مقایسه کارآیی عقود مبادلهای و مشارکتی در؛
پانزدهمین شماره دوفصلنامه جستارهای اقتصادی
خبرگزاری رسا ـ شماره پانزدهم دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی جستارهای اقتصادی به همت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی جستارهای اقتصادی با رویکرد اقتصاد اسلامی و تحولات بنیادین کاهش تصدیگری بخش عمومی اقتصاد ایران منتشر میشود.
در این شماره میخوانید: «تبیین فقهی و ارائه الگوی تکنیکی ـ بازاریابی در طراحی و راهاندازی اوراق اجاره در ایران»، «مقایسه کارآیی عقود مبادلهای و مشارکتی به روش تحلیل پوششی دادهها»، «بررسی تطبیقی نظریههای رفاه و بهروزی»، «تأثیر گسترش بخش سلامت بر رشد اقتصادی ایران؛ با رویکرد قانون اساسی»، «اشتغال در بازار کار غیر رسمی و عوامل مؤثر بر آن در ایران (1351 – 1385)»، «بررسی جایگزینی مالیات بر ارزش افزوده (VAT) به جای مالیات بر درآمد شرکتهای تولیدی» و «ریشههای تورم در اقتصاد ایران (1388 -1386)».
تبیین فقهی و ارائه الگوی تکنیکی ـ بازاریابی در طراحی و راهاندازی اوراق اجاره در ایران
دکتر علی صالح آبادی
سجاد سیاح
مهدی نجفی
چکیده: بازار بدهی به عنوان بخش مهمی از سیستم مالی، در کنار نظام بانکداری، نقش مؤثری در تأمین پول دارد. قوانین اسلام معاملههای مبتنی بر ربا را منع کرده است. بنابراین، در نظام اسلامی نمیتوان از ابزارهای متعارف بدهی استفاده کرد و به ابزارهای جایگزین مناسب برای اوراق بدهی متعارف نیاز است که با قوانین اسلامی نیز منطق باشد.
این مقاله با ارائه الگوی مفهومی مبتنی بر رویکرد بازاریابی و تکنیکی به بحث درباره ابعاد فقهی و راهاندازی صکوک اجاره در بازار مالی ایران میپردازد. در نهایت، نتیجهگیری میشود که صکوک اجاره، جایگزین مناسبی برای اوراق قرضه و مکمل دیگری برای اوراق مشارکت است. همچنین دولت باید برای تعریف، حمایت، به کارگیری این ابزار جدید مالی و ایجاد بازارهای ثانویه مورد نیاز سرمایهگذاران فردی اقدام کند.
مقایسه کارآیی عقود مبادلهای و مشارکتی به روش تحلیل پوششی دادهها (مطالعه موردی بانک ملت استان کرمانشاه)
دکتر کیومرث سهیلی
دکترمجتبی الماسی
الهام لرستان
اصغر سپهبان قرهبابا
چکیده: منابع در بانکداری بدون ربا، در قالب عقود گوناگون تخصیص داده میشود. بررسی و برآورد کارایی این عقود در بانکداری غیر ربوی براساس روشهای مدرن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا میتواند در سیاستگذاریهای بخش بانکی بهرهبرداری شود. در این مقاله، با استفاده از روش تحلیل پوششی دادهها نرم افزار DAEP 2 و نیز با بهرهگیری از اطلاعات مربوط به پنج متغیر به عنوان نهاده و سه متغیر به عنوان ستانده، میزان کارآیی عقود مبادلهای و مشارکتی در بانک ملت برآورد و مقایسه شده است. برای برآورد مدل از دادههای مربوط به 52 شعبه بانک ملت استان کرمانشاه به عنوان مطالعه موردی استفاده شد. نتایج نشانگر آن است که 40 درصد شعب در حالت برآورد کارآیی تسهیلات مبادلهای و 35 درصد شعب درحالت بر آورد کارایی تسهیلات مشارکتی روی مرز کارآیی قرار دارند و کارآمد هستند. علاوه بر آن، مدل بر آورده شده بیانگر آن است که میانگین کارآیی فنی شعبهها در شرایط بازدهی متغیر نسبت به مقیاس برای تسهیلات مبادله ای معادل 85/0 و برای تسهیلات مشارکتی معادل 74/0 است. بنابراین، کارآیی تسهیلات مبادلهای از کارآیی تسهیلات مشارکتی بیشتر است. همچنین نتایج صرفههای ناشی از مقیاس را نشان میدهد؛ زیرا بیشتر شعب برای تسهیلات مبادلهای و مشارکتی، بازدهی فزاینده نسبت به مقیاس دارند.
