استاد مرکز تخصصی مهدویت:
نیمه شعبان ارتباط تنگاتنگی با امامشناسی دارد
خبرگزاری رسا ـ استاد مرکز تخصصی مهدویت گفت: اگر میخواهیم در کانون نور اهل بیت(ع) راه پیدا کنیم باید با پلیدی درون مبارزه کنیم.
حجتالاسلام اسدالله مصطفوی، استاد مرکز تخصصی مهدویت، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری رسا، با تشریح اهمیت احیای شب نیمه شعبان گفت: برای رسیدن به شادی و جشن حقیقی همراهی با امام معصوم شرط است.
نوشتار ذیل حاصل این گفتوگوی صمیمی است که تقدیم خوانندگان رسا میشود.
رسا ـ ماه شعبان چه جایگاهی در بین ماههای دیگر قمری دارد؟
سخنانم را با روایتی از رسول خدا(ص) شروع میکنم که حضرت میفرماید: در ماه شعبان برای تقرب الهی و رسیدن به محبت خدا روزه بگیرد و اگر کسی روزه گرفت خداوند با او دوستی میکند.
ببینید یک موقع ما خدا را دوست داریم و یک وقتی هم خدا ما را دوست دارد. طبق بیان حضرت رسول اکرم(ص) روزه در ماه شعبان بنده را به مقامی میرساند که محبوب خدا میشود که این ارزش والایی دارد و کرامت را نصیب انسان میکند.
نکته دیگر درباره ماه شعبان این است که این ماه مقدمه ورود به ماه رمضان است و اگر ما بخواهیم از فیض الهی در ماه رمضان بهرهمند شویم، باید از ماه رجب و شعبان بگذریم و از بهرهگیری معنوی در این ماهها غافل نمانیم؛ چون اگر خودمان را آماده نکنیم ان حلاوت و شیرینی ماه رمضان را درک نمیکنیم.
استغفار، توبه و ذکر صلوات که در ماه شعبان بسیار سفارش شده است، اکنون تنها باید از فرصت بهترین بهره را برد که امیر مؤمنان(ع) میفرماید: «الفرصه تمر مر السحاب» بنابر این در روزهای باقیمانده از ماه مبارک شعبان میتوانیم با انجام اعمال معنوی و عبادات همچون قرائت مناجات شعبانیه، بهترین بهره را ببریم.
رسا ـ نیمه شعبان را با نگاه به روایات، چگونه تشریح میکنید؟
شب نیمه شعبان شبی است که درهای رحمت خدا گشوده است، توبه پذیرفته میشود و خشنودی و بخشش خدا نیز در این شب است و اگر ما وجود مبارک امیر مؤمنان(ع) را در میان اصحاب شناخیم در زیارت مطلقه امیر مؤمنان(ع) فرازی است که در بیان فضیلت مقام امام علی(ع) این گونه آمده است که « و تاجاً لرأسه»؛ ببینید رسمیت و پادشاهی پادشاه به آن تاجی است که بر سر خود میگذارد و در این زیارت، امیرالمؤمنین(ع) به تاج برای رسول خدا(ص) تشبیه شده است«معجز لرسالته» امیر مؤمنان معجزه و تاج رسول خدا(ص) است، این جایگاه امیر مؤمنان است؛ کتاب فضل تو را آب بهر کافی نیست / که تر کند سر انگشت و صفحه بشمارد.
همچنین روایت بسیار عجیبی در فضیلت شب نیمه شعبان وجود دارد، حضرت رسول (ص) فرمودند که جایگاه علی(ع) در میان آل محمد همانند برترین روزها و و شبهای ماه شعبان است؛ یعنی شب و روز ماه نیمه شعبان.
