مبانی فقهی دفاع مشروع و پاسخ به تعدی دشمن

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در فارس، امروز شاهد بودیم که رژیم خبیث صهیونیستی با حمایت آمریکا حملاتی را به شهرهای کشور آغاز کرد. در ماه های اخیر این محور شرارت بار ها اعلام کردند که هدف آنان از بین بردن نظام اسلامی است.

 

لازم است به بررسی یکی از اصول مهم دفاعی و اخلاقی در فقه اسلامی می‌پردازیم که در مواجهه با تجاوزات و حملات دشمنان به کشور ایران، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. این اصل، «مقابله به مثل» نام دارد و در آموزه‌های اسلامی به‌خوبی مطرح شده است.

 

امام علی(ع) در یکی از گفتارهای حکیمانه‌اش می‌فرماید:رُدُّوا الْحَجَرَ مِنْ حَيْثُ جَاءَ، فَإِنَّ الشَّرَّ لاَ يَدْفَعُهُ إِلاَّ الشَّرُّ «سنگ را از همانجا که آمده بازگردانید، چراکه شر و بدی را جز با شر و بدی نمی‌توان دفع کرد.»

 

این حکمت عمیق نه تنها در مواجهه با جرائم فردی مانند قتل، بلکه در مقابله با تجاوزات نظامی و سیاسی دشمنان نیز قابل‌استفاده است.

 

در قرآن کریم نیز به این اصل اشاره شده است. آیه 191 سوره بقره می‌فرماید: «وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُوْلِي الْأَلْبَابِ» یعنی قصاص، زندگی را در جامعه حفظ می‌کند و امنیت را فراهم می‌سازد. اگر قاتل احساس امنیت کند و بداند که پاسخ قطعی و قطع به او داده نخواهد شد، دیگر افراد نیز ممکن است به جان مردم تجاوز کنند. اما اگر با قصاص و مقابله به مثل پاسخ داده شود، افراد شرور از اقدامات خود باز می‌مانند.

 

در مواجهه با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران نیز، این اصل می‌تواند به عنوان یک راهکار استراتژیک مطرح شود. دشمنانی که با تمام قوا به مسلمانان حمله می‌کنند، جز با مقابله به مثل دست از شیطنت خود برنمی‌دارند. این همان چیزی است که قرآن در آیات متعددی به آن اشاره کرده است.

 

در آیه 190 سوره بقره می‌خوانیم: «الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ» یعنی اگر دشمنان احترام ماه حرام را شکستند و در آن با شما جنگیدند، شما نیز حق دارید مقابله به مثل کنید. این دفاعی است که با اقتضای شرع و منافع جامعه همراه است.

 

همچنین در آیه 9 سوره بقره آمده است: «وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ» یعنی در راه خدا با کسانی که با شما جنگ می‌کنند، جنگ کنید، اما از حد تجاوز نکنید. خداوند از تعدی کنندگان دوست ندارد.

 

در مقابل، قرآن همچنین دستور صلح را در صورت امکان مطرح می‌کند: «وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ» اگر دشمنان تمایل به صلح نشان دهند، شما نیز از در صلح درآیید و بر خدا توکل کنید.

 

در نهایت، اسلام یک دین توازن است. در مواردی که عفو و گذشت می‌تواند مشکل را حل کند، دستور عفو داده می‌شود. اما در مواردی که دشمن از عفو سوء استفاده می‌کند و تجاوزات خود را افزایش می‌دهد، دستور مقابله به مثل صادر می‌شود.

 

در این شرایط، ایران می‌تواند با استناد به این اصول اسلامی، راهکارهایی برای مقابله با تجاوزات دشمنان اتخاذ کند، بدون اینکه از حد اسلامی تجاوز کند. مقابله به مثل نه تنها یک امر دفاعی است، بلکه یک امر اخلاقی و دینی نیز محسوب می‌شود که به حفظ امنیت جامعه و جلوگیری از تجاوزات آینده کمک می‌کند.