگره انتخاب شده، باید به یک نهضت عمومی در تقویت ارزش‌های اخلاقی جامعه تبدیل گردد، نهضتی برای گذر از خودخواهی و خودپرستی، به خدمت‌گزاری و غیرخواهی. اگر بیاموزیم که به دیگران خدمت کنیم نه از سر اجبار، بلکه از سر نیاز درونی برای رشد اخلاقی، آنگاه بخش بزرگی از ناهنجاری‌های اجتماعی و خانوادگی نیز برطرف خواهد شد.