رسا ـ آیا این نکته ما را به سوی امام شناسی رهنمون میکند؟
بله این گونه است. اگر شب قدر شب نزول قرآن است، شب نیمه شعبان شب تجلی امامت است که در تفسیر سوره مبارکه شمس در کتاب تأویل الآیات به این نکته اشاره شده است که «شمس» وجود مبارک رسول خدا است و «قمر» نیز به امیر مؤمنان(ع) اشاره دارد و «والنهار اذا جلاها» که وجود حضرت مهدی(عج) است؛ جالب این جا است که تا حضرت مهدی نیاید ما شناخات کامل به پیامبر(ص) پیدا نمیکنیم؛ چون اوج تجلی خورشید نهاریت آن است و آن هنگامی است که خورشید در نقطه وسط آسمان قرار میگیرد و همه میتوانند از خوشید به شکل کاملی بهره بگیرند؛ بنابر این تا حضرت حجت(عج) نیاید ما تجلی خورشید را که حضرت رسول اکرم باشد، درک نخواهیم کرد.
پس ارتباط تنگاتنگی بین شب نیمه شعبان و امامت و ولایت حضرت امیر مؤمنان(ع) وجود دارد.
مطلب دیگر پیامبر اکرم(ص) در روایتی میفرمایند: کسی که شب عید فطر و شب نیمه شعبان را احیا کند، آن روزی که تمامی قلبها مرده است و روز ندامت و حسرت است، آن روز دل او نمیمیرد. این کلام از کسی است که قرآن در وصف او میگوید: «ماینطق عن الهوی».
ائمه اطهار(ع) با روایات گوناگون به گونهای می خواهند ما را به سوی احیای نیمه شعبان سوق دهند؛ از این رو حتی آسان ترین اعمال را به ما سفارش کردند؛ همچون سفارش امام باقر به تسبیحات حضرت زهرا(س) در شب نیمه شعبان.
مرحوم میرزا جوادآقا ملکی تبریزی هم در کتاب المراقبات آورده است که در اعمال شب نیمه شعبان در هیچ شبی نیامده است و این نکته اهمیت و فضیلت این شب بزرگ را نشان میدهد.
رسا ـ آیا میتوانیم بگوییم تفاوت شب قدر با شب نیمه شعبان در این است که انسان در شب قدر شکرگزار نزول کتاب الهی است؛ اما در شب نیمه شعبان انتظار صبح و ظهور به احیا کننده القا میشود.
این نکته خوبی است؛ اما از نگاه دیگر باید گفت که در شب قدر انسان از به دست آوردن کلام الهی و این کتاب وحی شکرگزار است؛ اما در شب نیمه شعبان از حضور حضرت ولیعصر(عج) سپاسگزار است؛ پس ما هم شکر وجود مقدس امام زمان(عج) را بهجا میآوریم و هم ظهور ایشان را انتظار میکشیم؛ بنابر این مقوله حضور و ظهور امام در اینجا دارای دو معنا است.
رسا ـ شاید بتوان گفت احیای شب نیمه شعبان تلفیقی از جشن و دعا و استغفار است.
روایتی از ریان بن شبیب داریم که در روز اول محرم به محضر امام رضا(ع) شرفیاب شد و حضرت به او فرمود: آیا روزه گرفتی؟ در بخش پایانی این روایت حضرت رضا(ع) به ریان فرمودند: اگر میخواهی با ما باشی از خوشحالی ما خوشحال باش و در اندوه ما اندوهناک شو.
همراهی با امام عین خوشحالی است، در دعای روزهای ماه مبارک رمضان متأسفانه ما دوسه تا از این دعا را میخوانیم و دعای «اللهم اجعل لی مع الرسول سبیلا» به فراموشی سپرده شد که در این دعا همراهی با پیامبر(ص) را از خدا میخواهیم، راه صحیح این است که با پیامبر(ص) و اهل بیت طاهرین(ع) هممسیر شویم؛ آن وقت است که شادی و اندوه ما رنگ واقعی به خودش میگیرد.
