روششناسی تفسیر ترتیبی در راه نشر
حجتالاسلام نصیری با اعلام این خبر به خبرنگار خبرگزاری رسا، تدوین تفسیری که در آن همه آراء پیشینیان مورد بررسی و بازکاوی قرار گرفته و آن آراء به صورت روشمند مورد نقد و بررسی قرار گیرند را کاری بس ضروری و اجتنابناپذیر توصیف کرد و تدوین این تفسیر جامع را برغم فراهم آمدن تفاسیر متعدد با روشها و گرایشهای مختلف از آغاز دوره تدوین تفسیر قرآن تاکنون از سوی فریقین، ضروری دانست.
وی پایانناپذیری آموزههای قرآن و راهیافت کاستیهای مختلف در تفاسیر موجود را از جمله اهداف تدوین کتاب روششناسی تفسیر ترتیبی برشمرد و با اشاره به اسرار بسیار زیادی که از این کتاب آسمانی بازگشایی شده است، اظهار داشت: آموزهها و معارف قرآن با استناد آیات و روایات بیپایان و کرانههای دانش آن دست نایافتنی است.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: با توجه به ویژگیهای منحصر به فرد قرآن، برای دستیابی به افقهای ناگشوده این کتاب، تدبر و ژرفاندیشی در آن، هر زمان لازم است و آن طور که تجربه نشان داده در هر مرحله مراجعه به این کتاب و تدبر در آیات آن، آموزههایی را در اختیار انسان قرار میدهد که بنا به نقلی از علامه طباطبایی رحمةاللهعلیه، ارایه تفسیری نو از قرآن برای هر دو سال لازم است.
وی با بیان اینکه برغم کثرت تفاسیر موجود و برخورداری بسیاری از آنها از ویژگیهای مثبت، این تفاسیر با کاستیهای جدّی روبهرو هستند، گفت: اکثریت قریب به اتفاق مفسران در ارایه آراء و مباحث تفسیری از الگوی روشنی پیروی نمیکنند و آموزههای تفسیری به صورت درآمیخته و مشوش در تفاسیر آنها منعکس شده است که این امر با بررسی میدانی عموم تفاسیر فریقین به اثبات رسیده و نتایج آن در کتاب منعکس شده است.
مدیر مؤسسه معارف وحی و خرد ادامه داد: چنان که در بررسی مراحل تفسیر سور و آیات در کتاب «روش شناسی تفسیر» آوردهام، شماری از مراحل تفسیر که اهتمام به آنها تاثیر فراوانی در فرآیند فهم و تفسیر آیات میگذارد، مورد توجه عموم مفسران قرار نگرفته و از نمونههای روشن این مدعا، دو مرحله «ساختار درونی و ساختار بیرونی آیات» است.
وی با بیان اینکه فقدان الگویی مشخص در تفسیر از عوامل اصلی راهیافت این کاستی در تفاسیر بوده است و در طرح جامع تفسیری مورد نظر قرار بر این است تا این نوع از کاستیها رفع شود، بازخوانی و بررسی آرای مفسران گذشته به صورت دقیق و جامع و بهره جستن از دستاوردهای پیشینیان برای بازگشایی افقهای جدید در حوزه تفسیر آیات را از دیگر اهداف تدوین روششناسی تفسیر ترتیبی برشمرد.
حجتالاسلام نصیری در ادامه با اشاره به مراحل اجرایی طرح تفسیر جامع، گفت: برای تدوین تفسیر جامع قرآن تا کنون اقدامات مختلفی انجام شده است که از آن جمله میتوان به تدوین نظری چارچوبهای طرح، برگزاری کارگاههای مختلف، تشکیل مؤسسه برای حمایت معنوی از طرح، تشکیل گروه تفسیر قرآن، استخراج آرای تفسیری و برگزاری جلسات توجیهی اشاره کرد.
وی با بیان اینکه تدوین کتاب روششناسی تفسیر ترتیبی به سبب حساسیت طرح تفسیر جامع و لزوم انجام آزمایشی آن در کارگاههای مختلف، از سال 1384 تاکنون به طول انجامیده است و امید است به زودی انتشار یابد، اظهار داشت: در این کتاب که در چهار فصل تنظیم یافته، افزون بر مباحث نظری، مراحل تفسیر با ارایه الگویی از تفسیر برخی از سور قرآن به صورت عملی تبیین شده است.
مدیر گروه قرآن و متون اسلامی دانشگاه معارف اسلامی افزود: در این اثر الگویی جامع برای تفسیر ارایه شده است که بر اساس آن، تفسیر سور قرآن در ده مرحله با عنوان «شناسنامه سوره» دنبال میشود و نام سوره، شماره آیات، ترتیب سوره در مصحف و نزول، فضایل و خواص سوره، زمان و مکان نزول، سبب و شأن نزول، اهداف سوره، محتوای سوره و ساختار درونی و بیرونی سوره از جمله مراحل آن است.
وی گفت: پس از تبیین شناسنامه سوره نوبت به تفسیر یکان یکان آیات میرسد که در هشت مرحله مفاهیم واژهها، نکات ادبی، نکات بلاغی، ساختار درونی آیه، ساختار بیرونی آیه، تفسیر، بررسی روایات و نکات و پیامها انجام میشود و چنانکه پیداست با احتساب شناسنامه سوره مراحل تفسیر هشت مرحله خواهد شد./920/ت302/ق