هیئت، هسته مقاومت فرهنگی در جامعه دینی است

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، دکتر مرتضی جوان‌علی‌آذر، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق‌(ع)، پیش از ظهر امروز در نشست علمی «روضه خانگی، هسته مقاومت فرهنگی» که در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد، در سخنانی با موضوع «هیئت به مثابه فناوری اجتماعی اقامه عبودیت» با تأکید بر جایگاه محوری هیئت‌های مذهبی در احیای ایمان و حفظ روح عبودیت در جامعه اسلامی، بیان کرد که هیئت‌ها نه یک نهاد صرفاً آیینی بلکه فناوری اجتماعی بی‌بدیل برای استمرار دینداری و بازتولید محبت اهل‌بیت‌(ع) در زندگی روزمره‌اند. اگر عبودیت هدف اصلی ما در جامعه اسلامی است، هیئت‌ها سازوکار تحقق آن هستند.  

 

وی با اشاره به مباحث مقدماتی طرح‌شده در ابتدای ارائه خود افزود: اگر فردی بخواهد برداشت کند که هیئت تنها فناوری اجتماعی اقامه عبودیت است، برداشت نادرستی نکرده است؛ زیرا جایگاه هیئت در ساخت معنوی جامعه جایگاه عادی نیست. هدف نهایی جامعه دینی رسیدن به عبودیت واقعی است و این عبودیت در پرتو محبت معنا می‌یابد. تشیع در جوهر خود مکتب محبت است و تمایز اصلی آن از دیگر مذاهب اسلامی در همین محبت و پیوند عاطفی با اولیای الهی است.  

 

جوانعلی آذر افزود: انسانی که از محبت تهی است، هرقدر هم مناسک دینی را انجام دهد، روح دین در او تحقق نیافته است. آن عمقی که در محبت وجود دارد، نقطه تمایز تشیع از سایر نحله‌های دینی است و لذا هیئت‌ها ابزار تربیت دل‌ها در مسیر عبودیت هستند. اگر قرار باشد این محبت به صورت فراگیر و اجتماعی گسترش یابد، باید برای آن فناوری‌ای وجود داشته باشد و آن فناوری همان هیئت است.  

 

وی خاطرنشان کرد: همان‌گونه که در علوم اجتماعی فناوری‌هایی برای حل مشکلات اقتصادی یا توزیع ریسک وجود دارد، در ساحت دین نیز هیئت به‌مثابه فناوری اجتماعی شناخته می‌شود که جامعه را در مسیر عبودیت سامان می‌دهد. بنابراین نباید هیئت را به چند مراسم بزرگ در شهر یا چند مناسبت خاص مذهبی محدود کرد، زیرا جامعه مؤمن هر روز نیازمند «تغذیه عبودیت» است.  

 

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق‌(ع) در ادامه عبودیت را هدف نهایی همه برنامه‌های دینی دانست و گفت: تحقق آن در میان مردم جز از راه محبت ممکن نیست؛ محبت نیز در فرهنگ اسلامی از دل یاد و پیوند با اهل‌بیت(ع) شکل می‌گیرد. اگر ایمان می‌خواهد در دل‌ها پایدار بماند، باید در قالب تجربه‌های عاطفی و جمعی مانند هیئت و روضه جاری شود.  

 

جوان‌علی‌آذر در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وصیت‌نامه‌های اولیای دین گفت: در وصیت‌نامه‌های برخی از بزرگان، همواره بر دو امر تأکید شده است؛ نخست مراقبت بر نماز، و دوم برپایی روضه و هیئت هفتگی ولو با دو یا سه نفر باشد. این توصیه به برپایی مستمر روضه‌های کوچک خانوادگی یا دوستانه، نشانه اهمیت حیاتی هیئت در بقای روح معنوی جامعه است.  

 

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق‌(ع) با اشاره به توصیه‌های حضرت امام خمینی(ره) و سایر بزرگان در خصوص تقویت پیوندهای شعائری، گفت: وقتی کسی مراقبت بر نماز و پیوند دائمی با مجالس روضه را در زندگی خود حفظ کند، در حقیقت خود را در مدار ولایت نگاه داشته است. این حضور مداوم در هیئت‌ها، عامل اصلی استمرار عبودیت در بستر اجتماع است.  

 

دکتر جوان‌علی‌آذر تصریح کرد: محبت به اهل‌بیت(ع) نباید فقط به ایام خاص یا مراسم عمومی محدود باشد، بلکه باید همچون پیوندی زنده در زندگی مؤمن باقی بماند. هیئت‌ها فناوری‌های فرهنگی تولید ایمان و محبت‌اند، نه فقط مناسک آیینی. اگر روح عبودیت در جامعه تضعیف شده، علت آن این است که شبکه هیئت‌های خانگی و مردمی را به چند رویداد محدود تبدیل کرده‌ایم.  

 

وی در ادامه خاطرنشان کرد: نمی‌توان با چند هیئت بزرگ یا چند مناسبت مذهبی در سال، نیاز ایمانی یک جامعه را پاسخ داد. جامعه برای زنده ماندن ایمان و محبت نیاز به جریان دائمی ذکر و یاد اهل‌بیت دارد. هر هفته باید حرارتی در دل‌ها زنده شود و این کار تنها از طریق هیئت‌ها ممکن است.  

 

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق‌(ع) در جمع‌بندی سخنان خود گفت: کسانی که خود را در مسیر محبت اهل‌بیت قرار می‌دهند و کارشان را به خدا می‌سپارند، مقاوم‌ترین انسان‌ها هستند. به همین دلیل است که هیئت، هسته مقاومت فرهنگی جامعه مؤمن به شمار می‌آید. کسی که در میدان محبت و عبودیت تمرین کرده باشد، در برابر تهدیدهای فرهنگی و اجتماعی زمانه نیز ایستادگی خواهد کرد، زیرا به مقام رضا و تسلیم رسیده است.  

 

وی در پایان تأکید کرد: جامعه امروز برای بازسازی معنویت و هویت خود باید دوباره به هیئت بازگردد، نه تنها به عنوان مراسمی سنتی بلکه به عنوان فناوری اجتماعی اقامه عبودیت؛ فناوری‌ای که می‌تواند هم‌زمان ایمان، محبت، مقاومت و عدالت را در پیکره جامعه دینی احیا کند.