میزگرد علمی علیت در علم و فلسفه برگزار شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، میزگرد علمی علیت در علم و فلسفه، امروز به همت مجمع عالی حکمت اسلامی در سالن همایش‌های مدرسه عالی دارالشفای قم برگزار شد.

در این میزگرد علمی که با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین غلامرضا فیاضی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، حجت‌الاسلام علی عباسی و دکتر گلشنی از استادان حوزه و دانشگاه همراه ‌شد، ابعاد مختلف موضوع علیت در علم و فلسفه با حضور جمعی از پژوهشگران حوزوی مورد بررسی قرار گرفت.

حجت‌الاسلام والمسلمین غلامرضا فیاضی، استاد سطح عالی حوزه علمیه قم با اشاره به اقسام علت از دیدگاه ارسطو، اظهار داشت: ارسطو علت را به علل اربعه تقسیم کرده و معمولاً هم بر روی امور مادی تمرکز بیشتری داشته است.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با بیان این‌که فلاسفه اسلامی بعدها معنای جامعی در تمام مصادیق حقیقی علت و معلول یافته و ارائه دادند، علت را به چیزی که نقشی در وجود دیگری دارد و معلول یعنی چیزی که وجودش متوقف بر وجود دیگری است، تعریف کرد.

وی از اراده به عنوان نمونه‌ای در بیان علت و معلول یاد کرد و با بیان این‌که بر اراده متوقف نیستیم، اما اراده بر ما متوقف است، گفت: مفهوم علیت و معلول از احتیاج این پدیده به آن چه اسم آن را روح، من و حقیقت خود می‌گذاریم، به دست می‌آید.

در ابتدای این مراسم، حجت‌الاسلام علی عباسی، استاد حوزه و دانشگاه با بیان این‌که از رابطه حقیقی میان موجودات به علیت تعبیر شده است، اظهار داشت: بشر با عقل خود به این واقعیت دست یافته که موجودات نسبت به همدیگر ارتباط خاصی دارند.

وی با اشاره به تأثیر و تأثر میان موجودات عالم، افزود: همواره و از گذشته تأثیر و تأثر و ارتباط میان حوادث، پدیده‌ها و موجودات عالم به عنوان موضوعی در ذهن عرفی و مباحث علمی مطرح شده و انسان در صدد تبیین آن بوده است.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: بشر با عقل خود به این واقعیت دست یافته که موجودات نسبت به یکدیگر ارتباط خاصی دارند؛ بنابراین از رابطه حقیقی میان موجودات تعبیر به علیت کرده است.

در ادامه این مراسم، دکتر گلشنی، استاد حوزه و دانشگاه با بیان این‌که اکثریت فیزیکدان‌ها عدم حاکمیت علیت و شانس بر جهان را لااقل در جهان اتمی پذیرفته‌اند و متوجه مشکلات و تناقضات قضیه نیستند، تصریح کرد: البته برخی از علما مانند علامه طباطبایی‌(ره) در این‌باره برخوردی فیلسوفانه کردند.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به ایرادهایی که از سوی برخی فیلسوفان و فیزیکدانان فیلسوف غربی در این زمینه مطرح شده است، برخورد دنیای اسلام با این قضیه را مورد توجه قرار داد و گفت: اشاعره به علل ثانویه معتقد نیستند و علیت را مورد تردید قرار داده‌اند.

وی با بیان این‌که مکتب اشعری در جهان اسلام حاکمیت دارد؛ از این‌رو جهان اسلام براساس این مکتب شناخته شده است، به سخن یک کشیش که گفته بود علم در جهان اسلام به آن علت که مسلمانان به علل ثانویه معتقد نیستند، پیشرفت نکرده است، پاسخ گفت. /920/پ202/ص