ستونهای استوار جامعه؛ بازتاب حضور جهادی روحانیت در میان مردم آسیبدیده جنگ رمضان+فیلم
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، تاریخ معاصر جمهوری اسلامی ایران، آینهای تمامنما از همزیستی و همپیمانی عمیق میان نهاد مقدس روحانیت و تودههای مردم است. این پیوند، تنها در دوران صلح و ثبات معنا نمییابد، بلکه در اوج بحرانها و خطرات جانی، هویت و ماهیت خود را اثبات میکند. در جریان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه که توسط ائتلاف آمریکای جنایتکار و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شد، این معادله معکوس نشد؛ بلکه شفافتر از پیش نمایان گشت. در حالی که موشکهای این دو رژیم ظالم، آسمان و خاک ایران را به لرزه درآوردند و آماج حملات بیرحمانه، علاوه بر مواضع نظامی و استراتژیک، منازل مسکونی و جان مردم بیگناه قرار گرفت، نهاد روحانیت بار دیگر ثابت کرد که «مردم» و «میهن» دو بال پرواز این نهاد هستند. این یادداشت به بررسی ابعاد انسانی، اخلاقی و جهادی حضور روحانیون و طلاب در میان مردم آسیبدیده از این جنگ میپردازد و نشان میدهد که چگونه عمامهداران، با لباس خاکی جهاد، در خط مقدم خدمت به مردم ایستادند.
فاجعه غیرنظامی و نیاز به بازسازی سریع
حملات هوایی و موشکی آمریکا و اسرائیل در این ۴۰ روز، لایههای پنهان و آسیبپذیر جامعه را هدف قرار داد. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که تعدادی از خانههای مسکونی در مناطق مختلف، مستقیماً یا غیرمستقیم مورد اصابت قرار گرفتهاند. آسیبهای وارده به این منازل، فراتر از تخریب دیوارها و شکستن شیشهها بود؛ وسایل منزل، آوارها و خرد شدن زندگی آرام شهروندان، صحنههایی از اندوه و بیقراری را رقم زده بود. در چنین شرایطی، نیاز به مداخله سریع و تخصصی برای بازگرداندن آرامش به خانوادهها بیش از پیش احساس میشد. اما در خلأ مدیریتی یا کمبود نیروی امدادی، چه کسی میتوانست به کمک مردم شتابد؟ پاسخ، همان چهرههای آشنا در هیئتها و مساجد بود که امشب در خیابانها و کوچهپسکوچهها، در حال تعمیر خانههای مردم بودند.
ظهور روحانیت جهادی؛ از منبر تا محراب خدمت
حوزههای علمیه و روحانیون جهادی، هرگز در برابر رنج مردم بیتفاوت نبودهاند. شعار «روحانیت خدمتگزار مردم» در عمل محقق شد. روحانیون با پوشیدن لباس خاکی جهاد، به میان مردم رفتند. این حضور، نه یک نمایش رسانهای، بلکه تجلیگاه ایمان و تعهد دینی بود. آنها نه تنها برای امدادرسانی فیزیکی، بلکه برای تسکین روحی مردم آمده بودند. کارهایی مانند مرتبسازی وسایل منزل، جمعآوری آوارها و به ویژه تعویض شیشههای شکسته، اگرچه ظاهری ساده داشتند، اما پیامی بزرگ داشتند: «ما در کنار شما هستیم و درد شما را درد خود میدانیم.»
دقت و ظرافت در این کارهای تعمیراتی، تعجببرانگیز بود. روحانیون و طلاب با دقتی مثالزدنی، شیشههای شکسته را تعویض میکردند و آوارها را پاکسازی مینمودند. این دقت نشاندهنده احترام آنها به حریم خصوصی و مالکیت مردم بود. آنها نمیخواستند خانهای را که خانه مردم است، با بیدقتی بازسازی کنند، بلکه میخواستند با همان دقتی که در خواندن و تدریس احکام دقت میورزند، در خدمت به خلق خدا نیز دقیق و مسئول باشند.
روایت صاحبخانه: تحسین تخصص در میان سادهلوحی
یکی از روایتهای تأثیربرانگیز این دوران، سخنان یکی از صاحبان منازل آسیبدیده است. وی با بیان اینکه منزلش در جنگ به شدت آسیب دیده، از وجود گروهی از مردم جهادی در خانهاش خبر داد. نکته قابل تأمل در این روایت، حضور هشت طلبه در این گروه جهادی بود. صاحبخانه با حیرت و تحسین میگوید: «کارهای آنها خیلی دقیق و خوب است. با اینکه نمیدانم آنها در این زمینه قبلاً تخصصی داشتهاند یا خیر، اما کیفیت کارشان شگفتزدهام کرده است.»
