دومین پیش همایش هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی برگزار شد
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، دومین پیش‌همایش هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی با موضوع فقه «نقض عهد» و بررسی سازوکارهای شرعی و حقوقی خروج از معاهدات در صورت پیمان‌شکنی دشمن، با ارائه آیت‌الله حسن عالمی، آیت‌الله محمود محمدی‌عراقی و دکتر محمدجواد لاریجانی در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار شد.
در این نشست علمی که به همت مرکز تحقیقات علمی حکومت اسلامی و با همکاری معاونت پژوهش مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار شد، سخنرانان با بررسی ابعاد قرآنی، فقهی، حقوقی و سیاسی پیمان‌شکنی دشمن، به تبیین جایگاه وفای به عهد، شرایط مشروعیت لغو معاهدات، اختیارات حاکم اسلامی در تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح و ضرورت تقویت توان بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران پرداختند.
تبیین ظرفیت‌های فقه اسلامی برای مواجهه با پیمان‌شکنی‌های مکرر قدرت‌های استکباری، ضرورت توسعه فقه حکومتی در حوزه روابط بین‌الملل و نسبت میان میدان و دیپلماسی، از محورهای اصلی این پیش‌همایش بود.
آیت‌الله محمدی‌عراقی: فقه معاهدات بین‌المللی نیازمند توسعه در عرصه حکمرانی است
آیت‌الله محمود محمدی‌عراقی در این نشست با تبیین نظام واژگانی قرآن کریم درباره قراردادها و تعهدات، اظهار کرد: مفاهیمی همچون میثاق، عهد، عقد، وعد، وفای به عهد و نقض پیمان، از جایگاه مهمی در منظومه معارف قرآنی برخوردارند و بررسی کاربردهای آن‌ها می‌تواند مبانی روشنی برای شناخت احکام شرعی معاهدات و نحوه مواجهه با پیمان‌شکنی ارائه کند.
وی با اشاره به تکرار واژگان مرتبط با عهد و پیمان در آیات قرآن کریم، خاطرنشان کرد: در منظومه وحیانی، وفای به عهد بالاترین شاخصه تقوا و از اوصاف اولواالالباب دانسته شده و در نقطه مقابل، نقض میثاق نشانه تباهی، فسق و افساد فی‌الارض قلمداد شده است.
امنیت جامعه؛ حق عمومی و مبنای مواجهه با تهدیدها
آیت‌الله عالمی: وفاداری به دشمن عهدشکن، خیانت نزد خداوند است
آیت‌الله حسن عالمی، نماینده مردم خراسان رضوی در مجلس خبرگان رهبری، در این پیش‌همایش با تبیین مفهوم نقض عهد اظهار کرد: نقض پیمان زمانی تحقق پیدا می‌کند که یکی از طرف‌های توافق، تعهدات رسمی و الزام‌آور خود را به‌صورت آشکار زیر پا بگذارد.
نماینده مجلس خبرگان رهبری با استناد به آیات ۵۸ تا ۶۰ سوره مبارکه انفال تصریح کرد: قرآن کریم در آیه ۵۸ سوره انفال می‌فرماید: «وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِیَانَةً فَانْبِذْ إِلَیْهِمْ عَلَىٰ سَوَاءٍ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْخَائِنِینَ». هرگاه خیانت دشمن محرز شد، حاکم اسلامی نباید اجازه دهد دشمن گمان برد جامعه اسلامی توان جلوگیری از شرارت او را ندارد. سپس خداوند متعال بلافاصله در آیه شصتم این سوره، دو مؤلفه اساسی شامل یک دستور فراگیر و یک وعده عظیم الهی را ابلاغ می‌فرماید.
وی ادامه داد: دستور قطعی پروردگار این است که مسلمانان باید در بالاترین افق استطاعت خویش، عُدّه و عِدّه و سازوکارهای رزم را تجهیز کنند تا رعبی بازدارنده در اعماق دل دشمنان پدید آید؛ چنان‌که دشمن حتی امید دستیابی و تعدی به قلمرو مسلمین را در سر نپروراند و وعده بزرگ الهی نیز در امتداد این فریضه قرار دارد که می‌فرماید هر سرمایه و هزینه‌ای در مسیر بنیه دفاعی مصروف گردد، خداوند متعال پاداش آن را بی‌کم‌وکاست و به طور تمام به مجاهدان بازخواهد گرداند.
