محکومیت ترامپ توسط پاپ، فرصتی طلایی برای تعامل علمی حوزههای علمیه و واتیکان
حجتالاسلام محمدحسن زمانی استاد حوزه علمیه و رایزن سابق فرهنگی کشورمان در مصر، در گفتگو با خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، در پی محکوم کردن اقدامات ترامپ توسط پاپ لئوی چهاردهم ابراز داشت: اقدامی که پاپ لئوی چهاردهم اقدام شجاعانه ای انجام داد علیه تجاوزگری و جنایات و جرائم دونالد ترامپ رئیس جمهور جنایتکار آمریکا و شیطان بزرگ عالم معاصر، اقدام ارزنده و قابل تقدیری بود، در این خصوص، چند نکته قابل تأمل وجود دارد: نخست، ماهیت دولت آمریکا. از زمان ظهور به عنوان یک قدرت جهانی، آمریکا رویکردی تجاوزگرانه، سلطهطلبانه و استکباری را در پیش گرفته است. سابقه این کشور در غارتگری و ایجاد فساد در کشورهای متعدد، به ویژه نسبت به ایران، بیش از ۱۷۰ سال قدمت دارد. در این مدت، بیش از دویست جرم و جنایت بزرگ علیه ملت ایران ثبت شده است. پیشنهاد میشود علاقهمندان به این حوزه، با جمعآوری و اطلاعرسانی این جرائم، به آگاهی جامعه کمک کنند تا افرادی که تحت تأثیر فضاهای مجازی قرار میگیرند، بدانند که آمریکا نماد تمدن و انسانیت نیست. اگرچه آمریکا در دانش و تکنولوژی پیشرفت کرده است، اما روحیه حاکمانش مانند گرگان درندهای است که دانش خود را برای آسیب رساندن به ملتهای مظلوم به کار میبرند؛ نمونه آن بمباران اتمی هیروشیما است که نشان میدهد دانش با درندگی منافاتی ندارد. بنابراین، حکومت آمریکا را باید حکومتی ظالم، جهانخوار، مستکبر و سلطهطلب دانست و دونالد ترامپ را یکی از بدترین چهرههای تاریخ استکبار آمریکا برشمرد.
وی ادامه داد: دوم، رابطه با مسیحیت و سایر ادیان الهی است. اسلام با ادیان گذشته الهی درگیری ندارد، زیرا همه آنها آسمانی بودهاند. هرچند این ادیان دچار تحریفاتی شدهاند، اما نسبت به پیروان آنها، در صورتی که با مسلمانان در جنگ نباشند و آنها را از سرزمینشان اخراج نکنند، وظایف دوگانهای بر اساس آیه شریفه قرآن داریم: نیکی و برقراری قسط و عدالت. این دستورالعمل نظام مقدس جمهوری اسلامی است. اگر کافری تجاوز کند، دزدی کند، جنایت کند و مسلمانان را آواره سازد، وظیفه شرعی، قانونی و عقلی ما دفاع از مظلومان و مقابله با متجاوزان است. بنابراین، رابطه ما با پیروان مسیحیت، رابطهای مبتنی بر محبت، تعامل، گفتمان علمی و تبادل نظر دوستانه است، همانگونه که در ایران نیز نسبت به مسیحیان و یهودیان، ضمن احترام و قائل شدن سهم در قانونگذاری (مانند داشتن نماینده در مجلس)، با آنها رفتار شده است.
رایزن سابق فرهنگی کشورمان در مصر افزود: سوم، در مقایسه با یهودیان، اکثریت مسیحیان رویکردی صلحجویانهتر و دوری از استکبار دارند. آیه شریفه قرآن نیز به این نکته اشاره دارد که در میان مسیحیان افرادی اهل عبادت و صداقت یافت میشوند که تکبر و استکبار از حق ندارند. در مقابل، تاریخ نشان میدهد که یهودیان در مواردی بیشترین جنایات را مرتکب شدهاند، هرچند این به معنای درگیری با همه یهودیان نیست، بلکه نشاندهنده درصد بیشتر متجاوزان در میان آنهاست.
حجتالاسلام زمانی نگاه بین ادیانی را ضروری دانست و اظهار داشت: توجه به این نکته ضروری است که تاریخ ادیان، همواره آکنده از فراز و نشیبهای اخلاقی بوده است. در متون دینی، ضمن اشاره به چالشهای تاریخی میان برخی از پیروان ادیان پیشین و رهبران الهی، بر وجود گروههایی از عالمان و عابدانِ حقیقتجو در میان مسیحیان نیز تأکید شده است که فارغ از تکبر و استکبار، در مسیر صداقت گام برمیدارند.