احیای نیمه شعبان اعلام کردن موقعیت ما است، اعلام پیروی و همراهی با اولیای خدا است، اگر میخواهیم شادی بکنیم باید با این نگاه به باشد که با اهل بیت(ع) در درجات والا، همدیگر را ملاقات کنیم و اگر شادی ما به گناه منجر شود، این عین مخالفت با امام است.
حضرت آیت الله بهجت بارها تصریح کردند که وظیفه ما انجام واجبات و ترک محرمات است، با این اوصاف کسی که آلوده به گناه میشود، نمیتواند به امام خود برسد و یا با ایشان همراه شود.
اگر من میخواهم در جشن اهل بیت(ع) اعلام شادی بکنم، باید خود را به سیرت و سنت امام خودم نزدیک کنم تا سبب فراهم کردن لطف خدا شوم نه خشم خدا را.
رسا ـ ترویج یک شادی سالم در بین جوانان چگونه صورت میگیرد؟
شادی کردن آداب و رسومی دارد و در مجالس اهل بیت(ع) بدون رعایت آداب میلاد اهل بیت(ع) نمیتوان به امام نزدیک شد دوری از کار حرام انسان را به نور خدا نزدیک میکند؛ در زیارت روز جمه هم داریم که «السلام علیک یا نور الله الذی یهتدی به مهتدون» اگر میخواهیم در این کانون نور راه پیدا کنیم باید با پلیدی درون مبارزه کنیم؛ بنابر این آیینه شو جمال پری طلعتان طلب/ جاروب کن خانه را پس میهمان طلب.
رسا ـ احیای شب نیمه شعبان در قم چگونه آغاز شد؟
احیای شب نیمه شعبان با تأکید و حمایت حضرت آیتالله تبریزی(ره) و حضرت آیتالله وحید خراسانی، در شش سال گذشته در قم آغاز شده که امیدواریم این برنامه در کشور گسترش یابد.
رسا ـ برای ترویج احیای شب نیمه شعبان در کشور آیا اقدامهایی صورت دادید؟
امیدواریم با عنایت و راهنمایی مراجع عظام این فرهنگ در کشور گسترش یابد و نهادینه شود؛ البته به زودی تلاش خود را برای احیای نیمه شعبان به صورت سراسری در سال آینده آغاز میکنیم.
رسا ـ با سپاس از اینکه وقت گرانقدر خود را در اختیار خبرگزاری رسا گذاشتهاید./ گ402
نوشتار ذیل حاصل این گفتوگوی صمیمی است که تقدیم خوانندگان رسا میشود.
رسا ـ ماه شعبان چه جایگاهی در بین ماههای دیگر قمری دارد؟
سخنانم را با روایتی از رسول خدا(ص) شروع میکنم که حضرت میفرماید: در ماه شعبان برای تقرب الهی و رسیدن به محبت خدا روزه بگیرد و اگر کسی روزه گرفت خداوند با او دوستی میکند.
ببینید یک موقع ما خدا را دوست داریم و یک وقتی هم خدا ما را دوست دارد. طبق بیان حضرت رسول اکرم(ص) روزه در ماه شعبان بنده را به مقامی میرساند که محبوب خدا میشود که این ارزش والایی دارد و کرامت را نصیب انسان میکند.
نکته دیگر درباره ماه شعبان این است که این ماه مقدمه ورود به ماه رمضان است و اگر ما بخواهیم از فیض الهی در ماه رمضان بهرهمند شویم، باید از ماه رجب و شعبان بگذریم و از بهرهگیری معنوی در این ماهها غافل نمانیم؛ چون اگر خودمان را آماده نکنیم ان حلاوت و شیرینی ماه رمضان را درک نمیکنیم.
استغفار، توبه و ذکر صلوات که در ماه شعبان بسیار سفارش شده است، اکنون تنها باید از فرصت بهترین بهره را برد که امیر مؤمنان(ع) میفرماید: «الفرصه تمر مر السحاب» بنابر این در روزهای باقیمانده از ماه مبارک شعبان میتوانیم با انجام اعمال معنوی و عبادات همچون قرائت مناجات شعبانیه، بهترین بهره را ببریم.