آیت‌الله عالمی سپس به تطبیق این اصول با سیره حکمرانی علوی پرداخت و گفت: در نامه پنجاه‌وسوم نهج‌البلاغه، مولای متقیان به مالک اشتر صریحاً هشدار می‌دهند: «الْحَذَرَ کُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّکَ بَعْدَ صُلْحِهِ، فَإِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِیَتَغَفَّلَ»؛ پس از انعقاد هرگونه صلح و آتش‌بسی، با تمام وجود و در عالی‌ترین درجه ممکن از حیله‌های دشمن بر حذر باش؛ زیرا دشمن چه بسا با نزدیک شدن دیپلماتیک قصد غافلگیری جبهه حق را در سر می‌پروراند. تأکید حضرت این است که باید عزم و اراده‌ها را پولادین کرد، سوءظن منطقی به خصم داشت و مقوله «حسن‌ظن» به دشمن را متهم نمود و یکسره کنار گذاشت؛ چراکه دشمن همواره در پی ضربه زدن به کیان اسلام است.
نماینده مردم خراسان رضوی در مجلس خبرگان رهبری در فراز پایانی سخنان خود با استناد به حکمت ۲۵۹ نهج‌البلاغه خاطرنشان ساخت: امیرالمؤمنین (ع) در کلامی بسیار نغز می‌فرمایند: «الْوَفَاءُ لِأَهْلِ الْغَدْرِ غَدْرٌ عِنْدَ اللَّهِ، وَالْغَدْرُ بِأَهْلِ الْغَدْرِ وَفَاءٌ عِنْدَ اللَّهِ»؛ وفاداری کردن به پیمان کسانی که ذاتاً حیله‌گر و مکار هستند و عهد خویش را شکسته‌اند، نزد خداوند خیانت شمرده می‌شود، اما درک مکر دشمن و مقابله‌به‌مثل هوشمندانه در برابر مکاران، عین وفاداری به شریعت حق است.
دکتر محمدجواد لاریجانی: دوگانه واقعی ما مقاومت یا تسلیم است
در ادامه دکتر محمدجواد لاریجانی، رئیس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، در این نشست با تبیین مبانی فکری و سیاسی جمهوری اسلامی ایران، این نظام را نظمی مدنی و سیاسی مبتنی بر مکتب فقهی و معرفتی اهل‌بیت(ع) توصیف کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران نظمی مدنی و سیاسی است که بنیاد عقلانیت آن بر مکتب فقهی و معرفتی اهل‌بیت (ع) استوار شده و سازوکار عملیاتی آن نوعی مردم‌سالاری و دموکراسی نمایندگی است.
وی با اشاره به تفاوت مبانی جمهوری اسلامی با نظام‌های سیاسی مبتنی بر عقلانیت سکولار، اظهار کرد: جمهوری اسلامی تجربه‌ای از سازمان‌دهی حیات اجتماعی بر پایه عقلانیت اسلامی است و در تعامل مستمر با محیط بین‌المللی، با مسائل و چالش‌های تازه‌ای مواجه می‌شود.
رئیس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی ادامه داد: زیستن در چنین نظامی دو خروجی اساسی دارد؛ نخست، حیات چالش‌گون است که هر روز مسئله‌ای تازه پدید می‌آورد و انسان مؤمن همواره در حال اندیشه‌ورزی برای یافتن راه‌حل‌های اسلامی در برابر دسیسه‌های دشمنان است و جمهوری اسلامی برکه‌ای ساکن و ایستا نیست، بلکه جریانی خروشان است که انسان را قوی و ورزیده می‌سازد.
