ضرورت حرکت از فقه «حکم‌یاب» به سمت فقه «موضوع‌پرور»

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت الاسلام والمسلمین محمد عالم زاده نوری در نشست علمی «هم اندیشی حوزه پیشرو و سرآمد» که با حضور نمایندگان مدارس عالی فقهی برگزار شد، اظهار داشت: عبارت محوری در پیام رهبری، «حوزه پیشرو» است که مقدمه تحقق تمدن نوین اسلامی محسوب می شود. برجسته ترین انتظار از حوزه های علمیه، پدیدآوردن تمدن نوین اسلامی است و حوزه انقلابی باید به سمت آن حرکت کند.

 

وی افزود: حوزه پیش از انقلاب در مسیر فهم دین، تبلیغ دین و تربیت انسان ها تلاش می کرد، اما پس از انقلاب، رسالت جدیدی به نام «مهندسی نظامات اجتماعی بر اساس اسلام» و «ساخت تمدن نوین اسلامی» به وظایف حوزه اضافه شده است.

 

معاون تهذیب و تربیت حوزه های علمیه با مروری بر تحولات علمی پس از انقلاب گفت: دو حرکت کلان در حوزه های علمیه انجام گرفت. نخست، حرکت آیت الله مصباح یزدی برای «اسلامی سازی علوم انسانی» و دوم، شکل گیری «فقه های تخصصی یا فقه های مضاف» مانند فقه اقتصاد، فقه سیاست، فقه تربیت و فقه مدیریت.

 

وی با نقد وضعیت موجود تصریح کرد: علی رغم اینکه خاستگاه فقه های مضاف، نیاز بزرگ اجتماعی بوده، امروز این فقه ها پاسخگوی نیاز حکمرانی نیستند. ما علاوه بر کشف حلال و حرام، نیازمند نظام سازی و ارائه طرح های عملیاتی برای اجرا و تحقق دین هستیم.

 

 

حجت الاسلام والمسلمین عالم زاده نوری با استناد به مقدمه کتاب «مفاتیح الحیات» نوشته حضرت آیت الله جوادی آملی خاطرنشان کرد: این مرجع تقلید دو نوع اجتهاد را مطرح می کند: اول «اجتهاد حکم یاب» که سده هاست در حوزه رواج دارد و دوم «اجتهاد موضوع پرور». در اجتهاد موضوع پرور، فقه پیش دستانه و مبتنی بر مبانی دینی، موضوعات جدید را خود تولید می کند و به جای منتظِر ماندن برای موضوع تراشی غرب، به دنیا عرضه می دارد.

 

وی در پایان با ذکر یک مثال تاریخی گفت: تنها یک بار در تاریخ فقها دور هم نشستند تا حکمی را اجرا کنند نه اینکه حکمی را کشف کنند؛ آن هم مجلس خبرگان قانون اساسی بود که فقها دین را اجرا کردند و قانون اساسی را تدوین نمودند. این کار باید در اقتصاد، سیاست، مدیریت و تربیت نیز تکرار شود.