آمارهای غیرواقعی مطالعه را باور نکنید

به گزارش سرویس پیشخوان خبرگزاری رسا به نقل از ایبنا، منصور واعظی دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور روز گذشته در سخنان پیش از خطبه‌های نمازجمعه تهران عنوان کرد: اصرار بر پایین بودن سرانه مطالعه، بدون استدلال‌های منطقی و آمار صحیح، تحقیر ملی است و با اطمینان می‌گویم آمار ارایه شده از سوی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به واقعیت بسیار نزدیک‌تر است.

وی که پیش از این بر جهت‌دار بودن آمارهای غیرواقعی مطالعه در کشور تاکید کرده بود، در سخنان خود تصریح کرد: بر اساس آخرین سنجش، آمار سرانه کلی مطالعه کشور در اردیبهشت سال 1390، کمی بیش از 75 دقیقه بود که 21 دقیقه آن مربوط به قرآن و ادعیه است و آمار امسال به‌زودی اعلام می‌شود.

واعظی درباره ارایه آمار سرانه مطالعه و درستی آن گفت: آمارگیری سرانه مطالعه از سوی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور چهار سال است که انجام می‌شود.

وی با بیان این‌که سرانه مطالعه در سال 1387 با یک سنجش ملی و نمونه دو هزار نفری انجام شد، ادامه داد: در سال‌‌های 1388، 1389 و 1390 با سنجش ملی و نمونه 17 هزار نفری، این آمار در کشور محاسبه شد.

واعظی ادامه داد: سرانه مطالعه کشور بر اساس آخرین دستاوردهای انتخاب نمونه و سنجش بر اساس دانش‌های آماری، مشابه اندازه‌گیری و نمونه‌گیری سرانه کتابخوانی در سطح جهان انجام می‌شود.

وی درباره شیوه‌های محاسبه آمار سرانه مطالعه در کشور گفت: سنجش آمار سرانه مطالعه درکشور از دو طریق انجام می‌شود که شیوه نخست مدل پرسشگری از افراد است و روش دیگر طرح اوقات فراغت یا گذران زمان است.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور درباره چگونگی شیوه‌های محاسبه آمار سرانه مطالعه گفت: بر اساس مدل پرسشگری از افراد میزان مطالعه کتاب، مجله، روزنامه، قرآن و ادعیه در یک روز پرسیده می‌شود.

واعظی ادامه داد: همچنین با روش گذران زمان یا طرح اوقات فراغت از افراد، فعالیت‌های مختلف آنان در طول شبانه‌روز به طور تصادفی در یک ساعت ویژه از شبانه روز، پرسیده و سرانه مطالعه در طول 24 ساعت، محاسبه می‌شود.

وی با بیان‌این که با روش پرسشگری چهار موج آمار سرانه مطالعه از سال‌های 87 تا 90 را اندازه‌گیری کردیم، عنوان کرد: آمار ارایه شده سرانه مطالعه کشور در این چهار سال متکی بر این نوع اندازه‌گیری است.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان این‌که سنجش سرانه مطالعه بر اساس گذران زمان یا اوقات فراغت از سال گذشته آغاز شده، عنوان کرد: این سنجش از سال گذشته آغاز شده و موج دوم آن را امسال اجرا می‌کنیم تا آمار این مدل را هم ارایه دهیم.

واعظی با بیان این‌که مدل طرح گذران زمان و محاسبه آمار سرانه مطالعه بر اساس آن با پرسشگری مطمئن و علمی انجام می‌شود، اظهار کرد: سال 90 که این مدل را پیگیری کردیم عده‌ای اعتراض کردند که خواندن قرآن و ادعیه، کتابخوانی نیست.

وی با اشاره به این‌که در بیشتر کشورهای غربی سرانه کتابخوانی با کتاب‌های آسمانی و ادعیه محاسبه می‌شود، اظهار کرد: آمار سه ساله سرانه مطالعه ارایه شده از سوی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با تفکیک کتاب، قرآن، ادعیه، روزنامه و مجله و حتی جداسازی فضای فیزیکی از مجازی ارایه شد.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با تاکید بر علمی بودن اندازه‌گیری آمار سرانه مطالعه کشور گفت: این آمار حتی به تفکیک استان به استان ارایه شده و 35 جلد کتاب از محاسبه و آمار سرانه مطالعه کشور، در همه کتابخانه‌های دانشگاهی و عمومی کشور وجود دارند.

