دعا؛ نخستین گام جهاد و شرط نصرت الهی

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، در ششمین نشست از سلسله نشست‌های «تبیین شاخص‌های قدرت نرم تمدنی جمهوری اسلامی ایران در دوران رهبری سوم» با موضوع «ابعاد معرفتی و کارکردی معنویت در تقویت ظرفیت‌های قدرت نرم تمدنی»، که عصر یکشنبه 6 اردیبهشت برگزار شد، حجت‌الاسلام هادی هدایت به ارائه مقاله‌ای با عنوان «بازخوانی معرفت‌شناختی دعا: ظرفیت‌سازی برای پیروزی نهایی و تقویت قدرت نرم تمدنی» پرداخت.

وی با اشاره به دعای چهاردهم صحیفه سجادیه آن را دعای هنگام چیرگی ظالمان بر امت اسلامی است، سخنان خود را با تأکید بر ظلم‌ستیزی به عنوان جوهره دین اسلام آغاز کرد و سپس با استناد به آیه ۲۷۹ سوره بقره «لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ» گفت: ابتدای انقلاب از سوی بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، تأکید شد که اسلام دینی است که هیچ‌گاه با ظالم کنار نمی‌آید، نه ظلم می‌کند، نه زیر بار ظلم می‌رود و نه از مظلوم عالم دست برمی‌دارد. عدالت و قسط در نگاه انبیا یعنی نه ظلم کن و نه زیر بار ظلم برو.

این پژوهشگر علوم دینی در ادامه با تأکید بر تربیت جهادی اسلام، خاطرنشان کرد: از نظر اسلام، سکوت در برابر ظلم، جرم و جنایت محسوب می‌شود. در گام دوم سکوت در برابر ظلم جرم است و دستوری کلی برای همه انبیاء آمده که در برابر ظالم بایستند.

دعا؛ اولین گام جهاد و شرط نصرت الهی

حجت‌الاسلام هدایت در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آیه ۷۷ سوره فرقان «قُلْ مَا یَعْبَأُ بِکُمْ رَبِّی لَوْلَا دُعَاؤُکُمْ» تصریح کرد: اولین گام و نخستین حرکت یک مسلمان برای مبارزه با ظلم و دفاع از مظلوم، دعاست. در تفکر اسلامی، دعا اولین گام جهاد است؛ نه یک اقدام انفعالی یا گوشه‌نشینی. خداوند متعال هیچ نصرتی فرو نمی‌فرستد مگر آنکه دعا ابتدای کار باشد. «و ما نصر الا من عندالله العزیز الحکیم» که شعار جبهه‌های اسلام است، تنها از جانب خداوند و به واسطه دعا محقق می‌شود. دعا شرط لازم و جزئی از علت برای پیروزی است، نه یک عامل فرعی و تزیینی.

وی افزود: در دعای بیست و هشتم صحیفه سجادیه، امام سجاد(ع) عرض می‌کند «أَقْبَلْتُ عَلَیْکَ بِکُلِّیَّتِی» یعنی با همه وجود به درگاه خدا آمده‌ام و دست خود را از همه داشته‌ها، از جمله قدرت نظامی، خالی می‌بینم. این یعنی تسلیم مطلق در برابر خدا و تضرع حقیقی.

نقد نگاه سطحی به حج و جهاد

حجت‌الاسلام هدایت در ادامه به روایتی از امام سجاد(ع) اشاره کرد و افزود: در مسیر حج، شخصی به حضرت زین العابدین (ع) اعتراض کرد که چرا جهاد را ترک کرده و به حج رفته‌اید؟ ایشان در پاسخ فرمودند: جهاد یک پازل کامل است. «الطَّائِعُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ الرَّاکِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ» همه اینها رتبه‌ای از جهاد را تشکیل می‌دهند. من با این حج در حقیقت به جهاد خدمت می‌کنم و جبهه جهاد را برای مراحل بعدی تربیت می‌نمایم.

وی با تأکید بر ضرورت بازتعریف جهاد در منظومه تمدنی به انتقادات طرح شده در خصوص اعزام حجاج اشاره کرد و تصریح کرد: نباید تصور کرد حج رفتن به معنای بی‌توجهی به جهاد است. امروز نیز حج گزاران ما باید با این رویکرد عازم سفر حج شوند که پس از بازگشت، جهادگرانی توانمندتر و عملیات‌های سنگین‌تری در جبهه مقاومت رقم بخورد.

