هوش مصنوعی بدون شناخت مبانی فلسفی آن قابل فهم نیست
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام سید محمد سادات منصوری، استاد حوزه و دانشگاه در نشست علمی «علوم شناختی و حکمت عملی» که امروز در سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی برگزار شد، با قدردانی از تلاش‌های دکتر رفائیان در تدوین و ترجمه آثار مرتبط با مبانی علوم شناختی و هوش مصنوعی، اظهار کرد: تدوین کتابی در این حوزه، به‌ویژه با توجه به گستردگی و عمق مباحث آن، کاری دشوار و نیازمند تلاش علمی مستمر است.
وی با اشاره به ویژگی‌های آثار تدوین‌شده در این حوزه افزود: یکی از نکات قابل توجه در فعالیت علمی دکتر رفائیان، این است که با وجود مطالعه و شناخت عمیق مبانی علوم شناختی، مجذوب این جریان نشده، بلکه ضمن توسعه مباحث، به نقد و بررسی مبانی آن نیز پرداخته است.
حجت‌الاسلام سادات منصوری با اشاره به کتاب‌های مرجع علوم شناختی، از جمله آثار برودس، فردنبرگ و تاگارد، بیان کرد: این کتاب‌ها از منابع اصلی آموزشی در حوزه مبانی علوم شناختی به شمار می‌روند و در بسیاری از رشته‌های مرتبط با این حوزه، در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تدریس می‌شوند.
وی با بیان اینکه برداشت عمومی از علوم شناختی غالباً به هوش مصنوعی و چت‌بات‌ها محدود شده است، تصریح کرد: بسیاری از افراد، هوش مصنوعی را صرفاً ابزاری برای پاسخ‌گویی به پرسش‌ها، خلاصه‌سازی متون و تولید محتوا می‌دانند، در حالی که شناخت مبانی نظری و فلسفی این فناوری، نیازمند بررسی عمیق‌تری است.
حجت‌الاسلام سادات منصوری با اشاره به وضعیت آموزش علوم شناختی خاطرنشان کرد: حتی برخی دانشجویان این رشته نیز شناخت دقیقی از مبانی فلسفی آن ندارند و در نتیجه، ممکن است بدون بررسی انتقادی پیش‌فرض‌های نظری، به دیدگاه‌های فیزیکالیستی گرایش پیدا کنند.
وی با تأکید بر نقش فلسفه در شکل‌گیری علوم شناختی و هوش مصنوعی گفت: علوم شناختی در بستر مباحث فلسفی و در جریان نقد رفتارگرایی و پوزیتیویسم شکل گرفت و هوش مصنوعی نیز در ادامه همین مسیر توسعه یافت؛ از این رو، فهم این فناوری بدون توجه به مبانی فلسفی آن امکان‌پذیر نیست.
حجت‌الاسلام سادات منصوری با اشاره به اهمیت توسعه هوش مصنوعی در جهان امروز اظهار کرد: هوش مصنوعی در آینده نقش گسترده‌تری در عرصه‌های مختلف خواهد داشت و کشورهایی که در این زمینه توانمندتر عمل کنند، از ظرفیت بیشتری برای پیشرفت برخوردار خواهند بود.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر ضرورت توجه به اخلاق دینی در توسعه فناوری‌های نوین، افزود: باید در کنار پیشرفت‌های فنی، زمینه طراحی و توسعه چت‌بات‌ها و ابزارهای هوش مصنوعی متناسب با مبانی اخلاق دینی نیز فراهم شود.
حجت‌الاسلام سادات منصوری همچنین با قدردانی از ترجمه مقالات مرتبط با فلسفه قاره‌ای و پدیدارشناسی، گفت: انتخاب و ترجمه این مقالات، خلأ مهمی را در منابع فارسی این حوزه پوشش می‌دهد و می‌تواند زمینه آشنایی بیشتر پژوهشگران با رویکردهای انتقادی به علوم شناختی را فراهم کند.
وی در پایان ضمن تقدیر از تلاش‌های علمی دکتر رفائیان، ابراز امیدواری کرد که این فعالیت‌ها با همان دقت و جدیت ادامه یابد و در خدمت مباحث علمی و فرهنگ اسلامی و شیعی قرار گیرد.