گزارشی از نشست تخصصی «الگوهای روایتگری در آیین تشییع امام شهید»
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، نشست تخصصی «الگوهای روایتگری در آیین تشییع امام شهید» با حضور جمعی از پژوهشگران، فعالان رسانهای، در سالن شهید دهقانی خبرگزاری رسا برگزار شد.
حجتالاسلام عباس محسنی، فعال عرصه رسانه و تربیت، در ابتدای این نشست با تحلیل وضعیت موجود، ابراز داشت: راه اصلی بازدارندگی در برابر دشمنان در مفهوم «خونخواهی» نهفته است. همانگونه که در تاریخ ائمه (ع) دیدیم، خونخواهیِ خالصانه و قیامهای پس از عاشورا توانست مانع از تداوم دسیسهها شود. امروز نیز خونخواهی برای امام شهید نباید به یک واکنش احساسی محدود شود، بلکه باید به سطحی برسد که جوانان جهان اسلام، با رویکرد «آتش به اختیار»، منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی را در سراسر جهان هدف قرار دهند.
وی با تأکید بر نقش تولیدکنندگان محتوا در مراسم تشییع، خاطرنشان کرد: برای عبور از این وضعیت، تولیدکنندگان محتوا و فعالان فرهنگی باید به پیامهای صریح و راهبردی رهبری توجه کنند. پیامهای اخیر رهبری فراتر از یک بیانیه ساده، حاوی دستورالعملهایی برای تعیین دقیق متجاوز، مطالبه غرامت و بازپسگیری خون شهدا است. تاریخ نشان داده است که وقتی تراژدیهای انسانی عظیم رخ میدهد، خونخواهی در جهان راه میاندازد و عاملان را تا رسیدن به تقاص، آرام نمیگذارد. ما باید فرامین صریح رهبری را به محور اصلی مطالبات خود و مسیر خونخواهی امت تبدیل کنیم.
حجتالاسلام محمدعلی لیالی، عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با تأکید بر لزوم تمایز میان «اطلاعرسانی» و «تبیین»، خاطرنشان کرد: وظیفه شبکههای خبری صرفاً انتقال خبر است، اما خبرگزاریها باید از سطح اطلاعرسانی فراتر رفته و به عرصه «تبیین روایت» وارد شوند. ما باید با بهرهگیری از قالبهای متنوع نظیر فیلم، مصاحبه و گزارش، به تبیین اندیشههای امام شهید بپردازیم؛ این همان جهاد تبیین است که وظیفه ماست تا با وجود تمام نقاط ضعف احتمالی، تلاش کنیم روایت حق را به درستی به جهانیان عرضه کنیم.
عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به اهمیت تمرکز بر ظرفیتها، تأکید کرد: نباید اجازه داد حاشیهها و نقاط ضعف احتمالی، توجه جامعه را از شکوه و نقاط قوت این رویداد عظیم منحرف کند. در چنین مراسمی با جمعیت میلیونی، وقوع برخی مشکلات لجستیکی یا حواشی گذرا امری طبیعی است؛ اما وظیفه ما این است که نگاه خود را بر توانمندیها و فرصتهای موجود متمرکز کنیم و از این ظرفیت برای تولید محتوایی متنوع استفاده کنیم که در پهنه رسانههای جهانی جایگاه ویژهای داشته باشد.
در ادامه حجت الاسلام محمد مهدی محققی، مدیر عامل خبرگزاری رسا، با تحلیل ابعاد حرکت عظیم مردم در تشییع رهبر شهید خاطرنشان کرد: اگر این معنا درست فهم شود، دیگر مسئله فقط پاسخ به یک حادثه نیست؛ مسئله، تغییر سطح درگیری است. یعنی از درگیریهای سطحی و احساسی عبور کنیم و به سطح یک مواجهه تمدنی برسیم. در این سطح، هدف این نیست که خشم تخلیه شود یا حادثهای نمادین رخ دهد؛ هدف این است که محاسبات دشمن به هم بخورد، آمریکا از منطقه بیرون برود و تسلیم اراده ملت ایران شود، امت به خودآگاهی برسد و ملت های کشورهای اسلامی از حالت پیروی کورکورانه از حکام خودفروخته و مراکز قدرت تحت سیطره آمریکا بیرون بیایند و حرکت جمعی امت برای زوال رژیم تروریستی صهیونی پدید آید.
