حوزه در جهاد تبیین از «مبلغ سنتی» به «فرمانده جنگ شناختی» تبدیل شده است

حجت‌الاسلام مهدی طایی، مدیر حوزه علمیه شهرستان مراغه و استاد حوزه علمیه، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، با تبیین ابعاد تحول مأموریت حوزه‌های علمیه در عرصه جهاد تبیین، اظهار داشت: تحولات تمدنی، رسانه‌ای و شناختی عصر حاضر، مأموریت حوزه را از یک وظیفه ارشادی و تبلیغی سنتی به یک مجاهدت فعال، آفندی و نرم‌افزاری در میدان جنگ ترکیبی تبدیل کرده است.

وی با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب درباره جهاد تبیین افزود: در گذشته، رسالت حوزه عمدتاً بر حفظ سنگرهای داخلی و تبیین معارف دینی برای مخاطبان سنتی استوار بود، اما امروز حوزه در متن یک نبرد شناختی و ادراکی قرار دارد؛ نبردی که دشمن در آن با بهره‌گیری از تصویرسازی، تحریف و شبهه‌افکنی سازمان‌یافته به دنبال تغییر باورها و ادراک عمومی جامعه است.

مدیر حوزه علمیه مراغه ادامه داد: یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های جهاد تبیین امروز با گذشته، عبور از موضع انفعالی و پاسخ‌گویی صرف به شبهات است حوزه باید بتواند روایت نخست را تولید کند و با تبیین منطقی واقعیت‌ها، دستاوردهای انقلاب اسلامی و چشم‌انداز آینده، مدیریت افکار عمومی را در دست گیرد.

وی با تأکید بر ضرورت تحول در زبان ارتباطی حوزه خاطرنشان کرد: مخاطبان امروز تنها محدود به فضای سنتی و مذهبی نیستند. فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی میدان اصلی جهاد تبیین است و این مسئله اقتضا می‌کند حوزه از زبان کلاسیک و درون‌گفتمانی به سمت زبان اقناعی، رسانه‌ای و متناسب با نیازهای نسل جدید حرکت کند.

حجت الاسلام طایی با اشاره به ضرورت ترجمه معارف دینی به زبان پرسش‌های نوپدید تصریح کرد: حوزه باید بتواند بدون گرفتار شدن در دام تقلیل‌گرایی، مفاهیم عمیق دینی را با زبان فطرت، عقلانیت و مسائل واقعی زندگی مردم تبیین کند هنر جهاد تبیین آن است که از دل پرسش‌های روزمره و دغدغه‌های انسانی، مخاطب را به سوی مفاهیم بنیادین معرفتی هدایت کند.

وی همچنین یکی از چالش‌های جدی حوزه را تأخیر در مواجهه با بحران‌های رسانه‌ای و تبیینی دانست و گفت: فضای رسانه‌ای امروز بر پایه سرعت شکل گرفته است، در حالی که ساختارهای سنتی حوزه بیشتر مبتنی بر دقت و اجماع نخبگانی هستند برای جبران این شکاف، ایجاد اتاق‌های وضعیت تبیینی، بهره‌گیری از متخصصان رسانه و شبکه‌سازی میان طلاب کنشگر و فعالان فرهنگی ضروری است.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به تأثیر قالب‌های رسانه‌ای بر محتوا اظهار داشت: حوزه نباید صرفاً مصرف‌کننده رسانه‌های جدید باشد، بلکه باید منطق رسانه را بشناسد و با تولید قالب‌های بومی، هنرمندانه و اثرگذار، پیام‌های عمیق دینی را بدون تحریف و سطحی‌سازی به مخاطبان منتقل کند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، جذب مخاطبان خاکستری و منتقد را یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های جهاد تبیین دانست و گفت: ارتباط با این قشر نیازمند عبور از ادبیات تقابلی و حرکت به سمت ارتباط انسانی، مسئله‌محور و مبتنی بر اعتمادسازی است باید از دغدغه‌های واقعی مردم آغاز کرد و با زبان همدلی، آنان را در مسیر حقیقت‌جویی همراه ساخت.

مدیر حوزه علمیه مراغه درباره مردمی‌ سازی تبلیغ دینی نیز تأکید کرد: حوزه باید نقش راهبری و هدایت کلان را بر عهده داشته باشد و اجرای بخش مهمی از فعالیت‌ های تبلیغی و تبیینی را به شبکه‌ های مردمی، هیئات، گروه‌ های جهادی و فعالان فرهنگی واگذار کند مردم نباید صرفاً مصرف‌ کننده تبلیغ باشند، بلکه باید به تولیدکنندگان روایت و پیام تبدیل شوند.

وی در پایان با اشاره به فرصت بی‌بدیل ماه محرم برای جهاد تبیین گفت: مهم‌ترین مسئله‌ای که حوزه باید در محرم امسال به آن بپردازد، بازتعریف نسبت عاشورا با زندگی امروز انسان معاصر است جامعه امروز با چالش‌هایی همچون فرسودگی روانی، بی‌اعتمادی، بحران امید و هجوم روایت‌های تحریف‌شده مواجه است و محرم می‌تواند با تبیین پیام‌های عاشورا، راهی برای احیای امید، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، حقیقت‌خواهی و بصیرت در جامعه بگشاید.

حجت الاسلام طایی خاطرنشان کرد: اگر در گذشته تبیین یک فعالیت تبلیغی محسوب می‌شد، امروز به یک ضرورت حیاتی برای حفظ هویت، پیشرفت و تحقق تمدن نوین اسلامی تبدیل شده است و حوزه‌های علمیه باید متناسب با این تحول، نقش راهبردی و تمدن‌ساز خود را در جامعه ایفا کنند.