رسا ـ نیمه شعبان را با نگاه به روایات، چگونه تشریح میکنید؟
شب نیمه شعبان شبی است که درهای رحمت خدا گشوده است، توبه پذیرفته میشود و خشنودی و بخشش خدا نیز در این شب است و اگر ما وجود مبارک امیر مؤمنان(ع) را در میان اصحاب شناخیم در زیارت مطلقه امیر مؤمنان(ع) فرازی است که در بیان فضیلت مقام امام علی(ع) این گونه آمده است که « و تاجاً لرأسه»؛ ببینید رسمیت و پادشاهی پادشاه به آن تاجی است که بر سر خود میگذارد و در این زیارت، امیرالمؤمنین(ع) به تاج برای رسول خدا(ص) تشبیه شده است«معجز لرسالته» امیر مؤمنان معجزه و تاج رسول خدا(ص) است، این جایگاه امیر مؤمنان است؛ کتاب فضل تو را آب بهر کافی نیست / که تر کند سر انگشت و صفحه بشمارد.
همچنین روایت بسیار عجیبی در فضیلت شب نیمه شعبان وجود دارد، حضرت رسول (ص) فرمودند که جایگاه علی(ع) در میان آل محمد همانند برترین روزها و و شبهای ماه شعبان است؛ یعنی شب و روز ماه نیمه شعبان.
رسا ـ آیا این نکته ما را به سوی امام شناسی رهنمون میکند؟
بله این گونه است. اگر شب قدر شب نزول قرآن است، شب نیمه شعبان شب تجلی امامت است که در تفسیر سوره مبارکه شمس در کتاب تأویل الآیات به این نکته اشاره شده است که «شمس» وجود مبارک رسول خدا است و «قمر» نیز به امیر مؤمنان(ع) اشاره دارد و «والنهار اذا جلاها» که وجود حضرت مهدی(عج) است؛ جالب این جا است که تا حضرت مهدی نیاید ما شناخات کامل به پیامبر(ص) پیدا نمیکنیم؛ چون اوج تجلی خورشید نهاریت آن است و آن هنگامی است که خورشید در نقطه وسط آسمان قرار میگیرد و همه میتوانند از خوشید به شکل کاملی بهره بگیرند؛ بنابر این تا حضرت حجت(عج) نیاید ما تجلی خورشید را که حضرت رسول اکرم باشد، درک نخواهیم کرد.
پس ارتباط تنگاتنگی بین شب نیمه شعبان و امامت و ولایت حضرت امیر مؤمنان(ع) وجود دارد.
مطلب دیگر پیامبر اکرم(ص) در روایتی میفرمایند: کسی که شب عید فطر و شب نیمه شعبان را احیا کند، آن روزی که تمامی قلبها مرده است و روز ندامت و حسرت است، آن روز دل او نمیمیرد. این کلام از کسی است که قرآن در وصف او میگوید: «ماینطق عن الهوی».
ائمه اطهار(ع) با روایات گوناگون به گونهای می خواهند ما را به سوی احیای نیمه شعبان سوق دهند؛ از این رو حتی آسان ترین اعمال را به ما سفارش کردند؛ همچون سفارش امام باقر به تسبیحات حضرت زهرا(س) در شب نیمه شعبان.
مرحوم میرزا جوادآقا ملکی تبریزی هم در کتاب المراقبات آورده است که در اعمال شب نیمه شعبان در هیچ شبی نیامده است و این نکته اهمیت و فضیلت این شب بزرگ را نشان میدهد.
رسا ـ آیا میتوانیم بگوییم تفاوت شب قدر با شب نیمه شعبان در این است که انسان در شب قدر شکرگزار نزول کتاب الهی است؛ اما در شب نیمه شعبان انتظار صبح و ظهور به احیا کننده القا میشود.
