نمایندگان مجلس باید اجتهاد سیاسی داشته باشند
به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از شبکه اجتهاد، دکتر شریف لک زاریی عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی درباره وضعیت پژوهشهای انجام شده در موضوع «فقه انتخابات» گفت: در موضوع فقه انتخابات، مسائل زیادی مطرح است. در حال حاضر ما یک اثر فقهی آمادهای نداریم که زوایای مختلف آن را مورد بررسی قرار داده باشد.
وی با طرح این مسئله اظهار داشت: سوالات زیادی در این زمینه مطرح میشود که چه کسانی میتوانند در انتخابات ثبت نام کنند؟ یا چطور از نظر فقهی بگوییم ثبت نام در انتخابات برای او واجب، مستحب یا حرام است. یا در بحث تبلیغات، اگر کسی بیاید به فردی پول دهد و فرد نیز انتظاراتی دارد، این چه حکمی دارد؟ یا در بحث ائتلافها، اگر فرد با کسی ائتلاف کند که مسائل شرعی را رعایت نکند چه حکمی دارد؟
لک زایی افزود: تصور ما این است قانونی که در مجلس تصویب شده از لحاظ شرعی و فقهی کامل است و کفایت میکند. بعد از بررسی میبینیم این قوانین، پشتوانه فقهی ندارد، در حالی که مرحوم آیتالله نائینی در کتاب «تنبیه الامة » که در عصر مشروطه نوشته است مسائل مختلفی را از نظر فقهی برای یک نماینده مطرح کرده است، از جمله نماینده ای که میخواهد نامزد مجلس شود باید مجتهد در سیاست باشد.
این دکترای علوم سیاسی و دانشآموخته حوزه در ادامه اظهار داشت: در آن زمان آن فقیه این حرف را زد، الان ما میگوییم شخص فوق لیسانس باشد کفایت میکند. مبنای شرعی شرط داشتن فوق لیسانس کجاست؟ مرحوم نائینی استدلال میکند، شخصی که میخواهد مجلس برود و در زمینه منافع و مسائل یک مملکت حرف بزند باید در مباحث سیاسی مجتهد باشد. حال اگر این شخص از لحاظ سیاسی در حد اجتهاد درک و فهم نداشته باشد از نظر شرعی چه اشکالی دارد؟ آیا می تواند مسائل و منافع مملکت را تشخیص دهد. به نظر من این مسئله احتیاج به بحث فقهی دارد و باید حوزههای علمیه آن را بررسی کند.
عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی با تاکید بر ورود فقه در مسائل مهم جاری کشور گفت: الان در زمینه «فقه امنیت»، مکاتبی در دانشگاههای ما تدریس میشود که برگرفته از مکاتب امنیتی خارجی و غرب است. در اینجا سوالاتی مطرح میشود که چگونه «امنیت ملی» را تعریف کنیم، ارزشهای حیاتی ما چه چیز است؟ مرجع امنیت چه چیز است؟ کجا میتوانیم ما از منافع اقتصادیمان دست برداریم؟ کجا میتوانیم از حکم بسیج عمومی استفاده کنیم؟ امنیت عمومی و فرهنگی ما چیست؟ در تزاحمات باید چه کار کرد؟ الان در دنیا این مسائل، تبدیل به رشته دانشگاهی شده است ولی ما هنوز در زمینه «فقه امنیت»، کتابی که توسط فقیهی درباره فقه امنیت نوشته شده باشد و سعی کرده به مسائل پاسخ دهد، سراغ نداریم!
لکزاریی خاطرنشان کرد: وقتی ما در پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، پروژه «فقه انتخابات» را آغاز کردیم، فکر میکردیم خیلی کارها انجام شده است، اما با کمال تعجب دیدیم در این زمینه، بیشتر بیانیه و تشویق برای شرکت در انتخابات صادر شده است و بحثهای فقهی که به شکل جدی همه ابعاد این بحث را کار کرده باشد، کمتر مطرح گردیده است.
وی یکی دیگر از مسائل «فقه انتخابات» را استفاده از رسانههای جمعی عنوان کرد و بیان داشت: از نظر فقهی، رسانههای ما چه برنامههایی میتوانند برای عموم پخش کنند؟ مدلی که الان در رسانه هست با انتقادات زیادی مواجه است، مدل مطلوب چطور باید باشد؟ انتظار رهبری این است که حوزه علمیه به مسائل فقهی این مهم بپردازد؛ البته وظیفه دانشگاه نیز هست، منتهی دانشگاههای ما یک مشکل بنیادی دارند و تا مشکل بنیادی را شورای انقلاب عالی فرهنگی حل نکند امکان ورود ندارند و این تحولات روبنایی هیچ گونه فایدهای هم ندارد.
این استاد دانشگاه افزود: وقتی در دانشگاههای ما فلسفهای که پشتوانه علوم انسانی است فلسفههای غربی باشد، از این فلسفهها، علوم اسلامی انسانی در نمیآید! ما باید به جای فلسفه غربی بیاییم حکمت اسلامی خودمان را در علوم انسانی قراردهیم و به جای این منابع غربی، «کتاب و سنت» را در بعضی از گرایشها و دانشکدهها به دانشجو آموزش دهیم. دنیا چنین انتظاری از ما دارد، اگر کسی بخواهد سیاست اسلامی، مدیریت اسلامی را مطالعه کند، میگویند بروید ایران اینها را بخوانید، وقتی به ایران میآیند میبینند دانشگاههای ما همان بحثهای غربی را تدریس میکنند!
عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در پایان تصریح کرد: فعلا این تکالیف، بر گردن حوزهها و نسلهایی است که اسمش را گذاشتیم «نسل پل سازان» یعنی کسانی که در حد اجتهاد در علوم اسلامی تخصص دارند و در یکی از رشتههای علوم انسانی حداقل دکتری گرفتهاند. در وضعیت کنونی کسی میتواند این انتظار را پاسخ دهد که در یک رشته از رشتههای علوم انسانی صاحب نظر شده باشد و در زمینه اسلامی به حد اجتهاد رسیده باشد که بتواند، نظر اسلام را استخراج و استنباط کند./916/د102/ع