حافظ شیرازی صاحب بصیرت عرفانی اصیل و مفسر معارف قرآنی بوده است
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در شیراز، حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم کلانتری تولیت آستان مقدس احمدی و محمّدی(ع) در سخنانی به مناسبت روز بزرگداشت حافظ شیرازی گفت: بر اساس مستندات تاریخی موجود، حافظ شخصیتی برجسته، فاضل و به معنای واقعی کلمه یک قرآن‌شناس کم‌نظیر بوده است.
وی افزود: استادان او چهره‌های نامداری چون میرسیّد شریف جرجانی، قاضی عضدالدین ایجی (متکلم بزرگ اهل سنت) و قوام‌الدین عبدالله بوده‌اند. مورخان بر این نکته تأکید دارند که حافظ با وجود اشتغال برای تأمین معاش خانواده و کار در دستگاه دیوانی فارس، از هر فرصتی برای فراگیری علوم اسلامی بهره می‌گرفت. آن عصر، روزگار مکتبخانه‌ها و مدارس سنتی بود و او تلاشی فوق‌العاده برای آموختن علوم زمانه خود به کار بست.
استاد دانشگاه تهران، در ادامه با اشاره به نگاه‌های متضاد به دیوان حافظ در ادوار مختلف، اظهار کرد: یکی از نکات بسیار مهم درباره حافظ، مواجهه با نگاه‌های کاملاً متضاد به دیوان اوست. از یک سو، متأسفانه با تفسیری کاملاً مادی‌گرایانه و دمدستی روبه‌رو هستیم که تمام ابیات غزل‌های حافظ را به عشق زمینی و میگساری فرو میکاهد.
وی افزود: بسیار عجیب است که چگونه می‌توان حافظ را با آن همه آیات صریح قرآن و معارف عمیق نهفته در لابه‌لای ابیات، اینگونه تفسیر کرد؛ تفسیری که متأسفانه در محافل بزم و نظایر آن مورد استفاده ابزاری قرار می‌گرفت. فضا و حاکمیت سیاسی پیش از انقلاب نیز ناخودآگاه یا خودآگاه مروّج و تقویت‌کننده همین قرائت باطل بود.
وی، ابراز داشت: در نقطه مقابل، از دیرباز نگاهی صددرصد عرفانی، الهی و اصیل به حافظ وجود داشته است؛ نگاهی که هم با پیشینه علمی و پایگاه فکری استادان او همخوانی دارد و هم با ساختار ابیاتش منطبق است. حافظ در مصراعی با اشاره به تسلط خود بر علوم قرآنی می‌سراید: «قرآن زبر بخوانی با چهارده روایت». این مصراع مفهوم بسیار ژرفی دارد. دیوان حافظ در حقیقت تجلی یک «تفسیر عرفانی از قرآن در قالب غزل» است و این همان نگاه اصیلی است که همواره در میان عالمان و اندیشمندان دینی رواج داشته و دارد.
رئیس انجمن علمی انقلاب اسلامی، با اشاره به سخنرانی تاریخی رهبر شهید انقلاب(رضوان الله علیه) در گفتمان فرهنگی، تصریح کرد: سخنرانی ماندگار ایشان در دوران ریاست‌جمهوری در بزرگداشت حافظ شیرازی در سال ۱۳۶۷، بدون اغراق یکی از شگفت‌انگیزترین و جریان‌سازترین رویدادهای فرهنگی آن دوران بود. این کنگره به صورت بین‌المللی در شیراز برگزار شده بود و اندیشمندان و استادان بزرگی از سراسر جهان در آن حضور داشتند.
وی، ادامه داد: به شهادت حاضران، بهترین، عمیق‌ترین و دقیق‌ترین تحلیل و اظهارنظر درباره حافظ، همان سخنرانی ریاست‌جمهوری وقت ایران بود که بازتاب بسیار گسترده‌ای در سطح ملی و بین‌المللی یافت و امروز نیز همچنان به عنوان یک سند مرجع و راهبردی مورد استفاده پژوهشگران قرار می‌گیرد.
وی تأکید کرد: این سخنرانی در حقیقت خط بطلانی کشید بر تمام قرائت‌های تحریف‌شده و سطحی‌نگرانه‌ای که پیش از انقلاب درباره حافظ ترویج می‌شد. با پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی، گفتمان غالب در مواجهه با اشعار حافظ از رویکرد مادی به سمت تفسیری معنوی، عرفانی و متعالی تغییر جهت داد.
استاد دانشگاه تهران، در پاسخ به اینکه این نگاه تخصصی و اشراف کم‌نظیر به ادبیات، در شخصیتی که خود در بالاترین سطح اجرایی کشور قرار داشت، چه پیامی برای اهالی فرهنگ و اندیشه دارد، خاطرنشان کرد: نکته بسیار مهم همین است؛ این ارزیابی دقیق را کسی ارائه می‌کند که خود در عرصه شعر و زبان فارسی از سرآمدان و نخبگان روزگار ماست. بدون اغراق می‌توان گفت در عصر ما، بزرگترین مدافع و حامی زبان فارسی، امام شهید خامنه‌ای(قدس سره) بوده‌اند؛ حقیقتی که دوست و دشمن بر آن اذعان دارند.
وی تأکید کرد: بیانات راهگشای ایشان درباره ضرورت اقتدار علمی کشور و ضرورت پاسداشت زبان فارسی، افق‌های بلندی را پیش روی نظام علمی و فرهنگی کشور گشود. اینکه یک رئیس‌جمهور در میان انبوهی از متخصصان برجسته زبان فارسی، به صورت کاملاً تخصصی وارد ابعاد شعر حافظ شود و اهالی فن، سخن او را دقیق‌ترین نگاه بدانند، نشان‌دهنده عمق فرهنگ‌دانی و اصالت فکری انقلاب اسلامی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین کلانتری، با اشاره به ضرورت استمرار این مسیر معرفتی توسط پژوهشگران، بیان کرد: خوشبختانه در دوران معاصر، شاهد فعالیت‌های ارزشمندی در حوزه حافظ شناسی هستیم. بزرگانی همچون استاد بهاءالدین خرمشاهی با تألیف آثارعلمی و دقیق درباره حافظ، خدمات شایانی به شناخت صحیح ساحت ادبی و عرفانی این شاعر برجسته کرده‌اند.
وی همچنین به جایگاه اندیشمندان دینی در تبیین جهانبینی حافظ اشاره کرد و افزود: در میان متفکران اسلامی، شخصیت ممتازی همچون شهید مرتضی مطهری، بخش قابل‌توجهی از پژوهش‌های علمی خود را به تحلیل و تبیین جهانبینی حافظ اختصاص دادند. نگاه عمیق شهید مطهری به‌خوبی مؤید این حقیقت است که حافظ نه یک شاعر مادی‌گرا، بلکه عارفی الهی، صاحب بصیرت عرفانی اصیل و مفسر معارف قرآنی بوده است.