در کشورهای پیشرفته مطالعه کتب آسمانی در شمار سرانه‌ مطالعه لحاظ می‌شود

وی تصریح کرد: اکنون سرانه مطالعه قرآن و ادعیه در کشور افزایش پیدا کرده است. برخی‌ ادعا می‌کنند که مطالعه‌ قرآن و ادعیه را نباید در میانگین سرانه‌ مطالعه لحاظ کرد، اما باید به اطلاع آن دسته از کسانی که چنین نگاهی دارند برسانم در کشورهای پیشرفته دنیا نیز مطالعه کتب آسمانی در شمار سرانه‌ مطالعه لحاظ می‌شود.

واعظی افزود: در عین‌ حال که جایگاه ایران در میان بسیاری از کشورهای منطقه و جهان در زمینه افزایش سرانه مطالعه بالاتر است، اما کشورهایی مانند روسیه، کشورهای اسکاندیناوی و اروپای غربی سرانه مطالعه‌شان از ایرانی‌ها بیشتر است و ما باید بیش از گذشته برای افزایش سرانه‌ مطالعه تلاش کنیم. البته ناگفته نماند مردم ایران در زمینه‌ نوع و کیفیت مطالعه موثرتر از شهروندان سرزمین‌های دیگر رفتار می‌کنند.

واعظی در ادامه با اشاره به دست‌آوردهای نظام در زمینه ساخت کتابخانه‌های عمومی و تلاش خیّران کتابخانه‌ساز گفت: جا دارد تشکر ویژه‌ای از خیران بزرگوار بکنم که طی سال‌های اخیر با تلاش بسیار در زمینه ساخت و تجهیز کتابخانه در مناطق مختلف کشور و در راستای تحقق سند چشم‌انداز نظام گام برداشته‌اند.

وی رشد و توسعه همه‌جانبه کتاب و کتابخوانی، گسترش در زمینه‌های فضاهای کتابخانه‌ای، افزایش سرانه مطالعه‌، افزایش چاپ عناوین کتاب‌ها و همچنین ارتقای شمار اعضای کتابخوانه‌های عمومی را از شاخص‌های توسعه وضعیت کتاب در دوران انقلاب اسلامی یاد کرد.

وی گفت: از تاسیس نخستین کتابخانه با ساختار جدید که عموم مردم عضو آن می‌شوند، 100 سال می‌گذرد که آن را امیرکبیر بنا نهاد. از آن زمان تا سال 1358، یعنی نزدیک به یک سده تنها 350 کتابخانه عمومی در ایران فعالیت داشت، اما در سه دهه اخیر فضای کتابخانه‌ای کشور رشد هشت برابری داشته است.

واعظی اظهار کرد: در تمام شاخص‌ها شاهد این هستیم که در دوران انقلاب اسلامی رشد و توسعه خوبی انجام گرفته است و این نشان‌دهنده‌ توجه انقلاب و رهبر معظم انقلاب به موضوع کتاب و توسعه‌ علمی کشور بوده است اما این موضوع به دلیل سابقه تمدنی بزرگ ایران اسلامی و تاکید آموزه‌های دین مبین اسلام رضایت‌بخش نیست و ما باید به جای این‌که هم‌طراز با کشورهای توسعه یافته دنیا قرار بگیریم، در قله‌ کشورهای پیشرفته باشیم و این مستلزم عزمی جدی و تلاش تمام مسؤولان و مردم است و از مطالبات مهم رهبر معظم انقلاب نیز همین مساله است.

تاکید رهبر معظم انقلاب بر افزایش سرانه‌ مطالعه و کتابخوان شدن تمام ایرانیان

وی در بخش پایانی سخنانش با اشاره به دیدار مدیران و کارکنان نهاد کتابخانه‌های عمومی با رهبر معظم انقلاب به تاکید ایشان بر افزایش سرانه‌ مطالعه و کتابخوان شدن تمام ایرانیان اشاره کرد و گفت: رهبر عزیز انقلاب از ما و همه‌ مردم ایران خواستند با عزمی جدی در عرصه کتاب و کتابخوانی و گسترش علم تلاش کنیم.

 دو متر فضای کتابخانه‌ای برای هر ایرانی

واعظی اظهار کرد: امیدواریم در دهه‌ چهارم که از سوی رهبر معظم انقلاب به عنوان دهه پیشرفت و عدالت نامگذاری شده است، شاهد تحقق برنامه‌های سند چشم‌انداز باشیم و در سال 1404 با پایان برنامه هفتم توسعه نیز ایجاد هشت متر فضای کتابخانه‌ای برای هر فرد ایرانی محقق شود. هم‌اکنون ما دو متر فضای کتابخانه‌ای برای هر ایرانی داریم.

منصور واعظی سخنان خود را با تشکر از رهبر معظم انقلاب و مسؤولان اجرایی کشور، دولت و مجلس شورای اسلامی که توجه ویژه‌ای به امر کتاب و کتابخوانی نشان می‌دهند به پایان برد./913/د101/ق