نگاهی به آثار علمی و معارفی حضرت آیتالله وحید خراسانی
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حضرت آیتالله حسین وحید خراسانی أعلى الله مقامه الشريف، افزون بر سالها تدریس و تربیت شاگردان در حوزه علمیه، آثار و تقریرات علمی متعددی در زمینههای گوناگون فقهی، اصولی و اعتقادی دارد که بخشی از آنها در قالب کتاب منتشر شده است.
مروری بر عناوین آثار منتشرشده و ثبتشده از ایشان نشان میدهد که این مجموعه را میتوان در چند محور اصلی دستهبندی کرد:
آثار فقهی و احکام شرعی
بخش قابل توجهی از آثار مرتبط با آیتالله وحید خراسانی به مباحث فقهی و احکام شرعی اختصاص دارد. «منهاج الصالحین» از جمله آثار مهم فقهی ایشان است که دربردارنده مباحث و احکام مورد نیاز مقلدان در ابواب مختلف فقهی است.
«توضیح المسائل» نیز از آثار شناختهشده در زمینه بیان احکام شرعی به زبان فارسی است که مسائل مورد ابتلای مکلفان را در موضوعات گوناگون بیان میکند.
در حوزه مناسک حج نیز دو عنوان «مناسک حج» و «مناسک الحج» در فهرست آثار ثبتشده ایشان قرار دارد که به احکام و مسائل مربوط به این فریضه عبادی میپردازد.
از دیگر عناوین مرتبط با مباحث فقهی میتوان به «أحكام النساء»، «احکام الخلل في الصلاة» و «دروس البیع» اشاره کرد که بهترتیب به مباحث فقهی مربوط به زنان، احکام خلل و اشکالات نماز و مباحث فقهی بیع اختصاص دارند.
همچنین کتاب «بغية الراغب في مباني المكاسب» با موضوع تقریر مباحث آیتالله وحید خراسانی در مبحث خیارات، از آثار مرتبط با درسهای فقهی ایشان به شمار میرود.
آثار اصول فقه
در حوزه علم اصول نیز چند عنوان از آثار مرتبط با مباحث علمی آیتالله وحید خراسانی به ثبت رسیده است. «تحف العقول في علم الاصول» و دو مدخل کتابشناختی با عنوان «المغني في الأصول» از جمله این آثار هستند.
«امالي الوحيد لما في اصول الفقه من جديد» نیز عنوان دیگری در این حوزه است که به مباحث و مطالب تازه در علم اصول فقه اختصاص دارد.
این آثار در مجموع نشاندهنده حضور مباحث اصولی در مجموعه آثار علمی و درسی ایشان است؛ مباحثی که از ارکان اصلی استنباط احکام شرعی در حوزههای علمیه به شمار میروند.
آثار اعتقادی و کلامی
در حوزه عقاید و مباحث کلامی نیز دو عنوان «مقدمة في أصول الدين» و «التكفير في ضوء الفقه الشيعي» در فهرست آثار ثبتشده وجود دارد.
کتاب «مقدمة في أصول الدين» به موضوع اصول و مبانی اعتقادی میپردازد و «التكفير في ضوء الفقه الشيعي» نیز مسئله تکفیر را از منظر فقه شیعه بررسی میکند.
آثار مرتبط با امام حسین(ع)، حضرت زهرا(س) و امامت و ولایت
بخش دیگری از آثار مرتبط با آیتالله وحید خراسانی به موضوعات امامت، ولایت، فضائل اهلبیت علیهمالسلام و مناسبتهای مرتبط با زندگی و سیره آن بزرگواران اختصاص دارد.
در این بخش، دو عنوان «إن الحسین مصباح الهدى و سفينة النجاة» و «مصباح الهدى و سفينة النجاة» با محوریت جایگاه و مقام امام حسین علیهالسلام به چشم میخورد.
«العقد النضید» و «حدیث لوح» نیز از دیگر عناوین ثبتشده در این مجموعه هستند.
در موضوع امامت و مهدویت، کتاب «حلقه وصل رسالت و امامت» و اثر «به یاد آخرین خلیفه و حجت پروردگار» قرار دارند که عناوین آنها بر پیوند موضوع رسالت و امامت و جایگاه حجت الهی دلالت دارد.
در زمینه معارف مرتبط با حضرت فاطمه زهرا سلاماللهعلیها نیز دو عنوان «علی أعتاب ذکری المصیبة العظمی شهادة الصدیقة الکبری فاطمة الزهراء علیهاالسلام» و «فدک، نحله خاتم صلیاللهعلیهوآله به دخترشان صدیقه کبری علیهاالسلام» در این فهرست دیده میشود.
همچنین «ربانی آیاتالله و منتهیالآمال جمیع انبیا و اوصیا علیهمالسلام»، «نفس نفيس خاتميت» و مجموعه «مقتطفات ولائية» از دیگر عناوین مرتبط با مباحث معارفی و ولایی هستند. عنوان «عبقات ولائية» نیز در فهرست ارائهشده از آثار مرتبط با این حوزه آمده است.
تنوع موضوعی در آثار
مجموع عناوین یادشده نشان میدهد که آثار مرتبط با حضرت آیتالله وحید خراسانی تنها به مباحث تخصصی فقه و اصول محدود نیست و موضوعات اعتقادی، کلامی و معارف اهلبیت علیهمالسلام را نیز دربرمیگیرد.
البته در بررسی کتابشناختی این آثار باید میان کتابهای تألیفی، تقریرات درسهای خارج و آثاری که بر اساس بیانات و مباحث علمی ایشان تدوین شدهاند، تمایز قائل شد؛ چراکه درج نام یک اثر در فهرست کتابشناختی بهتنهایی برای اثبات تألیف مستقیم آن از سوی ایشان کافی نیست.