صحیفه سجادیه؛ احیای اسلام ناب و کارزار جهاد نرم

این کارشناس مسائل دینی با اشاره به نقش بی‌بدیل امام سجاد(ع) در احیای اسلام پس از واقعه عاشورا گفت: علامه جعفر مرتضی عاملی در کتاب خود تصریح کرده که امام سجاد(ع) اسلام را دوباره زنده کرد. و آنچه امروز به عنوان شاخص از آن حضرت می‌شناسیم، کتاب صحیفه سجادیه است. این کتاب، جهادی عظیم و «افضل الجهاد، کلمه حق عند سلطان جائر» است که از جهاد نظامی نیز برتر است.

حجت‌الاسلام هدایت با بیان اینکه ۷۰ درصد جنگ امروز، جنگ شناختی و ۳۰ درصد جنگ نظامی است، افزود: ثمره جهاد امام سجاد(ع) این بود که امام باقر(ع) و امام صادق(ع) صاحب چهار هزار شاگرد متخصص شدند. امروز نیز ما روحانیون باید بدانیم که علم‌داری در این جبهه شناختی، رسالت سنگین ماست.

تفسیر تمدنی از آیات قرآن؛ الهام از مکتب اهل‌بیت(ع)

وی در ادامه با اشاره به آیه ۶۸ سوره نحل «وَأَوْحَى رَبُّکَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیُوتًا» و تفسیر امام صادق(ع) از این آیه، گفت: امام صادق(ع) فرمودند ما همان زنبوران الهی هستیم که مأموریم در دل کوه‌های سنگیِ وجود انسان‌های جاهلی، خانه‌هایی بسازیم و آن‌ها را به تمدن دعوت کنیم. عسلی که در شکم زنبور تولید می‌شود، نماد دانشی است که از جانب خداوند به ما می‌رسد. ما باید آیات قرآن را بچشیم، هضم کنیم و متناسب با درد امروز جامعه، فرآورده درمان‌بخشِ «شفا لِلصُّدُور» تولید کنیم.

این استاد حوزه با تفکیک بین حدیث و دعا بیان کرد: مخاطب حدیث مردم است و همانگونه که اهل بیت فرمودند اندازه عقول مردم با آن‌ها سخن می‌گویند اما مخاطب دعا، خداست. وقتی مخاطب دعا خداست، ظرفیت معارف بی‌نهایت می‌شود. سه کلمه از امام صادق(ع) گاهی هفت سال درس خارج میشود، اما سه کلمه دعا باید ده‌ها سال درس خارج شود. متأسفانه امروز این نگاه تمدنی به دعا در حوزه‌های علمیه وجود ندارد.

صحیفه سجادیه سریع‌الاجابه است

حجت‌الاسلام هدایت در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب در ایام کرونا مبنی بر قرائت دعای هفتم صحیفه سجادیه، گفت: ایشان به درستی فرمودند این دعا را بخوانید. به اعتقاد بنده، واکسن‌ها و درمان‌ها به برکت همین دعای هفتم بود که صاحب اثر شد. در جبهه جنگ نیز دعای چهاردهم صحیفه سجادیه همان کارکرد را دارد؛ اسلحه و مهمات هرچه قدر پیشرفته باشند، آنچه آن‌ها را هدف‌گذار و مؤثر می‌کند، این دعای شریف است.

وی به کشف نقل شده از علامه محمدتقی مجلسی در کتاب روضه المتقین، (ج۱۴، ص۴۱۹) اشاره کرد و افزود: ایشان تصریح می‌کند مردم اصفهان به برکت انس با صحیفه سجادیه، «مستجاب الدعوه» شدند. دعا می‌کردند و اجابت می‌گرفتند. صحیفه سجادیه مستجاب‌الدعوه می‌آورد.

پیروزی نهایی در گرو احیای جایگاه دعا

حجت‌الاسلام هدایت در پایان با اشاره به شرایط امروز جبهه مقاومت و تأکید رهبر معظم انقلاب بر دوران تنفس یا توقف جنگ، خاطرنشان کرد: ما امروز از پیچ سنگی سخت جهاد عبور کرده‌ایم، اما جهاد ادامه خواهد داشت. در این دوران، قدم اصلی، دعاست. اگر امام سجاد(ع) فرمودند اگر این یاران را داشتم با آنان جهاد می‌کردم، به دلیل همین ظرفیت‌سازی دعاست. دعای چهاردهم صحیفه سجادیه به دلیل سریع‌الاثر بودن، راهگشای امروز ماست. همانگونه که امام سجاد(ع) با صحیفه بزرگترین جهاد را رقم زد، ما نیز با انس با دعا می‌توانیم آن جهاد را به سرانجام و پیروزی نهایی برسانیم.