از «رَکَب خوردن» تا «نبود پدافند» / دشمن ذهن مردم را هدف گرفته است

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، نشست علمی «راهکارها و راهبردهای مقابله با جنگ الگوریتمی» با حضور محمودرضا کبیری یگانه (معاون ارتباطات شورای اسلامی شهر تهران)، حجت‌الاسلام محمدعلی رنجبر (عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم) و سیدعباس موسوی (فعال رسانه) عصر چهارشنبه 16 اردیبهشت به میزبانی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی برگزار شد.

 

 

محمودرضا کبیری یگانه در ابتدای این نشست با اشاره به سابقه هفتاد تا هشتاد ساله «شستشوی مغزی» توسط مراکزی مانند تاویستاک در لندن گفت: جنگ الگوریتمی دیگر یک فرضیه نیست. در جنگ رمضان، این پدیده به ستون فقرات جنگ تبدیل شد و برای اولین بار در دنیا به حد اعلی اجرا گردید.

 

وی افزود: در این شیوه، تصمیم‌گیری از ذهن انسان گرفته می‌شود و به کدهای برنامه‌نویسی منتقل می‌شود. الگوریتم هوش مصنوعی با تحلیل همزمان داده‌های ماهواره‌ای، سنسورهای رادیویی، شبکه‌های اجتماعی و داده‌های اقتصادی، اهداف را شناسایی و فرمان حمله صادر می‌کند. بیش از ۹۰۰ حمله تنها در ۱۲ ساعت اول جنگ رمضان رخ داد که بدون هوش مصنوعی غیرممکن بود.

 

کبیری با اشاره به «بمباران هوشمند افکار عمومی» پس از شهادت رهبر انقلاب تأکید کرد: دشمن با استفاده از الگوریتم‌ها، شایعات را دقیقاً به دست کسانی رساند که از لحاظ روانی آمادگی شنیدن آن را داشتند. هر کدام از ما در فضای مجازی یک پرونده رفتاری داریم که تمام حالات ما را تجزیه و تحلیل می‌کند.

 

وی با انتقاد از نگاه سنتی دفاعی تصریح کرد: نگاه سنتی دفاع از خود دیگر جوابگو نیست. نمی‌توان با استفاده از یک کارشناس در تلویزیون از مواضع دفاع کرد. در مقابل جنگ الگوریتمی تهاجمی، باید یک دفاع جدی الگوریتمی شکل دهیم.

 

در پایان کبیری یگانه به ارائه ۷ راهکار پرداخت و گفت: 1. خودکفایی در زیرساخت‌های ملی: دستیابی به خودکفایی در لایه‌های زیرساختی مانند شبکه ملی اطلاعات و پردازش ابری برای جلوگیری از افتادن داده‌های حیاتی به دست دشمن. 2. ترکیب انسان-ماشین: طراحی زیرساخت‌هایی که در کنار ماشین، حضور انسان برای جلوگیری از فریب خوردن توسط داده‌های غلط حفظ شود. 3. ارتقای سواد رسانه‌ای و سواد اندیشیدن: آموزش مردم برای تشخیص دیپ‌فیک‌ها و اخبار درست از نادرست که «از نان شب واجب‌تر» است. 4. تمرکززدایی از مراکز داده: پخش داده‌های حیاتی روی سرورهای مختلف به جای متمرکز کردن آنها در چند سرور اصلی. 5. تقویت استقلال سایبری. 6. محافظت از داده‌های حیاتی کشور. 7. تقویت گفتمان مقاومت به عنوان نقطه قوتی که الگوریتم‌های دشمن قادر به درک و پیش‌بینی آن نیستند.

 

 

حجت‌الاسلام محمدعلی رنجبر، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم، با تأکید بر اینکه امروز شاهد یکی از پیشرفته‌ترین نوع جنگ در انقلاب صنعتی چهارم هستیم، گفت: متأسفانه ما قدری در این میدان «رَکَب خوردیم» و با شیوه‌های بیست سال پیش فکر می‌کردیم دست برتر را داریم.

 

وی جنگ الگوریتمی را «حکمرانی بر اذهان» توصیف کرد و سه ویژگی نامرئی بودن، مستمر بودن و شخصی‌سازی شده را برای آن برشمرد.

حجت الاسلام رنجبر همچنین افزود: لایه‌های تهدید در این جنگ شامل لایه شناختی (دستکاری توجه، سوگیری ادراکی، نرمال‌سازی مفاهیم)، لایه عاطفی (تحریک خشم، ترس، ساخت دو قطبی‌های کاذب)، لایه رفتاری (تغییر سبک زندگی و الگوی مصرف) و لایه ساختاری (انحصار پلتفرم‌ها) است.

 

این استاد دانشگاه با ابراز تأسف از اینکه «ما داده‌های دشمن را نداریم اما او همه داده‌های ما را دارد» تأکید کرد: آمریکا تقریباً همه داده‌های ما را در اختیار دارد. بدون مالکیت داده، هیچ مقاومتی ممکن نیست. ما باید هرچه سریع‌تر عقب‌ماندگی تکنولوژیکی خود را جبران کنیم.

 

حجت الاسلام رنجبر در بخش دیگری از سخنان خود به بحران قوانین متضاد در کشور اشاره کرد و گفت: آن‌قدر قوانین متناقض داریم که مسئولان نمی‌دانند انجام یک کار صحیح است یا خلاف. وزیر اقتصاد می‌گوید هر گزینه‌ای را انتخاب کنم، طبق یک قانون محاکمه می‌شوم.

 

 

سیدعباس موسوی، فعال رسانه، با تأکید بر تفاوت الگوریتم و هوش مصنوعی گفت: الگوریتم مجموعه‌ای از قوانین و دستورالعمل‌هاست. متأسفانه ما در شبکه‌های اجتماعی ایرانی هیچ فعالیت الگوریتمی هدفمندی نداریم، در حالی که دشمن به طور جدی از الگوریتم‌ها برای هدایت افکار عمومی استفاده می‌کند.

 

وی با اشاره به پلتفرم ایتا به عنوان نمونه گفت: در شبکه‌های اجتماعی داخلی، اگر هزینه پرداخت نکنید هیچ رشدی نخواهید داشت. یک فرد انقلابی برای رسیدن به صد هزار مخاطب باید سیصد تا چهارصد میلیون تومان هزینه کند، اما در اینستاگرام با آگاهی از الگوریتم می‌توان رایگان به همان نتیجه رسید.

 

موسوی افزود: متأسفانه در ایتا نه تبلیغ رایگان ممکن است، نه الگوریتمی برای کمک به کسب‌وکارها طراحی شده و حتی بخش جستجو نیز بسته شده است. این در حالی است که بسیاری از مردم از طریق شبکه‌های اجتماعی امرارمعاش می‌کنند.