این بیانیه، گواهی بر این امر است که روحانیت، تنها به مباحث تئوریک و فقهی محدود نیست، بلکه توانایی عملیاتی و مهارتهای اجتماعی بالایی دارد. وقتی یک طلبه یا روحانی، کار تعمیراتی را با دقت انجام میدهد، در واقع دارد «اخلاق حرفهای» را در عمل به نمایش میگذارد. این دقت، نشاندهنده این است که برای آنها، کوچکترین خدمت به مردم، عبادتی بزرگ است و باید با بهترین کیفیت ارائه شود. این دیدگاه، مرز بین «خدمت معمولی» و «جهاد در راه خدا» را مشخص میکند.
روایت روحانی: هدف، شادی دل و هدایت اخلاقی
در کنار اقدامات فیزیکی، روحانیون حاضر در این عملیاتها، اهداف معنوی و اخلاقی عمیقتری نیز دنبال میکردند. یکی از روحانیون جهادی در پاسخ به سوال درباره دلیل حضور خود، گفت: «آمدهام که با عمل خود، دل انسانهای گرفتار و آسیبدیده را شاد کنم و آنها را به سمت اخلاق نبی اکرم (صلیاللهعلیهوآله) و معارف اصیل اسلامی هدایت کنم.»
این بیانیه، کلید درک رفتار روحانیت در میدان جنگ است. خدمت رسانی فیزیکی (تعمیر خانه، پاکسازی آوار) تنها ابزاری است برای رسیدن به هدف اصلی: «شادی دل مؤمن» و «هدایت اخلاقی». در مکتب اهل بیت (علیهمالسلام)، شادی دل مؤمن، از عبادت هزار ساله بهتر دانسته شده است. روحانیون میدانند که وقتی مردمی تحت استرس جنگ و ترس از مرگ هستند، نیاز به امید، آرامش و احساس امنیت دارند. حضور یک روحانی با چهرهای مهربان، در حال تمیز کردن خانهای کثیف، پیامی ناخودآگاه به مردم میدهد که «هنوز هم مهربانی و پاکی وجود دارد» و «دین ما، دین آرامش و خدمت است».
این نوع از هدایت، هدایتی کلامی نیست، بلکه هدایتی رفتاری است. وقتی مردم میبینند که عمامهداران، بدون خشم و کینه، در حال خدمت به آنها هستند، ناخودآگاه با تصویر واقعی اسلام و روحانیت آشنا میشوند. این همان جایی است که «معارف اصیل اسلامی» در عمل تبیین میشود؛ اسلامِ سازنده، اسلامِ مهربان و اسلامِ در کنار مردم.
تحلیل اجتماعی: بازسازی اعتماد و انسجام ملی
حضور روحانیت در میان مردم آسیبدیده، پیامدهای اجتماعی گستردهای دارد. اولاً، این حضور، شکاف احتمالی بین حاکمیت و مردم را در زمان بحران پر میکند. مردم میبینند که نخبگان دینی، همسطح با آنها در حال زحمت کشیدن هستند و این حس همبستگی را تقویت میکند. ثانیاً، این عملها، مقاومت اجتماعی را در برابر جنگ روانی دشمن افزایش میدهد. دشمن می خواهد با ایجاد ترس و ناامیدی، روحیه مردم را بشکند، اما اقدامات جهادی روحانیت، نماد امید و پایداری است.
همچنین، این رویدادها، الگویی برای نسل جوان ایجاد میکنند. جوانانی که میبینند روحانیون، کارهای سخت و فیزیکی را با افتخار انجام میدهند، نگاه خود را به روحانیت بازتعریف میکنند و ممکن است خود نیز به سمت فعالیتهای جهادی و مردمی سوق داده شوند. این یعنی سرمایهگذاری بلندمدت بر روی آینده جامعه از طریق تربیت نسل متعهد و خدوم.
عمامهداران، ستونهای استوار جامعه
در پایان، باید تأکید کرد که جنگ ۴۰ روزه، اگرچه آسیبهای جانی و مالی زیادی به مردم وارد کرد، اما فرصتی طلایی برای نشان دادن چهره واقعی و اصیل روحانیت بود. روحانیون جهادی با لباس خاکی، با شیشههای شکسته، با آوارها و با دلی سرشار از محبت، ثابت کردند که روحانیت، نهادی زنده، پویا و در خدمت مردم است. آنها با ترکیب «تخصص عملی» و «معرفت دینی»، نه تنها خانههای فیزیکی مردم را تعمیر کردند، بلکه بنیانهای امید و اخلاق را در دلهای مردم استحکام بخشیدند. این حضور، میراثی ماندگار از خود به جای میگذارد که نشان میدهد راهِ روحانیت، راهِ مردم است و تا زمانی که مردم هستند، روحانیت نیز در کنار آنان خواهد بود. این پیوند مقدس، بزرگترین بازدارنده در برابر توطئههای دشمنان و بزرگترین عامل قدرت ملی ایران اسلامی است.