تحلیلگر مسائل سیاسی گفت: دومین پیامد، ضرورت حفظ هوشیاری و صیانت از لغزش فکری است که مفهوم بنیادین «بصیرت» از دل آن پدیدار می‌شود و امام راحل مقوله «ولایت» را احیا کردند و رهبر معظم انقلاب مفهوم «بصیرت» را رونمایی و زنده ساختند و رکن بنیادین بصیرت، دستیابی به تصویری کاملاً منطبق بر واقعیت از مختصات خود و جهان است.
ظرفیت علمی و دفاعی ایران و ضرورت شناخت قدرت ملی
دکتر لاریجانی با استناد به ارزیابی‌های نهادهای اطلاعاتی و راهبردی غرب تصریح کرد: من بیش از ده سال است که رفتار و نگرش جهان غرب پیرامون جمهوری اسلامی را به صورت دقیق رصد، جمع‌بندی و به مسئولان عالی ارایه می‌کنم و پس از ورود به دهه چهارم عمر انقلاب اسلامی، اتاق‌های فکر غربی اعتراف کردند که غولی مقتدر در غرب آسیا متولد شده است.
رئیس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی گفت: لجن‌پراکنی، فحاشی و تحقیر رسانه‌ای غرب ریشه در کینه و خشم ناشی از ناتوانی آنان در برابر ایران دارد و در مقالات پژوهشی محرمانه خود معترفند که توان مهار ایران را ندارند و سخن رهبر فرزانه انقلاب مبنی بر اینکه ایران قطب چهارم جهان است، در محاسبات مادی و دنیوی کاملاً صادق بوده و در محاسبات توحیدی، کلید هدایت و قدرت راستین آینده به شمار می‌رود.
وی به جایگاه ولایت فقیه در عرصه صلح و جنگ پرداخت و اظهار داشت: بر پایه اجماع قاطع همه فقهای شیعه و آرای مراجعی چون صاحب جواهر، تصمیم‌گیری درباره متارکه نبرد، آتش‌بس و انعقاد صلح در انحصار شخص امام معصوم یا ولی‌فقیه جامع‌الشرایط است و در طول دوران جنگ عده‌ای بارها ادعای اجماع دوازده‌نفره را پیش کشیدند یا یکی از وزرای پیشین خارجه در رسانه‌های خارجی نقش رهبری را در حد ابراز نظراتی خاص تقلیل داد که این ادعا خلاف قانون و شرع بود. اجماع عده‌ای مسئول به معنای سلب صلاحیت تصمیم‌گیری از ولی‌فقیه نیست.
برجام و توافق اسلام‌آباد؛ ضرورت هوشیاری در برابر سازوکارهای حقوقی
لاریجانی با تفکیک میان نقض آشکار پیمان و خدعه سیاسی، برجام را نمونه‌ای از توافقی دانست که به اعتقاد وی، سازوکارهای حقوقی آن امکان اعمال فشار بر ایران را حتی در صورت اعتراض به نقض تعهدات طرف مقابل فراهم می‌کرد.
لاریجانی با ارزیابی مجدد مفاد توافق‌نامه اسلام‌آباد اضافه کرد: در توافق‌نامه اسلام‌آباد نیز مانند برجام مکانیسم ماشه جاسازی شد. چنانچه آمریکا سی‌وپنج بار تخلف آشکار انجام دهد، ایران موظف به طرح شکایت در کمیته‌ای خاص است که اگر داوری آنان حاصل نشود، گزینه دیگری جز تسلیم یا بازگشت به جنگ پیش روی ایران نخواهد بود.
رئیس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی بیان کرد: این رویکرد انطباق کامل با خدعه سیاسی دارد. علامه طباطبایی و سایر فقها فرموده‌اند صلح نباید ابزار فریب باشد؛ چراکه خدعه با کلماتی فریبنده چون صلح، توسعه، گشایش مالی و ورود سرمایه‌های خارجی تزیین می‌شود و شکرگزار پروردگار هستیم که ولی‌فقیهی بیدار، مدبر و دست‌پرورده مکتب جهاد بر سرنوشت کشور حاکم است که مکر دشمنان را در این متون کشف و افشا کردند.
