بعثت مردم ایران، نیرویی تمدنساز فراتر از اتم
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، حجت الاسلام دکتر علی اصغر اسلامی تنها، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست هماندیشی علمی «مردم در قلب میدان» که به همت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در سالن شهید سلیمانی برگزار شد، به تبیین مفهوم شناختی «مردم» از منظر قرآنی و اسلامی پرداخت و با اشاره به رخدادهای اخیر، از «بعثت مردم ایران» به عنوان یک تحول درونی و تمدنساز یاد کرد.
حجت الاسلام اسلامی تنها در ابتدای سخنان گفت: ما امروزه در گفتار سیاسی روزمره با واژهای به نام «مردم» مواجهیم که به یک سلاح مفهومی در پیکارهای سیاسی تبدیل شده است؛ راست و چپ، اصولگرا و اصلاحطلب، غربگرا و انقلابی ـ همه از مردم سخن میگویند و خود را محق به مردم میدانند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با نقد بیدقتی در معادلگذاریهای مفهومی، تصریح کرد: واژه «مردم» در اندیشه غربی معادلهای گوناگونی دارد مثل دموس، پیپل، پوپولیس، فولک، اتنوس و آنتروپوس، اما این واژهها با «مردم» اشتراکات و تمایزهای جدی دارند. متأسفانه یکی از اشتباهات اساسی، همین بیدقتی در معادلگذاری است.
حجت الاسلام اسلامی تنها با اشاره به ریشهشناسی «مردم» در زبان فارسی، اظهار داشت: «مردم» واژهای باستانی است و به «از تبار مرد بودن» اشاره دارد. اما آنچه ما از منظر دینی و قرآنی به دنبال آن هستیم، تعریف «ناس» است.
وی افزود: از نگاه قرآنی، «مردم» یعنی «ناس» و بهترین آیه برای تعریف آن، آیه ۱۳ سوره حجرات است. بر این اساس، «مردم» عبارت است از «اراده عمومی معطوف به فطرت و کنش تعارف». نقطه مقابل آن، «نموس» (دموس) است که اراده عمومی معطوف به طبیعت و کنش تعاون مبتنی بر قرارداد اجتماعی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با تأکید بر تفاوت بنیادین فطرت و طبیعت، خاطرنشان ساخت: فطرت، طبیعت جهتداری است که سوگیری به ارزشهای متعالی و الهی دارد، در حالی که طبیعت چنین نیست. ویژگی اساسی مردم این است که از جنس اراده جمعی است، اما این اراده از بستر فطری برخاسته است.
حجت الاسلام اسلامی تنها در ادامه به ویژگیهای این اراده عمومی اشاره کرد و گفت: مردم هم وجه زنانه دارد و هم وجه مردانه. در اجتماعات اخیر، وجه زنانه غلبه دارد و جالب آنکه این اجتماعات شبانه است. شب، هویت لیلی دارد و این اجتماعات از شب (ماه رمضان، حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها که به لیله القدر تعبیر شده) شروع شد. این واقعه، جلوه پنهان و ناآشکار مردم را آشکار کرد؛ جلوهای که در روز در سازمانها و نهادها دیده نمیشد.
وی همچنین بر تنوع قومیتی و گفتمانی درون این اراده عمومی تأکید کرد و افزود: شما در این تجمعات میبینید هر کس پرچم ایران (با نام الله در وسط) را داشته باشد، حزباللهی محسوب میشود. مفهوم حزب الله از گفتمان روزمره زدوده شده و به معنای قرآنی خود برگشته است.
حجت الاسلام اسلامی تنها با اشاره به تعبیر رهبر شهید انقلاب از «بعثت مردم»، این مفهوم را بسیار کلیدی ارزیابی کرد و گفت: ایشان فرمودند اگر حادثهای رخ دهد، خدا این مردم را مبعوث میکند. «بعثت» واژهای ریشهدار در اندیشه اسلامی و مربوط به انبیاست و به معنای «برانگیختگی» ـ یک تغییر و دگرگونی اساسی ـ است.
وی افزود: همانطور که پیامبر قبل از بعثت (محمد امین) با بعد از بعثت (محمد رسول الله) دو شخصیت متفاوت دارند و یک انقلاب درونی رخ میدهد، «بعثت مردم» نیز یک انقلاب درونی در مردم است. امروزه هم با بعثت مردم ایران روبروییم و هم در سوی دیگر (مثل ترامپ) یک انبعاث منفی رخ داده است.
این استاد دانشگاه با اشاره به بیانات رهبر شهید انقلاب درباره «نیروی اتمی مردم»، تصریح کرد: ایشان میخواهند به ما تذکر دهند که در درون مردم یک نیروی تمامکننده، یک «نیروی اتمی» وجود دارد. ایشان فرمودند مردم مبعوث میشوند و کار را تمام میکنند. این به ما میگوید که به جای تأکید صرف بر تکنولوژی هستهای، باید به این نیروی معنوی و تمدنساز درون مردم توجه کرد.
حجت الاسلام اسلامی تنها در پایان، این نیرو را بسیار فراتر از نیروی اتم فیزیکی دانست و گفت: نیروی اتم فیزیکی نهایتش تخریب است، اما نیروی اتم مردم، تعمیری و تمدنساز است. این نیرو از اراده عمومی معطوف به فطرت و کنش تعارف برمیخیزد.