وی با اشاره به ضرورتهای عملی این امر ابراز داشت: در چنین نگاهی، هر اقدام باید در خدمت یک پروژه بزرگتر باشد: ساختن قدرت اجتماعی، بیدارسازی سیاسی و فکری، و آمادهکردن زمینهای که مردم جهان اسلام خودشان به صحنه بیایند. یعنی حرکت از «انتقام سطحی» به «خیزش امت»، از «واکنش لحظهای» به «یک اراده تاریخی». این همان جایی است که میتوان گفت شعور شیعی، اگر درست فهم شود، باید به «بعثت امت» بیانجامد که در آن امت اسلام از حاشیه به متن بیاید و خود را در برابر ظلم، تجاوز و تحقیر تاریخی بازتعریف کند.
در بخش دیگری از این نشست حجت الاسلام حسین مبینی، مدیر روابط عمومی کمیته مراسم تشییع رهبر شهید، با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد در فضای «جنگ روایتها»، افزود: باید تمرکز خود را از گزارشگریهای ساده و تکراری درباره نشستها و جلسات، به سمت پژوهشهای عمیق و علمی سوق دهیم. تولید مستند یا سریالهای متعدد، چنانچه به درونمایه استراتژیک پیوند نخورند، نمیتوانند تأثیرگذاری لازم را داشته باشند؛ روایتگری حول محور جایگاه ولایت و تأثیر هدایتگری آن بر انسجام جوامع اسلامی، میتواند همان اثرگذاری عمیق و ماندگاری را داشته باشد که حتی یک پیام راهبردی از سوی رهبری بر افکار عمومی جهانی میگذارد.
وی با تأکید بر اینکه ولایت فراتر از یک بحث سیاسی است، خاطرنشان کرد: مبحث ولایت یک حقیقت است، که ما باید در مسیری حرکت کنیم که «مظلومیت» را در کنار «حقانیت» ارائه دهیم و اگر حقانیتِ ولایت در جامعه اثبات نشود، تفرقهها افزایش خواهد یافت.
حجتالاسلام مرتضی وافی، مدیر مؤسسه و بنیاد بینالمللی صحیفه سجادیه، بر ضرورت بازنمایی درست روایت مراسم تشییع تاکید کرده و خاطر نشان کرد: تفاوت اصلی ما با مدلهای دیگر در جهان، در همین نگاه است؛ ما نباید اجازه دهیم تشییع تنها به یک مراسم ملی یا مذهبیِ صرف تقلیل یابد، بلکه باید با تکیه بر «روایت دینی» و حفظ آداب معنوی، آن را به تجربهای عمیق و معناگرا تبدیل کنیم که در آن، نگاه اعتقادی و تجلیِ حقیقتِ دین، بر هرگونه رویکرد دیگر غلبه داشته باشد.
مدیر مؤسسه و بنیاد بینالمللی صحیفه سجادیه، بر بازنماییِ «منسکهای آیینی» تاکید کرده و ابراز داشت: یکی از وظایف بنیادین ما در عرصه رسانه پیوند دادن مناسک آیینی با آموزههای عمیق دینی است. این امر مستلزم آن است که از همین امروز، مفاهیم موجود در روایات و آیات قرآن درباره ماهیت زندگی و مرگ را در کالبد روایتهای رسانهای جاری سازیم. برای نمونه، با تمرکز بر آثار عمیقی همچون نهجالبلاغه، صحیفه سجادیه و آموزههای مهدوی، میتوان به این درک رسید که چگونه مفاهیمی نظیر دنیا، مرگ و حساب و کتاب، با نگاهی جدی و نظاممند در کلام معصومین تبیین شدهاند.