وی افزود: در جهان معاصر، شاهد رویکردی شجاعانه از سوی پاپ لئو چهاردهم در برابر سیاستهای مداخلهجویانه و اقدامات غیرانسانی ترامپ هستیم که در تداوم مشی اخلاقی پیشینیان خود، همچون پاپ فرانسیس، گامی در جهت دفاع از مظلومیت ملتهای ایران و لبنان برداشته است. این موضعگیری جسورانه که با تحسین گسترده کاتولیکها و سایر مسیحیان در سراسر جهان و همچنین همصدا شدن علمای اسلام و مراجع عظام همراه بوده، رویدادی کمسابقه در تاریخ معاصر محسوب میشود. برای نخستین بار است که شکافی عمیق و تقابلی آشکار در فضای رسانهای میان رهبر واتیکان و حاکمیت وقت آمریکا شکل گرفته است؛ چالشی که میتوان آن را فرصتی برای بازگشت کلیسا به ارزشهای بنیادین دینی دانست. این ایستادگی در برابر سیاستهایی که سعی دارند دین را تابعی از اراده حکومتهای استکباری قرار دهند، برگ زرینی در کارنامه واتیکان خواهد بود.
رایزن سابق فرهنگی کشورمان در مصر، بهره گیری از ظرفیت های نخبگان و فرهیختگان در حمایت از این اقدام پاپ را خاطر نشان کرد و افزود: در این شرایط حساس، انتظار میرود نخبگان و فرهیختگان ایرانی، اعم از پیروان ادیان مختلف و اساتید دانشگاهی، ضمن حمایت قاطع از این موضعگیری شجاعانه و محکوم کردن رفتارهای اهانتآمیز حاکمان مستکبر، از ظرفیتهای ارتباطی خود با مراکز غربی برای تبیین حقایق بهره ببرند. وظیفه مراکز فرهنگی، حوزههای علمیه و دانشگاهیان در این میان، فراتر از سکوت یا اخبارِ صرف است. ضرورت دارد که این مراکز با بهرهگیری از ظرفیتهای خود، پیامهای تشکر و تقدیر ارسال کرده و با برگزاری نشستهای تخصصی، تحلیلهای کارشناسی و گفتمانهای علمی، به عمقبخشی به این پیوندها کمک کنند. همچنین، برقراری ارتباطات ساختارمند و عملیاتی میان مراکز فرهنگی ایران و واتیکان و تقویت پروژههای پژوهشی در حوزه «گفتگوی ادیان»، میتواند به عنوان گامی راهبردی برای ترویج همبستگی میان پیروان ادیان ابراهیمی و مقابله با سیاستهای سلطهطلبانه در عرصه بینالملل تلقی شود. در این مسیر، فعالان فضای مجازی و اصحاب رسانه نیز مسئولیت خطیری در تبیین ابعاد این تقابل تاریخی و برجستهسازی صدای حقطلبی دارند.
وی ادامه داد: در سرفصلهای دروس فقه حوزههای علمیه، افزودن گزارشهایی از فقه مذاهب اهل سنت، شریعت مسیحیت و سایر ادیان میتواند دانش دانشآموختگان را در این زمینه غنیتر سازد. شناسایی مشترکات و تفاوتها در اصول فقه و درک متد تفسیری ادیان دیگر، که مسیحیان آن را «زبان دین» مینامند، میتواند به درک عمیقتر مباحث دینی و تقریب دیدگاهها کمک کند.
رایزن سابق فرهنگی کشورمان در مصرافزود: درک این نکته که در کتب آسمانی موجود، برخی آیات اصیل الهی، برخی تحریف شده و برخی نیز جعلی هستند، مستلزم مطالعه و بررسی عالمانه این متون توسط خود دانشآموختگان است تا صرفاً به نقل قول از اساتید اکتفا نکنند.
حجت الاسلام زمانی در پایان اقدام شجاعانه پاپ لئو چهاردهم را فرصتی مغتنم برای آغاز تعاملات علمی و فرهنگی مشترک میان حوزه علمیه قم و واتیکان دانست و افزود: این مسیر پیش از این نیز با دعوت از معاون پاپ فرانسیس به حوزه علمیه قم و متعاقباً اعزام اساتید حوزوی به واتیکان برای معرفی اسلام ناب به دانشجویان مسیحی، گشوده شده است. اکنون، با موج جدیدی از همکاریها میتوان این تعاملات را گسترش داد و از این فرصت طلایی برای تعمیق درک متقابل و همکاریهای علمی بهره برد.