گسترش اعتراضات؛ عاملی برای از بین رفتن ثبات اجتماعی و سیاسی اروپا

کمال اکبری، رئیس دانشکده دین و رسانه و عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما، در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، با تحلیل زمینه‌های شکل‌گیری اعتراضات در فرانسه، گفت: نارضایتی‌های معیشتی، احساس بی‌عدالتی در توزیع منابع، شکاف میان نسل جوان و نظام سیاسی و بی‌توجهی به مطالبات معترضان از جمله عواملی است که به گسترش این اعتراضات دامن زده و می‌تواند زمینه‌ساز توسعه جنبش‌های اجتماعی در کشورهای مختلف شود.

 

اکبری با اشاره به آغاز اعتراضات از حوزه دانش‌آموزی اظهار کرد: اعتراضات فرانسه از میان دانش‌آموزان آغاز شد و به‌تدریج گسترش پیدا کرد. در ابتدا، بخشی از مطالبات دانش‌آموزان به کمبود معلم و شرایط مدارس مربوط می‌شد، اما این مسائل در ادامه با موضوعات مهم‌تری همچون بحران معیشت و نگرانی درباره آینده پیوند خورد و زمینه اعتراضات گسترده‌تر را فراهم کرد.

 

وی افزود: اعتراض در کشورهای مختلف جهان امری مسبوق به سابقه است، اما در فرانسه مجموعه‌ای از عوامل موجب شده است که نارضایتی‌ها ضریب بیشتری پیدا کند و به شکل گسترده‌تری بروز یابد. یکی از این عوامل، وضعیت اتحادیه اروپا در مواجهه با ایالات متحده آمریکاست؛ به‌گونه‌ای که انفعال کشورهای اروپایی در برابر آمریکا و همراهی با سیاست‌های این کشور، به تشدید برخی مشکلات اقتصادی و دشوارتر شدن شرایط معیشتی مردم منجر شده است. از این منظر، اعتراضات ریشه‌دار اجتماعی با نارضایتی‌های اقتصادی و معیشتی پیوند خورده‌اند.

 

 

رئیس دانشکده دین و رسانه یکی دیگر از زمینه‌های شکل‌گیری اعتراضات را احساس بی‌عدالتی در توزیع منابع دانست و بیان کرد: بخشی از نارضایتی‌ها به نحوه توزیع منابع میان نسل‌های مختلف و مناطق گوناگون بازمی‌گردد. این مسائل از گذشته وجود داشته و تبعیض‌هایی که میان گروه‌های مختلف اجتماعی، از جمله مهاجران و بومیان، احساس می‌شود، بر شدت نارضایتی‌ها افزوده است.

 

اکبری با تأکید بر شکاف میان جوانان و ساختار سیاسی فرانسه تصریح کرد: یکی دیگر از نکات مهم، فاصله‌ای است که میان نسل جوان و نظام سیاسی به وجود آمده است. این شکاف در فرانسه به‌خوبی خود را نشان می‌دهد و بیانگر آن است که میان جوانان و ساختار حاکم، همراهی و هم‌سویی فکری و نظری کافی وجود ندارد. در چنین شرایطی، مطالبات نسل جوان با سیاست‌ها و رویکردهای حاکمیت هم‌راستا نیست و این مسئله می‌تواند به افزایش اعتراضات منجر شود.

 

وی ادامه داد: در کنار دانش‌آموزان و دانشجویان، گروه‌های اجتماعی و جنبش‌های جدید نیز به اعتراضات پیوسته‌اند. ترکیب این گروه‌های ناهمگون باعث شده است که اعتراضات در قالب یک جریان اجتماعی جدید و حول محور نابرابری‌ها ظهور پیدا کند. به همین دلیل، جنس مطالبات و شیوه بروز اعتراضات کنونی با برخی اعتراضات گذشته تفاوت دارد و نمی‌توان آن را صرفاً به یک مطالبه محدود یا یک گروه اجتماعی خاص تقلیل داد.

 

 

عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما با اشاره به نحوه مواجهه دولت فرانسه با اعتراضات خاطرنشان کرد: تصمیم حکومت برای ممنوع کردن حضور مردم در اعتراضات در یک روز، نشان‌دهنده نگرانی جدی حاکمیت از وضعیت موجود است. چنین برخوردی بیانگر آن است که مسئولان با شرایطی روبه‌رو هستند که کنترل آن دشوار شده و احتمال گسترش ناآرامی‌ها وجود دارد.

 

اکبری با بیان اینکه زمینه‌های شکل‌گیری این اعتراضات به فرانسه محدود نمی‌شود، گفت: در کشورهای مختلف نیز مجموعه‌ای از عوامل مشترک وجود دارد که می‌تواند زمینه‌ساز نارضایتی و اعتراض باشد. هزینه‌های زندگی، کیفیت آموزش، برابری فرصت‌ها و افزایش هزینه‌های روزمره، از جمله هزینه سوخت، بخشی از مسائلی هستند که مردم نسبت به آن‌ها اعتراض دارند. این مشکلات اقتصادی، هنگامی که با نادیده گرفته شدن مطالبات معترضان همراه می‌شود، می‌تواند دامنه اعتراضات را گسترش دهد.

 

وی اضافه کرد: بخشی از گسترش اعتراضات جوانان نیز ناشی از این احساس است که نظرات و مطالبات آن‌ها از سوی مسئولان جدی گرفته نمی‌شود. هنگامی که جوانان تصور کنند صدای آن‌ها شنیده نمی‌شود و حاکمان با نگاهی از بالا به پایین با جامعه برخورد می‌کنند، فاصله میان نسل جوان و ساختار قدرت بیشتر می‌شود. جوانان چنین رویکردی را نمی‌پذیرند و این مسئله می‌تواند به تقویت اعتراضات در میان آن‌ها بینجامد.

 

 

رئیس دانشکده دین و رسانه با اشاره به ظرفیت ارتباطی نسل جوان پیش‌بینی کرد که جنبش‌های اجتماعی در کشورهای مختلف گسترش بیشتری پیدا کنند و اظهار داشت: جوانان از ارتباطات گسترده‌ای در فضای مجازی برخوردارند و این ظرفیت می‌تواند به انتقال سریع مطالبات، شکل‌گیری ارتباط میان گروه‌های معترض و گسترش دامنه اعتراضات کمک کند. از این رو، احتمال توسعه این جنبش‌ها در آینده وجود دارد.

 

اکبری تأکید کرد: بسیاری از کشورها با مسائلی مشابه در حوزه معیشت، آموزش، نابرابری و نحوه مواجهه با مطالبات نسل جوان روبه‌رو هستند. بنابراین، دولت‌ها نمی‌توانند صرفاً با برخوردهای محدودکننده به این وضعیت پاسخ دهند، بلکه باید پاسخ‌هایی متناسب و قابل توجه به مطالبات جوانان ارائه کنند. بی‌توجهی به این مسائل می‌تواند فاصله میان جامعه و حاکمیت را افزایش دهد و زمینه را برای تداوم یا گسترش اعتراضات فراهم سازد.

 

وی در پایان هشدار داد: در صورتی که مشکلات اقتصادی و اجتماعی به‌طور جدی مورد توجه قرار نگیرد و شکاف میان نسل جوان و نظام‌های سیاسی افزایش یابد، گسترش اعتراضات می‌تواند پیامدهای مهمی برای کشورهای اروپایی داشته باشد و به عاملی خطرناک برای ثبات اجتماعی و سیاسی اروپا تبدیل شود.