جنگ شناختی، سلاح‌سازی از افکار عمومی است

 

 

جنگ شناختی در واقع جنگ بدون جنگ با غلبه بر ذهن جبهه درگیر در جنگ است.

در واقع جنگ شناختی به معنای «سلاح سازی از افکار عمومی توسط عوامل خارجی با هدف:

 

 1) تأثیرگذاری روی سیاستهای عمومی و دولتی

 2) بی ثبات کردن نهادهای عمومی به کار رفته است.

 

در تعریف دیگر، جنگ شناختی، «هنر فریب دادن مغز یا ایجاد شک در آنچه فکر میکند که میداند» در نظر گرفته شده است.

 

 

جنگ شناختی بعنوان رکن محوری غلبه بر حریف قبل از جنگ، حین جنگ و بعد از جنگ محسوب می‌شود.

 

 

 الغاء شکست برای جبهه مقابل و پیروزی برای تهاجم گران است.

 

 

فرایند جنگ شناختی، نامرئی بوده و تنها بر اساس تأثیرات آن است که تشخیص داده می‌شود.

 

 

همچنین جنگ شناختی چندسطحی است، ماهیت بین رشتهای و ترکیبی دارد و از فناوریهای مختلفی استفاده میکند، از این رو، طراحی و اجرای آن پیچیده و تشخیص آن برای دشمن اغلب دشوار است.

 

برخی از تکنیکهای عمده ای که اسرائیل و آمریکا در راستای جنگ شناختی در جنگ رمضان به کار میبرند، عبارتند از:

 ۱) وارونه‌نمایی واقعیت: مانند ادعای ترامپ مبنی بر ساختگی بودن ویدئوی تجمعات مردم در خیابانها و القای استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی. 

۲) شایعه‌پراکنی: شایعاتی مبنی بر تهدید و ناآرامی در مناطق مختلفی مثل مرز مهران، شهرستان تفت، نطنز یا عسلویه و تخلیه مردم این شهرها به دلیل ناآرامی گسترده منتشر شد که به سرعت تکذیبیه آن منتشر شد.

۳) روایت‌سازی‌های متضاد و شبهه‌آفرینی: مانند طرح موضوع مذاکره توسط ترامپ، علاوه بر اهداف اقتصادی، در جهت اختلاف‌افکنی و ایجاد شکاف و گسست در فضای داخلی ایران بوده و مباحثی درباره اینکه چه کسانی پشت این مذاکرات هستند یا چه جریان‌هایی در داخل ممکن است حامی آن باشند، می‌تواند در راستای دامن زدن به تردیدها و اختلافات داخلی و قطبی‌سازی جامعه باشد. 

۴) جریان‌سازی در رسانه‌های خبری برخط پیش از تصمیم‌گیری: راهبرد کلان این سیاست خبری این است که سیاستمداران پیش از اتخاذ تصمیمات خود، خبر آن را منتشر کرده در معرض انبوه مخاطبان قرار میدهند تا بر اساس تحلیل بازخوردی که از جامعه دریافت میکنند، تصمیم نهایی را بگیرند.

چنین خبرهایی معمولاً با ارجاعات مبهمی چون «به نقل از منابع آگاه» یا «منبع نزدیک که نخواست اسم او فاش شود»، همراه است. 

 

 

راهکار مقابله در برابر جنگ شناختی دشمن:

عمده ترین راهکار مقابله با جنگ شناختی دشمن و خنثی سازی آن، بصیرت افزایی یا همان آگاهی بخشی به مؤمنان است که امیرالمومنین علیه السلام در نهج البلاغه با عبارت البصر و الصبر از آن یاد می‌کنند. 

الگوی امروزی این راهکار مطمئن جهاد تبیین است که رهبر شهید همواره بر آن تاکید داشتند

 

در طول تاریخ همواره این تکنیک میان جبهه های مختلف حق و باطل استفاده شده است. در تاریخ اسلام نیز نمونه های متعددی می توان یافت؛ از جمله اینکه پس از رحلت پیامبر (ص) هجمه های روانی و تبلیغاتی بسیاری در مدینه شکل گرفت و رهبران جبهۀ مخالف از این شیوه جنگی استفادۀ وسیع و پیچیده کردند و در مقابل حضرت زهرا (س) مبتکر بهترین تکنیک های ضد جنگ روانی عصر خود بودند که با در نظر گرفتن دو بعد منطق و احساس از ابزارهای گوناگون مانند: روشنگری، افشاگری، تحریک عواطف و تشجیع ، برای آگاه ساختن مردم و هشدار آنها برای روشن کردن اذهان و ایجاد بصیرت مردم بهره بردند.

