دومین شماره پرتو خرد منتشر شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، دومین شماره گاهنامه علمی پژوهشی انجمن علمی پژوهشی فلسفه با عنوان پرتو خرد به مدیر مسؤولی سیدنصیر احمد حسینی و سردبیری محمدهادی معصومی از سوی مجتمع آموزش عالی فقه قم منتشر شد.

جایگاه فلسفه در علوم انسانی، فلسفه ستیزی در جهان اسلام، پژوهشی در هرمنوتیک فلسفی گادامر، نقش اسلام در تکوّن فلسفه اسلامی، نیم‌نگاهی به نقش عقل در معرفت دینی از دکارت تا کی‌یر کگور و پارادایم اسلامی در علوم اجتماعی از مهم‌ترین مطالب جدیدترین شماره پرتو خرد است.

در سخن نخست پرتو خرد آمده است: «در عصر آشوبناک کنونی که ناله‌ها و ضجه‌های انسان تا آسمان بالا رفته و غم و اندوه، ترس و نگرانی، اضطراب و دلهره، یأس و ناامیدی بر سراسر زندگی او سایه افکنده است؛ تنها کسانی می‌توانند از میان امواج سهمگین ناملایمات زمانه به سلامت عبور کنند که از دو نیروی ایمان و خرد استمداد جسته و از هرگونه افراط و تفریط پرهیز کنند».

«پژوهشی در هرمنوتیک فلسفی گادامر» نوشته قربان‌علی هادی از جمله مقاله‌هایی است که در این شماره پرتو خرد به چشم می‌خورد که در بخشی از آن می‌خوانیم: «نخستین هرمنوتیک فلسفی با وامداری از اندیشه‌های هیدگر توسط گادامر به وجود آمد که نوع فهم و تفسیر از متن و سایر موضوعات مورد شناسایی در آن، به گونه غیر روشمند، آشکارشدگی و واقعه است».

نویسنده در بخش دیگری از این مقاله با اشاره به بی‌پایان بودن عمل فهم، آورده است: «فهم و تفسیر در هرمنوتیک گادامر، هرگونه فهمی است که درصدد رسیدن به نیت مؤلف و پدیدآورنده نبوده، بلکه معنای اثر مهم است که در یک فراشد گفتمانی به دست می‌آید».

مقاله دیگر این گاهنامه با عنوان «پارادایم اسلامی در علوم اجتماعی» به قلم محمدباقر زکی یکی از پرسش‌های اساسی در میان مسلمانان نسبت به علوم اجتماعی را مطرح کرده است و آن این‌که چه تصویری را می‌توان از الگویی اسلامی علوم اجتماعی ارائه کرد، چه مفاهیمی را به عنوان مؤلفه‌های اصلی و تأثیرگذار در این الگو، باید تعیین و تعریف کرد.

این پژوهشگر حوزوی در توضیح این مطلب یکی از شیوه‌های مطرح را استفاده از پارادایم می‌داند و پس از تعریف مفهوم پارادایم به مؤلفه‌های اصلی و تأثیرگذار آن می‌پردازد و در این راستا، موضع اسلام در علوم اجتماعی را نسبت به مواردی چون علم، انسان‌شناسی، مسأله‌شناسی و روش تحقیق بررسی کرده است.

بررسی نقش عقل در معرفت دینی و گستره آن، از امور مسأله‌آفرین و نزاع برانگیز در میان اندیشمندان مسیحی قرون وسطی بوده است تا جایی که برخی از دانشمندان آن را جنگ هزار ساله ایمان و عقل نام نهاده‌اند. این مطلب از جمله مطالب مطرح شده در مقاله «نیم نگاهی به نقش عقل در معرفت دینی از دکارت تا کی‌یر کگور» اثر داود سخنور است.

محقق این مقاله با اشاره به جریان‌های فکری قرون وسطی، اسکولاستیسیم، توماس‌گرایی، خانواده ابن رشدی، مکتب اصالت عقل، مکتب اصالت تجربه، مکتب شکاکیت و مکتب نقادی ایمانوئل کانت را مورد بررسی قرار داده است.

«بررسی نقش اسلام در پیدایش فلسفه اسلامی» نگاشته سیدعزیز موسوی پروانی از دیگر مقاله‌های ارائه شده در جدیدترین شماره گاهنامه پرتو خرد است که در بخشی از آن می‌خوانیم: «انتقال اصطلاحات و مبانی فلسفه از یونان، در آغاز شکوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی با دلایلی خاص و روشن، از جمله ممانعت از گسترش نفوذ علمی و اندیشه امامان معصوم‌‌(ع) در دوره خلافت خلفای عباسی دست‌مایه‌ای شد تا برخی اندیشه و تعقل را به طور سیستماتیک و روشمند زیر سؤال ببرند».

نویسنده این مقاله با اشاره به این‌که فلاسفه اسلامی، از آنجایی که معتقد به اسلام و آرمان و مضامین آن بودند، سعی کرده‌اند اصول و مبانی اندیشه‌های عقلی خود را با میانی دینی قرآن و سنت تطبیق دهند؛ در تلاش است با استفاده از آرای حکیمان اسلامی همچون فارابی به اثبات نقش اسلام در امکان فلسفه اسلامی بپردازد.

گفتنی است، دومین شماره گاهنامه علمی پژوهشی انجمن علمی فلسفه با عنوان پرتو خرد در قطع وزیری و 117 صفحه از سوی مجتمع آموزش عالی فقه قم منتشر شده است. /920/ن601/ع