تدوین ۷ چشم‌انداز تخصصی برای عرصه‌های مأموریتی حوزه‌های علمیه
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام والمسلمین سید حسن میرمعزی، مدیر پژوهشکده راهبردی حوزه و روحانیت در نشست خبری با عنوان «پروژه تدوین چشم‌انداز دوم حوزه‌های علمیه» که امروز در خبرگزاری حوزه برگزار شد، با تشریح روند تدوین این سند، از طراحی هفت پروژه تحقیقاتی در عرصه‌های آموزش، پژوهش، تبلیغ، تهذیب، بین‌الملل، ساختار و تشکیلات و رسانه خبر داد و گفت: در این طرح، علاوه بر تدوین چشم‌انداز کلان حوزه‌های علمیه، برای هر یک از هفت عرصه مأموریتی حوزه نیز چشم‌اندازی اختصاصی تدوین خواهد شد.
وی با اشاره به پایان دوره چشم‌انداز نخست حوزه‌های علمیه در سال ۱۴۰۴، اظهار کرد: پژوهشگاه مطالعات راهبردی حوزه‌های علمیه از ابتدای سال ۱۴۰۴ ضرورت تدوین چشم‌انداز جدید برای سال‌های آینده را مطرح کرد و خواستار تصویب این موضوع در شوراهای تصمیم‌گیر حوزه شد؛ با این حال، وقوع جنگ تحمیلی دوم در سال ۱۴۰۴ موجب شد روند آغاز این طرح با تأخیر مواجه شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین میرمعزی با بیان اینکه تدوین چشم‌انداز دوم در بهمن‌ماه سال ۱۴۰۴ در شورای عالی حوزه‌های علمیه به تصویب رسید، افزود: پس از تصویب این موضوع، مدیریت حوزه‌های علمیه مأموریت تدوین سند چشم‌انداز جدید را به پژوهشگاه مطالعات راهبردی ابلاغ کرد و اقدامات علمی و پژوهشی برای اجرای این طرح آغاز شد.
مدیر پژوهشکده راهبردی حوزه و روحانیت با اشاره به تشکیل شورای علمی برای پیشبرد پروژه تدوین چشم‌انداز دوم حوزه‌های علمیه، تصریح کرد: این شورا با مشارکت نهادهای مرتبط درون حوزه، از جمله مدیر مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، دفتر برنامه‌ریزی و نظارت و دبیرخانه شورای عالی، همچنین جمعی از صاحب‌نظران و متخصصان حوزه آینده‌پژوهی و چشم‌اندازنویسی تشکیل شد. در نخستین جلسات این شورا، تعیین نقشه راه تدوین چشم‌انداز و مراحل اجرای آن مورد بررسی قرار گرفت.
حجت‌الاسلام والمسلمین میرمعزی ادامه داد: پس از برگزاری چندین جلسه کارشناسی، مقرر شد هفت پروژه تحقیقاتی در عرصه‌های مختلف فعالیت حوزه‌های علمیه تعریف شود. این پروژه‌ها حوزه‌های آموزش، پژوهش، تبلیغ، تهذیب، بین‌الملل، ساختار و تشکیلات و رسانه را دربرمی‌گیرد و قرار است در هر یک از این عرصه‌ها، مطالعات محیط‌شناسی و آینده‌پژوهی انجام شود تا نتایج آن مبنای تدوین چشم‌اندازهای تخصصی قرار گیرد.
وی با تأکید بر اینکه خروجی این فرایند باید به شکل یک سند منسجم ارائه شود، گفت: چشم‌انداز دوم حوزه‌های علمیه شامل یک چشم‌انداز کلان و هفت چشم‌انداز تخصصی در عرصه‌های مأموریتی حوزه خواهد بود که پس از انجام مطالعات و پژوهش‌های لازم، در چارچوبی مشخص با یکدیگر تلفیق می‌شوند و سند نهایی چشم‌انداز را شکل می‌دهند.
وی با تشریح سازوکار بررسی و تصویب طرح‌های پژوهشی اظهار کرد: برای هر یک از هفت عرصه، کمیته علمی مستقلی تشکیل شده است که معاون مربوطه، مدیر مطالعات آن بخش و جمعی از استادان و صاحب‌نظران تخصصی در آن حضور دارند. طرح‌های پژوهشی در این کمیته‌ها بررسی و تصویب شده‌اند و اجرای تحقیقات نیز با همکاری معاونت‌ها و مسئولان بخش‌های مختلف حوزه‌های علمیه در حال انجام است.
حجت‌الاسلام والمسلمین میرمعزی درباره روش‌های مورد استفاده در این پژوهش‌ها بیان کرد: بررسی و تحلیل مضمون اسناد بالادستی موجود در هر یک از هفت عرصه، مطالعه پژوهش‌های پیشین و بهره‌گیری از دیدگاه‌های صاحب‌نظران، از جمله روش‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح است. همچنین در هر پروژه، دست‌کم با ۳۰ نفر از متخصصان و صاحب‌نظران همان حوزه، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام می‌شود و داده‌های به‌دست‌آمده مورد تحلیل مضمونی قرار می‌گیرد.
مدیر پژوهشکده راهبردی حوزه و روحانیت افزود: در کنار مصاحبه با متخصصان، پرسش‌نامه‌هایی نیز برای دریافت دیدگاه مخاطبان اصلی سند، شامل طلاب، فضلا و استادان حوزه‌های علمیه، طراحی شده است تا نظرات و پیشنهادهای آنان در فرایند تدوین چشم‌انداز مورد توجه قرار گیرد. به این ترتیب، تلاش می‌شود تدوین سند بر پایه بررسی اسناد، مطالعات علمی و بهره‌گیری از دیدگاه‌های میدانی ذی‌نفعان انجام شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین میرمعزی با اشاره به تأثیر شرایط جنگی بر روند اجرای پروژه تصریح کرد: اگرچه قرار بود این فرایند از ابتدای سال ۱۴۰۴ آغاز شود، تصویب طرح در بهمن‌ماه و وقوع جنگ تحمیلی سوم از نهم اسفندماه همان سال، روند فعالیت‌های علمی را با دشواری و وقفه مواجه کرد؛ با این وجود، اعضای گروه پژوهشی حتی در شرایط بحرانی نیز تلاش کردند کار را پیش ببرند.
مدیر پژوهشکده راهبردی حوزه و روحانیت در پایان ابراز امیدواری کرد که تدوین سند چشم‌انداز دوم حوزه‌های علمیه تا دی‌ماه به پایان برسد و برای بررسی و تصویب به شورای عالی حوزه‌های علمیه و دبیرخانه این شورا ارائه شود.