طوفانالاقصی روند عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی را متوقف کرد
به گزارش سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام مهدی مشکیباف در نشست علمی «از دفاع مقدس تا مقاومت جهانی» با موضوع «دستاوردهای عملیات طوفانالاقصی» که در دبیرخانه انجمن های علمی حوزه علمیه توسط انجمن علمی تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی برگزار شد، با اشاره به سومین سالگرد این عملیات اظهار داشت: عملیات طوفانالاقصی که در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ انجام شد، یکی از مهمترین شتابدهندههای تغییر معادلات قدرت در جهان بوده است.
وی افزود: اگر بخواهیم از منظر روابط بینالملل عنوانی برای این عملیات در نظر بگیریم، میتوان آن را کاتالیزور گذار قدرت و یکی از عناصر شکلدهنده به نظم جدید جهانی و گذار از نظام تکقطبی به نظام چندقطبی دانست.
احیای مسئله فلسطین و شکست روند عادیسازی
حجت الاسلام مشکیباف نخستین دستاورد راهبردی طوفانالاقصی را فروپاشی روند عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی و احیای مرکزیت مسئله فلسطین عنوان کرد و گفت: در سالهای پیش از این عملیات، روندی تحت عنوان «صلح ابراهیم» دنبال میشد که در صورت تداوم میتوانست مسئله فلسطین را از جایگاه اصلی خود در معادلات منطقهای خارج و آن را صرفاً به یک مسئله بشردوستانه تبدیل کند.
وی ادامه داد: پس از سال ۲۰۰۷ و پیروزی حماس در انتخابات، آمریکا و رژیم صهیونیستی رویکردی را دنبال کردند که بر اساس آن، بحرانهای اقتصادی و اجتماعی غزه با راهحلهای موقت و در قالب مدیریت منازعه اداره شود؛ روندی که میتوانست در میانمدت به فروپاشی درونی غزه منجر شود.
این پژوهشگر عملیات طوفانالاقصی را عامل تغییر روند دانست و گفت: با نمایش قدرت گردانهای عزالدین قسام، پیام مهمی را به عرصه جهانی مخابره شد: اینکه هیچ معماری امنیتی پایداری در منطقه غرب آسیا بدون حل مسئله فلسطین امکان تحقق ندارد. یا مسئله فلسطین باید بهصورت ریشهای و پایدار حل شود یا صلح پایدار در منطقه شکل نخواهد گرفت؛ از این رو طوفانالاقصی مسئله فلسطین را بار دیگر به اولویت نخست جهان اسلام و یکی از مسائل مهم نظام جهانی تبدیل کرد.
تکامل دکترین بازدارندگی محور مقاومت
حجت الاسلام مشکیباف دومین پیامد مهم طوفانالاقصی را تکامل دکترین بازدارندگی محور مقاومت دانست و اظهار داشت: پیش از این، برخی جریانهای سیاسی و رسانهای، گروههای مقاومت را «بازوان نیابتی ایران» معرفی میکردند و تلاش داشتند چنین تصویری ایجاد کنند که این جریانها بهطور کامل تحت مدیریت جمهوری اسلامی ایران قرار دارند. با وجود تأکید چهرههای محور مقاومت بر استقلال کشورهای عضو این محور، طوفانالاقصی به شکل عملی نشان داد که در درون ائتلاف مقاومت، نوعی خودمختاری و استقلال در تصمیمگیری وجود دارد و هر یک از بازیگران این جبهه میتوانند بر اساس شرایط خود اقدام کنند.
وی تأکید کرد: آنچه در محور مقاومت شکل گرفته، نوعی «خودمختاری درونائتلافی» است که در آن هر یک از جریانها از استقلال عملیاتی برخوردارند، اما در سطح راهبردی، وحدت ساحات و اهداف مشترک وجود دارد.
وی با اشاره به تحولات لبنان، سوریه، یمن و عراق، این تحولات را مؤید همین الگوی خودمختاری درونائتلافی دانست و گفت: جریان مقاومت به الگویی ساختیافته رسیده است که در آن هر یک از اعضا با مدل تصمیمسازی مستقل خود، هم به تقویت جبهه مقاومت کمک میکنند و هم استقلال خود را حفظ میکنند.
این پژوهشگر همچنین با اشاره به رویکرد جمهوری اسلامی ایران پس از عملیات طوفانالاقصی اظهار داشت: راهبرد اولیه ایران در این دوره، مدیریت تنش و صیانت از اعتبار جریان مقاومت بود؛ به این معنا که از یک سو استقلال نقشآفرینان جبهه مقاومت حفظ شود و از سوی دیگر، روند تحولات بهگونهای مدیریت شود که نظام سلطه در یک فرایند فرسایشی قرار گیرد.
