گزارشی از پژوهش «ائمه علیهالسلام محور وحدت امت»
به گزارش خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، در مقالهای علمی با عنوان «ائمه علیهالسلام محور وحدت امت: وحدت امت محور حرکت ائمه علیهالسلام»، بر نقش محوری ائمهٔ اطهار در ایجاد انسجام و یکپارچگی جهان اسلام تأکید شده است. این پژوهش که توسط نویسندهای با نام «شوروزی» تدوین و در سال ۱۳۸۶ منتشر گردیده، ضمن تبیین دیدگاههای قرآنی و روایی، وحدت امت اسلامی را نه یک تاکتیک سیاسی، بلکه یک طرح راهبردی و استراتژیک در اندیشهٔ اسلامی معرفی میکند.
ائمه؛ محور تمرکز امت
نویسنده با بهرهگیری از آموزههای دینی، جامعهٔ ایمانی را به پیکری تشبیه میکند که اعضای آن با عواملی مانند ایمان واحد و مقصد مشترک به هم مرتبط میشوند و مهمترین عامل پیوند، تمرکز حول محور امامت دانسته شده است. بر اساس این پژوهش، امامان شیعه با درایت کامل، تلاش داشتهاند صف واحدی در برابر جبههٔ کفر و باطل ایجاد کنند. ارتباط آنان با پیروانشان همچون پدری مهربان توصیف شده که از راه اندرز، موعظه و اقدامات عدالتخواهانه، زمینهٔ اتحاد را فراهم میساخت.
اشتراک مذاهب اسلامی در محبت اهل بیت
یکی از محورهای مهم این مقاله، اشاره به اشتراک همهٔ فرق اسلامی (به جز ناصبیها) در اصل ولایت و محبت اهل بیت علیهمالسلام است. پژوهش یادآور میشود که عالمان بزرگ اهل سنت نیز کتابهای متعددی در فضایل اهل بیت تألیف کردهاند؛ از جمله «الخصائص» نسایی، «فضائل علی» سیوطی، «مناقب علی» طبری شافعی، «شواهد التنزیل» حاکم حسکانی، «فرائد السمطین» جوینی و «تذکرة الخواص» سبط ابن جوزی. این آثار نشان میدهد عشق به خاندان عصمت و طهارت میتواند همهٔ مذاهب اسلامی را حول محوری واحد گرد آورد.
شواهدی از قرآن و سنت
این نوشتار با استناد به آیهٔ مبارکهٔ «قُل لَّا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَیٰ» و تفسیر ثعلبی و مقریزی از علمای اهل سنت، نزول این آیه را دربارهٔ پیامبر اکرم(ص)، علی(ع)، فاطمه(س)، حسن و حسین(ع) میداند. همچنین حدیث نبوی «مثل المؤمنین فی توادّهم و تراحمهم کمثل الجسد الواحد» و آیهٔ «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» به عنوان دلایل قرآنی و روایی بر ضرورت اتحاد و تمسک به ریسمان الهی که همان اهل بیت معرفی شده، مورد استناد قرار گرفته است.
سیرهٔ عملی ائمه در وحدتآفرینی
بخش مهمی از مقاله به بررسی رفتار سیاسیاجتماعی امامان شیعه اختصاص دارد. از دیدگاه نویسنده، امام علی(ع) در نهجالبلاغه، تفرقهٔ امت را در برابر اجتماع باطل دشمنان، مایهٔ حیرت و اندوه میخواند و عدالت را اصلی بنیادین برای استواری جامعه معرفی میکند. در دوران امام صادق(ع) نیز شکوفایی علمی و فقهی، همراه با حفظ اعتدال و جلوگیری از تفرقه، به تصویر کشیده میشود. امام موسی کاظم(ع) و امام رضا(ع) نیز در سیرهٔ سیاسی خود، این مسیر وحدتگرا را تداوم بخشیدند. حتی در دورههای بعد (امام جواد، هادی و عسکری علیهمالسلام)، هرچند با شرایط متفاوت، اصل حرکت بر محور وحدت حفظ شد.
وحدت، آرمان مشترک اسلام و امامت
پژوهشگر در پایان نتیجه میگیرد که وحدت یک طرح استراتژیک در اندیشهٔ اسلامی است و امامت نیز حرکت خود را در راستای عملیاتی کردن این وحدت متمرکز کرده است. ولایت و محبت اهل بیت که در همهٔ فرق اسلامی (جز ناصبیها) پذیرفته شده، میتواند معیاری برای انسجام امت باشد. همچنین «اعتصام به حبل الله» و «عروة الوثقی» الهی، همان تمسک به ولایت اهل بیت است که باید محور تلاشهای تبلیغی در جهان اسلام قرار گیرد.
ضرورت بازخوانی این رویکرد
با توجه به تفرقهافکنیهای دشمنان اسلام، بازخوانی چنین پژوهشهایی که بر نقاط مشترک مذاهب تأکید دارد، میتواند زمینهساز تقریب و همدلی بیشتر میان مسلمانان شود. خبرگزاری رسا، همسو با آرمانهای انقلاب اسلامی و تأکیدات مقام معظم رهبری بر وحدت جهان اسلام، این گزارش را منتشر میکند و از اندیشمندان و رسانههای حوزوی میخواهد تا با گسترش فرهنگ اهل بیت، گامهای مؤثری در تحقق امت واحدهٔ اسلامی بردارند.
علاقهمندان برای مطالعه این اثر میتوانند فایل کتاب را از اینجا دریافت کنند.