وی در پایان خاطرنشان ساخت: ما هرگز جنگ‌طلب نبوده و نیستیم و اصولاً در عصر غیبت امام معصوم، آغازگری جنگ در شریعت ما جایز نیست. نبرد ما ماهیتاً ماهیت «دفاع» است. بر اساس اجماع فقها، اگر کشور اسلامی مورد تعرض قرار گیرد، دفاع عینی بدون معطلی و حتی بدون توقف برای دریافت اذن خاص از امام واجب می‌شود. فرماندهان غیور ما سراسر وجودشان را با خدای خویش معامله کرده‌اند و کوچک‌ترین هراسی در دل ندارند و در هندسه دفاع، مذاکره و دیپلماسی ابزاری کارآمد در کنار میدان است، اما دیپلماسی به منزله سبدی برای جمع‌آوری و چیدن ثمرات میدانی کشور عمل می‌کند. تنزل دادن ظرفیت‌های میدان و قرار دادن دیپلماسی در رتبه‌ای متناقض با قدرت بازدارندگی، خطایی راهبردی در علم سیاست و ادبیات رسانه‌ای به شمار می‌رود.
حجت الاسلام مشکی‌باف: هشت پیش‌همایش با محوریت گفتمان مقاومت برگزار می‌شود
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مشکی‌باف، قائم‌مقام مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری، در این پیش‌همایش با تشریح اهداف و برنامه‌های هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی، این رویداد را فرصتی برای تعمیق مباحث علمی در حوزه حکومت اسلامی و پاسخ‌گویی پژوهشی به مسائل مورد نیاز نظام دانست.
وی با اشاره به سابقه برگزاری این همایش توسط دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری و مرکز تحقیقات حکومت اسلامی، توضیح داد: طی سال‌های اخیر، برای افزایش عمق علمی و محتوایی همایش اصلی، مجموعه‌ای از پیش‌همایش‌ها طراحی شده است تا موضوعات منتخب در نشست‌های تخصصی و با حضور استادان و پژوهشگران مورد بررسی قرار گیرد.
حجت الاسلام مشکی‌باف با بیان اینکه محوریت برنامه‌های امسال بر گفتمان مقاومت متمرکز شده است، تأکید کرد: این نشست‌ها صرفاً به بازخوانی مباحث نظری محدود نمی‌شوند، بلکه در پی شناسایی نیازهای علمی و تولید ادبیات متناسب با مسائل روز جامعه اسلامی هستند.
قائم‌مقام مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری یکی از اهداف اصلی این سلسله نشست‌ها را بازخوانی، به‌روزرسانی و در موارد لازم، تولید ادبیات علمی و راهبردی در حوزه مقاومت و خون‌خواهی امام شهید عنوان کرد.
وی اظهار کرد که برای تحقق این هدف، هشت پیش‌همایش تخصصی در نظر گرفته شده است. موضوعات این نشست‌ها بر اساس اولویت‌های علمی و دغدغه‌های مرکز تحقیقات حکومت اسلامی صورت گرفته است تا مباحث فقهی، کلامی، حقوقی و سیاسی مرتبط با مسائل راهبردی کشور در معرض بررسی تخصصی قرار گیرند.
رونمایی از کتاب «تقنین شریعت بر پایه اصول قانون اساسی»
در پایان دومین پیش‌همایش هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی، از کتاب «تقنین شریعت بر پایه اصول ۴، ۷۱ و ۷۲ قانون اساسی» تألیف رضا محمدی کرجی رونمایی شد. این اثر در چارچوب برنامه مرکز تحقیقات حکومت اسلامی برای معرفی و عرضه دستاوردهای پژوهشی مرتبط با مسائل حکومت اسلامی در معرض توجه قرار گرفت.
دومین پیش‌همایش هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی با تمرکز بر موضوع فقه نقض عهد، بار دیگر ضرورت بررسی علمی نسبت میان تعهدات بین‌المللی، احکام فقهی و مصالح کلان جامعه اسلامی را مورد توجه قرار داد؛ موضوعی که با توجه به پیچیدگی روابط بین‌الملل و تجربه پیمان‌شکنی قدرت‌های خارجی، از اهمیت ویژه‌ای در پژوهش‌های فقه حکومتی برخوردار است.