رسانهها می توانند بازدارندگی ایجاد کنند
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، دکتر کمال اکبری، رئیس دانشکده صدا و سیمای قم و عضو هیئت علمی دانشگاه صدا و سیما، در نخستین نشست «روایت و گفتمان خونخواهی امام شهید در بستر بازدارندگی رسانهای» از سلسله نشستهای «مطالبه خونخواهی امام شهید» که در خبرگزاری رسا برگزار شد، با اشاره به نقش تعیینکننده رسانه در تحقق این هدف، الزامات رسانهای گفتمان خونخواهی را در عرصه داخلی و بینالمللی تشریح کرد.
رئیس دانشکده صدا و سیمای قم با تأکید بر ضرورت طراحی یک عملیات رسانهای برای تقویت گفتمان خونخواهی امام شهید گفت: اصل خونخواهی و قصاص مسئلهای روشن است، اما آنچه امروز اهمیت دارد، چگونگی طراحی، روایت و اقناع افکار عمومی درباره این موضوع در سطح داخلی و بینالمللی است.
راهبرد شدتبرخورد منحصر به میدان نظامی نیست
وی با استناد به آیه «قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُم مِّنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً» گفت: همانگونه که در میدان نظامی مأمور به برخورد قاطع با دشمن هستیم، در میدان رسانه نیز باید با همان شدت، صلابت و پیگیری مستمر عمل کنیم.
وی گفت: روایت رسانهای نباید منفعل یا مقطعی باشد، بلکه باید با قدرت، استمرار و اقناع، حقیقت جنایت دشمن را برای افکار عمومی روشن سازد.
اکبری با بیان اینکه خونخواهی تنها یک مطالبه سیاسی یا احساسی نیست، بلکه اقدامی در جهت حفظ امنیت آینده امت اسلامی و حتی خدمت به جامعه بشری است، افزود: اگر جنایتکاران بدون پاسخ باقی بمانند، زمینه تکرار چنین جنایتهایی در آینده فراهم خواهد شد؛ ازاینرو، مطالبه قصاص و مجازات متجاوزان در حقیقت اقدامی برای جلوگیری از استمرار ظلم و برقراری عدالت است.
تبیین ابعاد حقوقی جنایت، وظیفۀ رسانه ها
وی یکی از نخستین وظایف رسانهها را تبیین حقوقی این جنایت دانست و اظهار کرد: افکار عمومی باید نسبت به جایگاه این اقدام از منظر حقوق بینالملل آگاه شوند و رسانهها با تبیین ابعاد حقوقی آن، مطالبه پاسخگویی از نهادهای بینالمللی را به یک خواست عمومی تبدیل کنند. شورای امنیت و دیگر سازمانهای بینالمللی وظیفه دارند در برابر چنین تجاوزی اقدام کنند و اگر از انجام مسئولیت خود سر باز بزنند، رسانه باید این ترک فعل را نیز برای افکار عمومی جهان آشکار کند.
خطر تقلیل خونخواهی از بنیانگذاران به عاملان مستقیم
رئیس دانشکده صدا و سیمای قم سپس با استناد به فرازی از زیارت عاشورا، نگاه دینی به مسئولیت جنایت را تشریح کرد و گفت: در فراز «أَسَّسَ أَسَاسَ الظُّلْمِ وَالْجَوْرِ عَلَيْكُمْ»، لعن تنها متوجه عاملان مستقیم واقعه کربلا نیست، بلکه کسانی را نیز دربر میگیرد که بنیان ظلم را بنا نهادند و زمینه وقوع آن جنایت را فراهم کردند. این منطق، امروز نیز در تحلیل جنایتهای بزرگ قابل استفاده است.
وی ادامه داد: خونخواهی امام شهید نباید صرفاً به مجازات اشخاصی مانند ترامپ و نتانیاهو تقلیل پیدا کند. هرچند عاملان مستقیم، فرماندهان، تصمیمگیران و همه کسانی که در این جنایت نقش داشتهاند باید محاکمه و مجازات شوند، اما در کنار آنان باید نظام فکری، رسانهای و تمدنیای که این جنایت را ممکن و حتی توجیه کرده است نیز مورد نقد، افشا و بازخواست قرار گیرد.
اکبری با اشاره به آنچه «تأسیس اساس ظلم» خواند، تصریح کرد: جریان تمدنی غرب که مدعی دفاع از حقوق بشر، عدالت و نظم بینالمللی است، در عمل نهتنها مانع این جنایت نشد، بلکه با حمایت سیاسی، رسانهای و حقوقی از متجاوزان، در شکلگیری و تداوم آن نقش ایفا کرد. از این رو، رسانهها باید نشان دهند که این جنایت، رخدادی دفعی و خلقالساعه نبوده، بلکه محصول یک فرآیند فکری، فرهنگی، رسانهای و سیاسی است.
مستندسازی جنایت ها ماموریت امروز رسانه ها
وی یکی دیگر از وظایف رسانه را مستندسازی دقیق همه ابعاد جنایت دانست و گفت: نباید روایت رسانهای تنها بر شهادت امام امت متمرکز بماند، بلکه شهادت مردم بیگناه، زنان، کودکان و دیگر قربانیان این تجاوز نیز باید با اسناد و روایتهای دقیق ثبت و منتشر شود تا تصویر کاملی از ابعاد این جنایت در برابر افکار عمومی جهان قرار گیرد. هر قدر رسانه ها در مستندسازی ابعاد جنایات دشمنان بهتر عمل کنند امکان عملیات تبیینی و اقناع داخلی و جهانی بالاتر میرود.
عضو هیئت علمی دانشگاه صدا و سیما با تأکید بر ضرورت اقناع جهانی افزود: رسانه باید به گونهای عمل کند که حتی غیرمسلمانان و آزادگان جهان نیز نسبت به این جنایت احساس مسئولیت کنند و به مطالبهگران مجازات متجاوز تبدیل شوند. اگر این مطالبه به یک خواست عمومی در سطح بینالمللی تبدیل شود، امکان تکرار چنین جنایتهایی کاهش خواهد یافت.
وی همچنین بر ضرورت تبدیل گفتمان خونخواهی به یک عزم عمومی تأکید کرد و گفت: این مطالبه باید همه سطوح مسئولیت را دربرگیرد؛ از عاملان مستقیم و فرماندهان نظامی گرفته تا ساختارها، نهادها و جریانهای فکری و رسانهای که زمینه وقوع این جنایت را فراهم کردهاند.
رسانه ترسیمگر فردای بدون متجاوز
اکبری در پایان با اشاره به مسئولیت رسانهها در ترسیم افق آینده اظهار کرد: رسانههای جبهه حق نباید تنها به روایت گذشته و مطالبه مجازات اکتفا کنند، بلکه باید تصویر روشنی از آینده مطلوب ارائه دهند؛ آیندهای که در آن متجاوز جایگاهی ندارد، ساختارهای بینالمللی در برابر ظلم بیتفاوت نیستند و افکار عمومی جهان اجازه تکرار چنین جنایتهایی را نمیدهد. به گفته وی، تحقق چنین آیندهای مستلزم یک جهاد مستمر رسانهای، فرهنگی و فکری در کنار سایر عرصههای مقابله با ظلم است.