بررسی تطبیقی نظریههای رفاه و بهروزی
دکتر سیدهادی عربی
چکیده: رفاه و بهروزی، یکی از آرمانهای دیرینه انسان و جوامع انسانی است و در اقتصاد نیز به عنوان معیار ارزیابی به کار گرفته میشود؛ به طوری که وضعیتها، سیاستها و نهادهای اقتصادی بر اساس آثار آنها بر رفاه افراد ارزیابی میشود. با این حال، ماهیت و چیستی رفاه و بهروزی همیشه مورد بحث بوده است. نظریههای رفاه متعارف در فرهنگ مغرب زمین با نگاه صرفا مادی به انسان و ارزشهای انسانی آن را به خوشی، لذت و زندگی مرفه تحلیل میکنند. در عین حال، اقتصادپژوهان نحله فکری غالب، برای رهایی از مباحث فلسفی و احیانا ارائه معیاری عینی آن را با تمایلها و ترجیحهای افراد تبیین میکنند. اما در تمدن اسلامی، فیلسوفان به طور عموم آن را به سعادت و بهروزی تعبیر کردهاند. در این مقاله، نظریههای متعارف درباره ماهیت رفاه نقد و بررسی و سپس دیدگاه اسلامی ارائه میشود. تمامی مباحث بر چیستی رفاه و بهروزی متمرکز است و اگر در برخی از موارد به مباحث سیاستی درباره رفاه و رفاه اجتماعی، اشاره شده، به صورت حاشیهای است. اگر چه مقاله بر اساس روش تحلیلی ـ توصیفی است؛ اما رویکرد بحث فلسفی است. این مقاله، با توجه به تفاوت جوهری انسان و ارزشهای انسانی در دیدگاه اسلامی و نظریههای متعارف، معتقد است که دیدگاه اسلامی درباره رفاه، کمالگرا و در گرو کمال حقیقی هر دو بُعد جسمی و روحی انسان است. استدلال مقاله این است که هر چند شناخت خیر و خوبی انسان در نظریههای متعارف ابتدا به غرایز و تمایلها سپرده شد و عقل برای رسیدن به آن صرفا نقش ابزاری یافت؛ اما ناکامیهای نظریههای اولیه در تبیین رفاه و بهروزی انسان باعث بازگشت به عقل شناسنده خیر شد و اخیرا عقل در برخی از نظریههای متعارف، تا حدودی نقش اصلی خود را بازیافته است.
تأثیر گسترش بخش سلامت بر رشد اقتصادی ایران؛ با رویکرد قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
دکتر محمدنقی نظر پور
حسن محمدغفاری
سید جواد عمادی
چکیده: سلامت علاوه بر اینکه به عنوان یک حق در قانون اساسی مطرح شده است، به عنوان شکلی از سرمایهگذاری، ابزاری برای حفظ توانایی و بهرهوری نیروی کار تلقی میشود. سلامت به صورت مستقیم با افزایش ذخیره سلامت افراد و به صورت غیر مستقیم با افزایش انگیزه ادامه تحصیل و یادگیری مهارتهای بهتر، افزایش بهرهوری و رشد اقتصادی را به همراه خواهد داشت. بنابراین، به نظر ما، گسترش بخش سلامت در کشور، رشد اقتصادی را افزایش میدهد. در این مقاله با استفاده از اطلاعات سری زمانی سالهای 1358 - 1385 و روش تصحیح خطای برداری، به آزمون اثر تحولهای بخش سلامت بر رشد اقتصادی ایران میپردازیم. نتایج بررسی رگرسیونی نشان میدهد که توسعه خدمات بهداشتی در بخش سرانه تخت بیمارستانی و سرانه پزشک، تأثیر مثبتی در افزایش امید به زندگی دارد. در برازش مدل با متغیر امید به زندگی، کشش تولید ناخالص داخلی بدون درآمد نفتی نسبت به شاخص امید به زندگی با 09/0 برابر شد. همچنین در برازش مدل با متغیر شاخص مرگ و میر کودکان زیر پنج سال، کشش رشد اقتصادی نسبت به شاخص مرگ و میر کودکان زیر پنج سال، منفی 13/0 و معنادار به دست آمد. این دو شاخص که نشان دهنده توسعه یافتگی بهداشتی است، تأثیر مثبتی بر رشد اقتصادی در کشور داشتهاند.