وی با اشاره به درگیریهای مستقیم بعدی میان ایران و رژیم صهیونیستی و آمریکا، این تحولات را در امتداد روندی دانست که به گفته او، از طوفانالاقصی آغاز شده است.
طوفانالاقصی و جنگ کریدورها
حجت الاسلام مشکیباف سومین دستاورد مورد اشاره خود را «پیروزی و دست برتر در جنگ کریدورها» عنوان کرد و گفت: با تغییر الگوهای اقتصادی جهان، کریدورهای زمینی و دریایی به یکی از مؤلفههای مهم قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی تبدیل شدهاند.
وی با اشاره به رونمایی از کریدور هند ـ خاورمیانه ـ اروپا (IMEC) در نشست گروه ۲۰ در سپتامبر ۲۰۲۳ اظهار داشت: این پروژه با هدف ایجاد یک مسیر ارتباطی میان هند، غرب آسیا و اروپا و تقویت نقش غرب در معادلات اقتصادی جهان طراحی شده بود و یکی از مهمترین الزامات موفقیت آن، تأمین امنیت مسیر و عادیسازی روابط میان کشورهای منطقه و رژیم صهیونیستی بود. طوفانالاقصی این معادله را با چالش مواجه کرد و یکی از مهمترین مؤلفههای لازم برای تحقق این کریدور، یعنی امنیت، تحت تأثیر تحولات پس از عملیات قرار گرفت.
قائممقام مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری همچنین با اشاره به طرح «کمربند و جاده» چین گفت: تحولات پس از طوفانالاقصی را میتوان بخشی از رقابت گستردهتر کریدورها و تلاش قدرتهای مختلف برای کسب ابتکار عمل در اقتصاد جهانی دانست. یکی از بخشهای مهم پروژه عادیسازی روابط، عادیسازی روابط عربستان با رژیم صهیونیستی بود؛ اما جنگ غزه و پیامدهای طوفانالاقصی، این روند را با موانع جدی مواجه کرد و واکنش افکار عمومی جهان عرب و جهان اسلام به تحولات غزه، فضای لازم برای پیشبرد این روند را دشوارتر کرد.
تأثیرات اقتصادی و امنیتی در سطح جهانی
حجت الاسلام مشکیباف در ادامه، تأثیرات طوفانالاقصی بر معماری امنیتی و زنجیره تأمین جهانی را از دیگر پیامدهای این عملیات دانست و گفت: ورود یمن به معادلات جنگ و تأثیرگذاری بر تردد کشتیها در دریای سرخ و تنگه بابالمندب، پیامدهایی فراتر از منطقه داشت و زنجیره تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار داد.
وی افزود: اختلال در مسیر کشتیرانی دریای سرخ موجب شد بخشی از کشتیها مسیر خود را از کانال سوئز تغییر داده و از مسیر دماغه امیدنیک عبور کنند؛ موضوعی که افزایش زمان و مسافت حملونقل و همچنین افزایش هزینههای تجارت را به دنبال داشت.
حجت الاسلام مشکیباف با اشاره به تأثیر این تحولات بر تجارت جهانی اظهار داشت: بر اساس برآوردهای مطرحشده، حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد تجارت جهانی و نزدیک به ۳۰ درصد تجارت کانتینری در این مسیرها با پیامدهای ناشی از بحران مواجه شد. افزایش هزینه حملونقل، اختلال لجستیکی و کاهش ظرفیت مؤثر کشتیرانی جهانی، از جمله پیامدهایی بود که به اقتصاد جهانی منتقل شد و بار دیگر مسئله فلسطین را به یکی از عوامل مؤثر بر تحولات امنیتی و اقتصادی جهان تبدیل کرد.
طوفانالاقصی و تغییر معادلات قدرت
حجت الاسلام مشکیباف در جمعبندی سخنان خود گفت: طوفانالاقصی علاوه بر بازگرداندن مسئله فلسطین به مرکز توجه جهانی، نشان داد که تحولات امنیتی در غرب آسیا میتواند مستقیماً بر امنیت و اقتصاد جهانی اثر بگذارد. این عملیات همچنین نشانهای از تغییر در معماری امنیتی جهان و حرکت از نظام تکقطبی به سمت نظم چندقطبی است.
این پژوهشگر با اشاره به نقش آمریکا در معادلات امنیتی جهان اظهار داشت: عملیات طوفانالاقصی نشان داد حتی قدرتهایی که مدعی تأمین امنیت جهانی هستند، در برابر تحولات جدید منطقهای با چالش مواجه شدهاند و این مسئله میتواند نشانهای از تغییر معادلات قدرت در سطح جهانی باشد.
قائممقام مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری در پایان ابراز امیدواری کرد تحولات ناشی از طوفانالاقصی در مسیر شکلگیری نظم جدید جهانی و تحقق «وعده الهی»، مورد استفاده قرار گیرد.