عرائس الحدیث باز نشر شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتاب عرائس الحدیث یا المکنون فی حقائق الکلم النبویه با تحقیق و تصحیح علی صدرایی خویی و تعلیق و تحشیه علی امینی نژاد راهی بازار نشر شده است.
ابو محمد روزبهان بن ابی نصر بن روزبهان بقلی فسایی شیرازی معروف به روز بهان بقلی و شیخ شطاح فارس، از عارفان دانشمند سده ششم و هفتم هجری قمری است.
این اثر به خوبی نگرش عارفان بر احادیث نبوی، و نحوه تفسیر و تأویل آن ها را نشان می دهد. در این کتاب حدود 376 حدیث از کلمات حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله، شرح و تفسیر عرفانی شده، که در نوع خود بی نظیر است.
ویژگی دیگر این اثر آن است که دربردارنده بیشتر احادیث عرفانی است که در کتاب های عارفان بدان ها استناد می شود.
دیگر آن که روزبهان در نقل این احادیث از مصادر شیعه و سنی هر دو بهره جسته و در حقیقت این اثر تلاشی در جهت نزدیک کردن نظرات شیعه و اهل سنت، نسبت به احادیث معرفتی نبوی بوده است.
در عناوین این کتاب می خوانید: «سخن پژوهشکده»، «مقدمه مصحح»، «مقدمۀ المحشی»، «خطبۀ الکتاب»، «سبب تألیف الکتاب»، «القسم الاول: ما قاله المصنف فی تفسیر الحادیث النبویۀ»، «القسم الثانی: حدیث الاغانۀ و بیان اقوال المشایخ فی شرحه»، «القسم الثالث: کلمات المشایخ فی شرح بعض الاحادیث النبویۀ صلی الله علیه و آله»،
1. کلمات سهل بن عبدالله التستری
2. کلمات عبدالرحمن السلمی فی تفسیر حدیث الصوم لی
3. کلمات بعض المشایخ فی تفسیر بعض الأحادیث
4. کلمات أبی نصر السراج
5. کلمات ابن خفیف الشیرازی
6. کلمات ابو سلیمان الخطابی
روزبهان، در این اثر، بر آن است تا در شرح و تفسیر و اظهار نظر درباره کلمات نبوی، متفرد نباشد، لذا در آغاز کتاب، تذکر می دهد که گمان نشود وی در این آراء، آغاز گر است، بلکه قبل از وی نیز بزرگان نظریاتی مثل او داشته اند، او می نویسد:
«و أردفتها تفسیر المشایخ بعض أحادیثه ـ علیه الصلاۀ و السلام ـ و ذکرت بعدها ما فسر أبو سلیمان الخطابی من الحدیث الذی وافق مقالۀ مشایخ العارفین فی بیان هذه الإشارات، لیکون لنا فیما رسمت من حقائق تفسیر الحدیث حجۀ و علی من أنکر، لطائف إشارات الصوفیۀ فی الألفاظ النبویۀ صکۀ و لأعناقهم دکۀ.»
لذا بقلی در بخش پایانی ـ که حدود یک چهارم کل کتاب را تشکیل می دهد ـ به نقل مطالبی از بزرگان در شرح و تفسیر احادیث نبوی پرداخته است. و از سخنان آنان، در تأیید شرح خود، شاهد مثالهایی آورده است.
برای نمونه، ذیل (حدیث الإغانۀ ) که حدیث مشهوری از پیامبر صلی الله علیه و آله است و با عبارت: (إنه لیغان علی قلبی و إنی لاستغفر الله فی الیوم سبعین مرۀ) نقل شده است، شصت وجه در تفسیر این حدیث از کلمات صوفیه نقل نموده است.
این کتاب تا کنون به نام های متعددی نامیده شده و گویا مؤلف نامی برای آن انتخاب نکرده است. در تحفۀ العرفان با نام (شرح احادیث)، در روح الجنان به نام (کتاب المکنون)، در روزبهان نامه دانش پژوه (المکنون فی حقایق الکلم النبویۀ)، در فهرست نسخه های خطی کتابخانه آیت الله مرعشی (عرائس الحدیث)، در فهرست نسخه های عکسی همان کتابخانه (مکنون الحدیث) و در دانشنامه جهان اسلام (المکنون فی حقایق الکلم النبویۀ )، نامیده شده است.
متن این کتاب به زبان عربی تألیف شده است.
در بخشی از این کتاب آمده است: «و قال صلی الله علیه و آله: (الإحسان أن تعبد الله کأنک تراه، فإن لم تکن تراه فإنه یراک).
معناه: وجود إخلاص العبودیۀ عن رؤیۀ الغیر، بنعت إدراک القلب عیان جلال ذات الحق تعالی، و فنائه عن الرسوم فیه.
و قوله : (فإن لم تکن تراه فإنه یراک) إشارۀ إلی مقام المراقبۀ فی الإجلال، و حصول الحیاء من العلم باطلاع الجبار.»
در بخش دیگری از این کتاب می خوانید:
«و قال صلی الله علیه و آله: (لو خشع قلب هذا لخشعت جوارحه).
و کان رجلا رآه فی الصلاۀ یلعب بلحتیه و ثوبه.
بیّن ـ علیه الصلاۀ و السلام ـ أن الخشوع فی القلب، و هو منبع المعرفۀ، و هو أمیر البدن و الجوارح جنده، فإذا سکن القلب فی طاعۀ الله بلذۀ المحبۀ تخشع الجوارح فی مقام الأدب و حضرۀ السیاسۀ.
و أفهم: أن منبع الخیر و الشر هو القلب، و ما رمی من سهام القضاء و القدر فی العالم إلا و القلب هدفها.»
کتاب عرائس الحدیث به قلم أبو محمد روزبهان بقلی فسایی شیرازی در سال1390 با شمارگان 1000 نسخه در 448 صفحه با قیمت 7000 تومان به همت انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام منتشر شده است./913/ن601/ع