سیاستهای حمایتی امام شهید از نخبگان و شرکتهای دانشبنیان
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، رویکرد قائد شهید انقلاب اسلامی به نخبگان و شرکتهای دانشبنیان، رویکردی استراتژیک و مبتنی بر درک عمیق از نقش این دو عنصر در تحقق اهداف پیشرفت همهجانبه کشور بود و مسیر را برای تحقق «اقتصاد مقاومتی» و «اقتصاد دانشبنیان» هموار ساخته است.
رهبر معظم انقلاب همواره نخبگان علمی و تلاشگران عرصه دانش و فناوری را چراغ راه پیشرفت و سرمایههای بیبدیل کشور قلمداد می کردند. ایشان در طول دوران رهبری خویش با نگاهی ژرف و آیندهنگر بر ضرورت سیاستگذاریهای حمایتی همهجانبه از این قشر فرهیخته و همچنین اکوسیستم نوآوری و شرکتهای دانشبنیان تأکید ورزیدند که در این یادداشت، رویکردها و هدایتهای کلیدی امام شهید در این زمینه را به صورت مختصر و کلی تبیین می کنم.
1. «نخبه» ذخیره ارزشمند و امانت الهی
رهبر شهید انقلاب اسلامی «نخبه» را نه تنها یک فرد برجسته؛ بلکه «ذخیره ملی» و «امانتی الهی» میدانستند که باید در صیانت و شکوفایی آن هرچه میزان مقدور است، کوشیده شود. ایشان در بیانات متعدد خویش، نخبگان را موتور محرک نوآوری، پیشرفت علمی و اقتدار کشور معرفی کرده و بر لزوم فراهم آوردن بسترهای لازم برای رشد و تعالی آنان تأکید می فرمودند.
از منظر ایشان، حمایت از نخبگان صرفاً یک وظیفه اداری نیست؛ بلکه یک تکلیف شرعی و ملی است تا از استعدادهای درخشان کشور به بهترین شکل در جهت اهداف عالیه نظام اسلامی و پیشرفت جامعه الهی بهرهبرداری شود.
2. ضرورت ایجاد محیطی بالنده برای نخبگان
قائد شهید ما بارها خواستار ایجاد «محیطی امن، با نشاط و پویا» برای نخبگان شدند تا آنان بتوانند آزادانه اندیشه کنند، به نقد سازنده بپردازند و طرحهای نوآورانه خود را به منصه ظهور برسانند. این حمایتها شامل مواردی چون پاسخگویی به نیازهای مادی و معنوی، رفع دغدغههای معیشتی، فراهم کردن امکانات پژوهشی و ایجاد فضایی برای ارتقای جایگاه اجتماعی نخبگان می شد.
جلوگیری از مهاجرت نخبگان (فرار مغزها)
امام شهید با تأکید بر «جذب نخبگان» و «استفاده از ظرفیتهای داخلی» بارها خواستار تلاش مضاعف از مسئولان مربوطه برای ماندگاری و خدمترسانی نخبگان در داخل کشور شدند. ایشان این مهاجرت را به عنوان یک «ضربه و ضرر به کشور» دانسته(دیدار با نخبگان علمی، ۱۳۹۴) و در این زمینه راهکارهایی چون ایجاد مراکز تحقیقاتی پیشرفته، فراهم کردن فرصتهای شغلی مناسب و تسهیل فرآیندهای علمی و پژوهشی را پیشنهاد فرمودند.
رهبر شهید انقلا اسلامی همواره بر لزوم تکریم نخبگان و شنیدن دیدگاههای آنان در سطوح مختلف مدیریتی تأکید داشتند؛ چراکه نظر آنان میتواند چراغ راه سیاستگذاران جامعه اسلامی برای پیشرفت روزافزوان جامعه باشد.
3. شرکتهای دانشبنیان پیشران اقتصاد مقاومتی و نوآوری
امام شهید، شرکتهای دانشبنیان را یکی از ارکان اصلی «اقتصاد مقاومتی» و بستری حیاتی برای تحقق «اقتصاد دانش بنیان» معرفی می کردند. ایشان این شرکتها را نماد «خودباوری علمی» و «اوج شکوفایی استعدادهای جوانان ایرانی» میدانستند که برخی از سیاستهای حمایتی قائد شهید در این زمینه را می توان چنین ذکر کرد:
حمایتهای مالی و اعتباری
ایشان بر لزوم تخصیص منابع مالی، اعطای تسهیلات کمبهره و ایجاد سازوکارهای تشویقی برای تأسیس و توسعه شرکتهای دانشبنیان، تأکید بسیاری کردند.
تسهیلگری در فرآیندها
رهبر معظم انقلاب اسلامی، رفع موانع اداری، تسهیل فرآیندهای تجاریسازی ایدهها و اختراعات و نیز ایجاد ارتباط مؤثر میان دانشگاه، صنعت و بازار را از جمله مصادیق حمایت از نخبگان جامعه دانسته و تسهیلگری در این زمینه ها را لازم و ضروری می دانستند.
ایجاد بازار و تقاضا برای محصولات دانشبنیان
امام شهید انقلاب همواره بر لزوم حمایت دستگاههای دولتی و حاکمیتی از محصولات و خدمات شرکتهای دانشبنیان تأکید داشتند تا این شرکتها بتوانند با اطمینان بیشتری به فعالیت خود ادامه دهند.
قانونگذاری و سیاستگذاری حمایتی
ایشان همواره از تصویب قوانینی که مسیر را برای فعالیت شرکتهای دانشبنیان هموار سازد و همچنین تدوین سیاستهای کلان حمایتی در سطوح عالی کشور، حمایت کرده و از هیچ تلاشی در این زمینه دریغ نمی کردند.
4. دانشگاه کانون پرورش نخبگان و ایدههای نو
امام شهید انقلاب اسلامی همیشه دانشگاه را «معدن نخبگان» و «مرکز جوشش علم و فناوری» میدانست و بر نقش دانشگاه در تربیت نسلی نوآور، متعهد و کارآمد تأکید فراوان می کردند. برخی از سیاستهای حمایتی ایشان در این حوزه عبارتند از: ارتباط دانشگاه و صنعت و حمایت از کرسیهای نظریهپردازی و نقد.
رهبر معظم انقلاب همواره بر ضرورت پیوند عمیق میان دانشگاه و صنعت تأکید می کردند تا پژوهشهای دانشگاهی به سمت حل مشکلات واقعی صنعت و جامعه هدایت شوند. ایشان همیشه توجه منحصربه فردی به لزوم تشویق به تولید علم بومی و نظریهپردازی در حوزههای مختلف و همچنین فراهم آوردن فضایی برای نقد سازنده و سالم داشتند.
بنابراین می توان چنین گفت که رویکرد قائد شهید به نخبگان و شرکتهای دانشبنیان، رویکردی استراتژیک و مبتنی بر درک عمیق از نقش این دو عنصر در تحقق اهداف پیشرفت همهجانبه کشور بود و ایشان با تأکید بر صیانت از نخبگان، ایجاد محیطی بالنده برای شکوفایی آنان و حمایت همهجانبه از اکوسیستم نوآوری و شرکتهای دانشبنیان، مسیر را برای تحقق «اقتصاد مقاومتی» و «اقتصاد دانشبنیان» هموار ساختند.
امیدواریم این هدایتها، چراغ راه مسئولان و مدیران کشور برای برداشتن گامهای مؤثرتر در این مسیر است.
سعید چراغی