به گزارش خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، کتاب «امام علیعلیهالسلام و وحدت اسلامی» به قلم محمد واعظزادهٔ خراسانی، به تحلیل دیدگاهها و روش عملی آن حضرت در قبال وحدت امت اسلامی میپردازد. نویسنده با تبیین مفهوم وحدت از منظر قرآن که بر «امت واحده» استوار است، نشان میدهد که اختلافات قومی، قبیلهای و فقهی تا زمانی که به جنگ و عداوت منجر نشود، امری طبیعی است.
بخش نخست کتاب به سخنان امام علی(ع) در نهجالبلاغه اختصاص دارد. ایشان با توصیف دوران جاهلیت، نقش رسول اکرم(ص) را در تبدیل تفرقهٔ عرب به الفت و برادری برجسته میسازد؛ چنانکه کینهها را مدفون و دشمنیها را به دوستی تبدیل میکند. در بخش عوامل روانی و اخلاقی، امام(ع) با جملاتی مانند «قلوب الرجال وحشیه» (دلهای مردم وحشی است) و توصیه به دوستیابی و حفظ دوستان، بر اهمیت پیوند اجتماعی تأکید میفرماید. ایشان همچنین مردم را به همبستگی بر حق، هر چند خوش نیاید، و پرهیز از تفرقه در باطل فرامیخواند.
نکتهٔ محوری کتاب، بررسی روش عملی امام علی(ع) در حفظ وحدت است. نویسنده با استناد به گفتار شیخ عبدالمتعال صعیدی از علمای الازهر، نشان میدهد که علی(ع) با وجود اعتقاد به حقانیت خود برای خلافت، برای جلوگیری از تفرقه میان مسلمانان با ابوبکر بیعت کرد و در جنگهای رده، خلیفهٔ اول را از رفتن به میدان نبرد بازداشت. ایشان در دورهٔ خلافت عثمان نیز از فرصت برای احقاق حق خود استفاده نکرد، بلکه دو فرزندش را برای دفاع از عثمان فرستاد و هنگامی که مردم پس از قتل عثمان برای بیعت با او اصرار کردند، تنها به خاطر رفع تفرقه و مصالح مسلمانان پذیرفت.
نویسنده به شبههٔ طرحشده مبنی بر اینکه سخنان علی(ع) دربارهٔ غصب خلافت، خود منشأ اختلافات بعدی میان شیعه و سنی شده است، پاسخ میدهد که آن حضرت این مسائل را حکیمانه و نه عوامانه و انتقامجویانه مطرح میکرد. هدف ایشان افشای حقی بود که به عنوان رکنی از ارکان اسلام و حق الهی ضایع شده بود، اما در عین حال هرگز اجازه نداد این افشاگری به تفرقه و آسیب به مصالح اسلام بینجامد. ایشان حتی دربارهٔ خلفای پیشین با احتیاط و گذشت سخن میگفت و از طرح مسائل تفرقهانگیز در جمع عمومی پرهیز میکرد.
در پایان، نویسنده به نظریات تقریبی علمای بزرگی مانند آیتالله بروجردی و علامهٔ سمنانی اشاره میکند که میان «خلافت» (ریاست سیاسی) و «امامت» (مرجعیت علمی و الهی اهل بیت) تفکیک قائل میشدند. ایشان معتقد بودند که اگرچه خلافت از نظر شیعه حق اهل بیت بود، اما برای حفظ وحدت و مصالح امروز مسلمانان، باید بر مرجعیت علمی و معنوی اهل بیت تأکید کرد و از اختلافات تاریخی خلافت که مربوط به گذشته است، صرفنظر نمود.
کتاب با این نتیجهگیری به پایان میرسد که امام علی(ع) در طول زندگی خود، چه در دورهٔ خلفا و چه در دوران خلافت خویش، همواره وحدت و مصالح اسلام را بر حق شخصی مقدم داشته و سکوت و مدارای ایشان برای جلوگیری از تفرقه، الگویی کامل برای پیروان همهٔ مذاهب اسلامی است.
علاقهمندان برای مطالعه این اثر میتوانند فایل کتاب را از اینجا دریافت کنند.