مردمسالاری دینی؛ الگوی همدلی در صحنه و مسئولیتپذیری مسئولین
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، در میان سرفصلهای متنوع پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای (مدظلهالعالی)، بخشی وجود دارد که به طور خاص به «سبک زندگی مسئولین» و نحوه تعامل آنها با مردم میپردازد. ایشان با اشاره به حضور رئیسجمهور و مسئولین در میادین و محلات بدون تشریفات، یک الگوی عملی از حاکمیت اسلامی را ارائه دادند. در این یادداشت، به بررسی اهمیت حضور میدانی مسئولین، نفی آلایش و تشریفات، و تأثیر این رفتار بر انسجام ملی و اعتماد عمومی میپردازیم.
تشریفاتیگری؛ مانع ارتباط قلبی
یکی از آفتهایی که همواره در ساختارهای اداری و حکومتی تهدیدکننده ارتباط مردم و حاکمیت بوده است، «تشریفات» و «آلایش» است. دیوارهای بلند، سربازان متعدد، پروتکلهای خشک و رسمی، و فاصله فیزیکی و معنوی مسئولین از مردم، باعث میشود که مسئولین در برج عاج زندگی کنند و از دردها و واقعیتهای جامعه دور بمانند.
رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی خود، با تمجید از رئیسجمهور شجاع، صادق و مردمی و سایر مسئولینی که «بیآلایش و تشریفات در بین مردم حاضر بودند»، این سبک از حکمرانی را مورد تأکید قرار دادند. ایشان فرمودند: «این قِسم کار و تظاهر به آن فینفسه میتواند امری بسیار مُستَحسَن باشد که انسجام بین ملت و حکمرانان را هر چه بیشتر قوت میبخشد.» این بیان نشان میدهد که در نگاه رهبری، فاصله گرفتن از مردم و پناه بردن به تشریفات، نه تنها ضروری نیست، بلکه مضر است و باید حذف شود.
توصیه و تأیید حضور مسئولین در میادین، محلات و مساجد، در شرایطی مطرح شد که کشور در حال تجربه سه جنگ و بحرانهای متعدد بود. در چنین شرایطی، مردم نیاز دارند که احساس کنند مسئولین آنها در کنارشان هستند، نه اینکه در پشت میزهای بسته تصمیم بگیرند. حضور مسئولین در صحنه، پیامی روشن دارد: «ما با شما هستیم، ما درد شما را میفهمیم و ما نیز در برابر خطرات مشترک، خط مقدم هستیم.»
رهبرمعظم انقلاب این حضور را «مستحسن» خواندند، زیرا این کار، نماد عینی مردمسالاری دینی است. در نظام اسلامی، مسئولین، امانتدار مردم هستند و باید پاسخگوی آنها باشند. بهترین راه پاسخگویی، شنیدن حرفهای مردم از زبان خودشان و در محیط زندگی آنهاست. وقتی یک مسئول در یک محله یا مسجد حضور پیدا می کند، مستقیماً با مشکلات مردم روبرو میشود و این تجربه میدانی، تصمیمگیریهای او را واقعبینانهتر و کارآمدتر میکند.
انسجام ملت و حکمرانان
رهبر معظم انقلاب هدف اصلی این نوع حضور را «تقویت انسجام بین ملت و حکمرانان» دانستند. انسجام و همدلی بین مردم و مسئولین، یکی از مهمترین عوامل قدرت ملی است. اگر مردم به مسئولین خود اعتماد داشته باشند و احساس کنند آنها جزئی از خودشان هستند، در سختیها از آنها حمایت میکنند و در موفقیتها شاد میشوند.
برعکس، اگر فاصله طبقاتی و فرهنگی بین مردم و حاکمان زیاد شود، مردم احساس میکنند که حاکمان غریبهاند و این احساس بیگانگی، زمینهساز نارضایتی و بیتفاوتی میشود. دشمنان نیز همواره تلاش میکنند این فاصله را زیاد کنند تا مردم را از نظام جدا کنند. بنابراین، حضور مسئولین در میان مردم و رد کردن تشریفات، در واقع یک عمل امنیتی و دفاعی در برابر توطئههای دشمن برای ایجاد شکاف بین حاکمیت و ملت است.
نکته ظریفی که رهبر معظم انقلاب به آن اشاره کردند، عبارت «تظاهر به آن» بود. در نگاه اول، ممکن است کلمه «تظاهر» منفی به نظر برسد، اما در اینجا به معنای «آشکار کردن» و «نمایش دادن» یک رفتار صحیح است. رهبر معظم انقلاب انسانها را به انجام کار نیک دعوت میکنند، اما تأکید دارند که این کار باید «آشکار» باشد. چرا؟ زیرا وقتی مردم میبینند که مسئولینشان در کنار آنها هستند و با آنها همدردی میکنند، این صحنه تأثیر آموزشی و روحی بزرگی دارد.
این حضور آشکار، الگویی برای سایر مسئولین در سطوح پایینتر نیز میشود. وقتی رئیسجمهور و مسئولین عالیرتبه بدون تشریفات در بین مردم ظاهر میشوند، استانداران، فرمانداران و مدیران نیز متوجه میشوند که این سبک، سبک مورد تأیید رهبری و نظام است. این زنجیره، میتواند فرهنگ اداری کشور را از حالت خشک و بوروکراتیک به حالت پویا، مردمی و پاسخگو تغییر دهد.
شجاعت و صداقت؛ ویژگیهای مسئول مردمی
رهبر معظم انقلاب در وصف رئیسجمهور، از دو صفت «شجاعت» و «صداقت» نام بردند. این دو صفت، پیششرط حضور مؤثر در میان مردم است. مسئولی که شجاع نیست، از مواجهه مستقیم با مردم و شنیدن انتقادات آنها میترسد و در پشت دیوارهای امن پناه میگیرد. مسئولی که صادق نیست، نمیتواند با مردم روراست باشد و حضورش در میان مردم، یک نمایش فریبنده خواهد بود.
حضور در میان مردم بدون تشریفات، نیازمند شجاعت است؛ شجاعت برای شنیدن حرفهای تلخ، شجاعت برای دیدن فقر و مشکلات از نزدیک، و شجاعت برای پاسخگویی در همان لحظه. رهبر انقلاب با ستایش این ویژگیها، به تمام مسئولین یادآوری کردند که ابزار اصلی آنها برای مدیریت کشور، زور و زر نیست، بلکه محبوبیت و اعتماد مردمی است که تنها از طریق صداقت و شجاعت به دست میآید.
درس نهم از پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب، درس «حاکمیت مردمی و همدلی» است. ایشان با تأیید حضور مسئولین در میادین و محلات بدون تشریفات، نشان دادند که در نظام اسلامی، مسئولین باید در کنار مردم باشند، نه بالای سر آنها. نفی آلایش و تشریفات، راهی برای بازگرداندن اعتماد عمومی و تقویت انسجام ملی است. این سبک از حکمرانی، نه تنها مشکلات را واقعیتر و سریعتر حل میکند، بلکه سدی محکم در برابر توطئههای دشمن برای ایجاد فاصله بین ملت و دولت است. مسئولین باید الگوی رهبر معظم انقلاب را پیش بگیرند و با شجاعت و صداقت، در میدان حضور یابند تا مردم نیز با تمام وجود در صحنه دفاع از انقلاب بمانند.