این نکته خوبی است؛ اما از نگاه دیگر باید گفت که در شب قدر انسان از به دست آوردن کلام الهی و این کتاب وحی شکرگزار است؛ اما در شب نیمه شعبان از حضور حضرت ولیعصر(عج) سپاسگزار است؛ پس ما هم شکر وجود مقدس امام زمان(عج) را بهجا میآوریم و هم ظهور ایشان را انتظار میکشیم؛ بنابر این مقوله حضور و ظهور امام در اینجا دارای دو معنا است.
رسا ـ شاید بتوان گفت احیای شب نیمه شعبان تلفیقی از جشن و دعا و استغفار است.
روایتی از ریان بن شبیب داریم که در روز اول محرم به محضر امام رضا(ع) شرفیاب شد و حضرت به او فرمود: آیا روزه گرفتی؟ در بخش پایانی این روایت حضرت رضا(ع) به ریان فرمودند: اگر میخواهی با ما باشی از خوشحالی ما خوشحال باش و در اندوه ما اندوهناک شو.
همراهی با امام عین خوشحالی است، در دعای روزهای ماه مبارک رمضان متأسفانه ما دوسه تا از این دعا را میخوانیم و دعای «اللهم اجعل لی مع الرسول سبیلا» به فراموشی سپرده شد که در این دعا همراهی با پیامبر(ص) را از خدا میخواهیم، راه صحیح این است که با پیامبر(ص) و اهل بیت طاهرین(ع) هممسیر شویم؛ آن وقت است که شادی و اندوه ما رنگ واقعی به خودش میگیرد.
احیای نیمه شعبان اعلام کردن موقعیت ما است، اعلام پیروی و همراهی با اولیای خدا است، اگر میخواهیم شادی بکنیم باید با این نگاه به باشد که با اهل بیت(ع) در درجات والا، همدیگر را ملاقات کنیم و اگر شادی ما به گناه منجر شود، این عین مخالفت با امام است.
حضرت آیت الله بهجت بارها تصریح کردند که وظیفه ما انجام واجبات و ترک محرمات است، با این اوصاف کسی که آلوده به گناه میشود، نمیتواند به امام خود برسد و یا با ایشان همراه شود.
اگر من میخواهم در جشن اهل بیت(ع) اعلام شادی بکنم، باید خود را به سیرت و سنت امام خودم نزدیک کنم تا سبب فراهم کردن لطف خدا شوم نه خشم خدا را.
رسا ـ ترویج یک شادی سالم در بین جوانان چگونه صورت میگیرد؟
شادی کردن آداب و رسومی دارد و در مجالس اهل بیت(ع) بدون رعایت آداب میلاد اهل بیت(ع) نمیتوان به امام نزدیک شد دوری از کار حرام انسان را به نور خدا نزدیک میکند؛ در زیارت روز جمه هم داریم که «السلام علیک یا نور الله الذی یهتدی به مهتدون» اگر میخواهیم در این کانون نور راه پیدا کنیم باید با پلیدی درون مبارزه کنیم؛ بنابر این آیینه شو جمال پری طلعتان طلب/ جاروب کن خانه را پس میهمان طلب.
رسا ـ احیای شب نیمه شعبان در قم چگونه آغاز شد؟
احیای شب نیمه شعبان با تأکید و حمایت حضرت آیتالله تبریزی(ره) و حضرت آیتالله وحید خراسانی، در شش سال گذشته در قم آغاز شده که امیدواریم این برنامه در کشور گسترش یابد.
رسا ـ برای ترویج احیای شب نیمه شعبان در کشور آیا اقدامهایی صورت دادید؟
امیدواریم با عنایت و راهنمایی مراجع عظام این فرهنگ در کشور گسترش یابد و نهادینه شود؛ البته به زودی تلاش خود را برای احیای نیمه شعبان به صورت سراسری در سال آینده آغاز میکنیم.
رسا ـ با سپاس از اینکه وقت گرانقدر خود را در اختیار خبرگزاری رسا گذاشتهاید./ گ402
ارسال نظرات