 

گفته شد که جنگ شناختی توسط دشمن برپایه فریب است که ناشی از عدم بصیرت و آگاهی است. لذا روایاتی درباره مقابله با آن را آورده ام:

 

 

امام على عليه السلام: إنّما سُمِّيَتِ الشُّبهَةُ شُبهَةً لأ نّها تُشبِهُ الحَقَّ؛ فأمّا أولياءُ اللّهِ فَضِياؤهُم فيها اليَقينُ وَدَلِيلُهُم سَمتُ الهُدى، وَأمّا أعداءُ اللّهِ فَدُعاؤهُم فيها الضَّلالُ وَدَليلُهُمُ العَمى. شبهه به اين دليل شبهه ناميده شده كه شبيه حقّ است؛ امّا دوستان خدا در هنگام شبهه، روشنايىِ راهشان يقين است و راهنمايشان، راه راست؛ ولى دشمنان خدا به‌گاه شبهه، دعوتشان گمراهى است و راهنمايشان كورى.( نهج البلاغة: الخطبة 38.)

 

 

امام على عليه السلام: «احذَروا الشُّبهَةَ؛ فَإنّها وُضِعَت لِلفِتنَةِ»؛ (از شبهه حذر كنيد؛ زيرا كه شبهه، براى فتنه و گمراه‌سازى است.)( تحف العقول: 115.)

 

 

1. امام على عليه السلام:  «العالِمُ بِزَمانِهِ لاتَهجِمُ عَلَيهِ اللَّوابِسُ»؛ (شبهات، به كسى كه زمان خود را مى‌شناسد، يورش نمى‌آورند.)( الكافي: 1/ 27/ 29.)

 

 

امام على عليه السلام: «كُن مِن عَدُوِّكَ عَلى أشَدِّ الحَذَرِ.» (از دشمنت به شدّت برحذر باش.)( غرر الحكم: 10301.)

 

 

امام على عليه السلام:  «مَن نامَ لَم يُنَم عَنهُ»؛ (آن‌كه به خواب رود، [بداند كه‌] دشمنِ او نخوابيده است.)( نهج البلاغة: الكتاب 62.)

 

عدم  خواب غفلت از دشمن 

 

امام على عليه السلام:  «مَن نامَ عَن عَدُوِّهِ أنبَهَتهُ المَكايِدُ»؛ (آن‌كه در برابر دشمنش به خواب غفلت فرو رود، نيرنگها او را بيدار مى‌كند.)( غرر الحكم: 8672.)

 

امام على عليه السلام: «جِماعُ الغُرورِ في الاستِنامَةِ إلَى العَدُوِّ»؛ (فريب خوردن كامل، در غافل ماندن از دشمن است).( غرر الحكم: 4775.)

 

 

امام على عليه السلام: «مَنِ استَعانَ بِعَدُوِّهِ عَلى حاجَتِهِ ازدادَ بُعداً مِنها»؛ ( آن‌كه براى انجام يافتن خواسته خود از دشمن خويش، كمك خواهد، از آن دورتر مى‌شود). (غرر الحكم: 8984.)

 

 

 

امام على عليه السلام: لاتَغتَرَّنَّ بِمُجامَلَةِ العَدُوِّ؛ فَإنَّه كَالماءِ وإن اطيلَ إسخانُهُ بِالنّارِ لا يَمتَنِعُ مِن إطفائِها»؛  ا(ز مداراى دشمن، فريب مخور كه او چون آب است؛ اگرچه داغ شدنش با آتش طول مى‌كشد، امّا از خاموش كردنش دريغ ندارد.) ( غرر الحكم: 10298.)

 

 

امام صادق عليه السلام: «الشَّفَقَةُ مِن العَدُوِّ مُحالٌ»؛ (مهربانى از سوى دشمن، محال است.)( الخصال: 269/ 5.)

 

 

امام على عليه السلام: لا تُشاوِر عَدُوَّكَ وَاستُرهُ خَبَرَكَ»؛  (با دشمنت مشورت مكن و خبرت را پنهان دار.)( غرر الحكم: 10198.)

 

 

امام على عليه السلام: «قَد جَهِلَ مَن استَنصَحَ أعداءَهُ»؛ (كسى كه از دشمنانش انتظار خيرخواهى داشته باشد، نادان است.)( غرر الحكم: 6663.)

 

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: «النَّصيحَةُ مِنَ العَدُوِّ مُحالٌ». (خيرخواهى از سوى دشمن، محال است.)( معدن الجواهر: 49.)

 

 

امام على عليه السلام: «لا تَأمَن عَدُوَّاً وَإن شَكَر»؛ (از دشمن آسوده خاطر مباش، هرچند [تو را] سپاس گويد.) ( غرر الحكم: 10197.)