اشتغال در بازار کار غیر رسمی و عوامل مؤثر بر آن در ایران (1351 – 1385)
دکتر صادق بختیار
خجسته خوبخواهی
چکیده: یکی از دغدغههای اکثر کشورهای جهان این است که انجام فعالیتهای اقتصادی به صورت پنهان و غیر رسمی در حال افزایش است. پس از شکلگیری اقتصادهای مدرن، فعالیتهای غیر رسمی به عنوان یکی از ویژگیهای اصلی بازار کار محسوب میشود. نیافتن شغل رسمی و گریز از محدودیتهای قوانین و مقررات، از جمله دلایل ورود افراد به بازارهای کار غیر رسمی است. توجه به اهمیت بازار کار و نقش مهمی که در ایجاد تعادل در اقتصاد به عهده دارد، شناخت بازارهای کار را با توجه به ساختارها و ماهیتهای متفاوتی که دارند، ضروری میسازد.
در این پژوهش با استفاده از روش شاخصهای چندگانه ـ علل چندگانه (MIMIC)، با رویکرد حداقل مربعات جزئی به برآورد سهم شاغلان بازار کار غیر رسمی ایران، در طی دوره 35 ساله (1351 -1385) با فراز و نشیبهای بسیاری همراه بوده است، ولی در مجموع روند صعودی را طی کرده است، که بیشترین سهم مربوط به دوره (1369 -1385) بالغ بر 21 درصد است.
نتیجه برآورد نشان میدهد، بار مالیاتی، تورم و حداقل دستمزدها، تعیین کننده اصلی جهتگیری روند یاد شده بودهاند و توزیع درآمد و مصرف انرژی به شدت از این متغیر تأثیر میپذیرند.
بررسی جایگزینی مالیات بر ارزش افزوده (VAT) به جای مالیات بر درآمد شرکت های تولیدی
دکتر پرویز سعیدی
حسین علی نهتانی
چکیده: در این تحقیق تلاش شد تا تأثیر جایگزینی مالیات بر ارزش افزوده به جای مالیات بر درآمد شرکتهای تولیدی استان گلستان، بررسی، تجزیه و تحلیل شود.
بنابراین، ابتدا مالیات بر درآمد قطعی شرکتهای نمونه، شامل 67 شرکت، از پروندههای مالیاتی آنها استخراج، سپس ارزش افزوده هر شرکت با استفاده از روش تجمعی و با نرخهای سناریوهای چهارگانه 5/1، 3، 7، 10 درصد بر آورد شد.
تجزیه و تحلیل دادههای تحقیق بیانگر آن است که دادههای تحقیق، غیر نرمال است؛ بنابراین، برای آزمون فرضیههای تحقیق، از آزمونهای ناپرامتری ویلکاکسون و آزمون کمکی فریدمن استفاده شده است.
نتایج آزمونها نشان میدهد که جایگزینی مالیات بر ارزش افزوده با نرخهای پایین 5/1 و صفحه درصد به جای مالیات بر درآمد شرکتهای تولیدی، باعث کاهش درآمدهای مالیاتی استان خواهد شد. علاوه بر اینکه جایگزینی مالیات بر ارزش افزوده با نرخهای 7 و 10 درصد، به جای مالیات بر در آمد شرکتها، باعث افزایش درآمدهای مالیاتی استان، میشود.
ریشههای تورم در اقتصاد ایران (1338 -1386)
دکتر نظر دهمرده
زهرا کسایی
چکیده: هدف این مقاله، بررسی ریشهها و عوامل مؤثر بر تورم در اقتصاد ایران طی دوره (1338 -1386)، با استفاده از الگوی خودبرداری توضیحی با وقفه گسترده و نیز با کمک آزمونهای علیت گرنجر، والد، تجزیه واریانس و عکسالعمل آنی است. متغیرهای تأثیرگذار برتورم عبارت است از: نرخ رشد نقدینگی، نرخ رشد تورم وارداتی، نرخ رشد بهرهوری نیروی کار، نرخ دستمزد، نسبت نرخ ارز بازار آزاد به نرخ ارز بازار رسمی، شکاف تولید، کسری بودجه و تنگناهای بخش کشاورزی. نتایج نشانگر معنادار بودن تأثیر این متغیرها بر تورم است. همچنین بیشترین تأثیر، نرخ تورم انتظاری و تنگناهای ساختاری دارد. نتایج به گونهای بیان میکند که هیچکدام از نظریههای موجود به تنهایی نمیتواند تورم را در اقتصاد ایران توضیح دهد.
پانزدهمین شماره دوفصلنامه جستارهای اقتصادی به صاحب امتیازی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و مدیر مسؤولی علیرضا اعرافی بهار و تابستان 1390 در 205 صفحه با قیمت 2000 تومان منتشر شده است./913/ت302/ق
ارسال نظرات