پنجاه و سومین شماره فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج منتشر شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، پنجاه و سومین شماره فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج با موضوع الگوی اسلامی ـ ‌ایرانی پیشرفت منتشر شد.

در این شماره می خوانید: «سخن سردبیر»،‌ «نقش آفرینی بسیج در الگوی اسلامی ـ ‌ایرانی پیشرفت»،‌ «مؤلفه های مؤثر بر تدوین الگوی اسلامی ـ ‌ایرانی پیشرفت در حوزه مطالعات سازمانی»،‌ «نگاهی به جایگاه و نقش رهبری سازمانی اسلامی در الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت»،‌ «ارائه شاخصه هایی برای ارزیابی توسعه اجتماعی در چارچوب الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت»،‌ «الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت در عرصه زندگی فردی»، و «‌بایسته ها و الزامات عام مؤثر بر تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت».

نقش آفرینی بسیج در الگوی اسلامی ـ ‌ایرانی پیشرفت

رضا کلهر

چکیده:‌ بی شک،‌ وجود نهادهای اجتماعی خودجوش یا سامان یافته می تواند نقش بسیاری در پویایی جامعه ایفا کند. حرکت های اجتماعی نیازمند محرک هایی است که بتواند به صورت مستمر و زایا،‌ جامعه را به حرکت در آورده یا برای آن جامعه اهدافی را ترسیم کند که جذابیت آن اهداف،‌ موجب حرکت جامعه برای نیل به آنها باشد.

در جامعه اسلامی ـ‌ ایرانی نیز هدف پیشرفت جامعه و ملت،‌ از آن چنان جذابیتی بر خوردار است که به عنوان محرکی اجتماعی عمل می کند و می تواند موج های اجتماعی خاصی را به وجود آورد که این امواج با قصد رسیدن به آن اهداف،‌ نوعی انرژی هم افزایی یافته را برای جامعه و ملت تولید کند.

در این میان،‌ بسیج به عنوان یک نهاد اجتماعی، ‌چه نوع ماهیتی برای خود تعریف می کند و چگونه می تواند در این میدان، ‌نقش آفرینی کند؟ پاسخ این پرسش‌، محور اصلی این مقاله است که با ذکر مقدماتی، به تبیین آن پرداخته ایم.

مؤلفه های مؤثر بر تدوین الگوی اسلامی ـ ‌ایرانی پیشرفت در حوزه مطالعات سازمانی

ولی الله نقی پور فر

محمود جعفر پور

چکیده:‌ بی شک تدوین الگوی اسلامی ـ ‌ایرانی پیشرفت،‌ نیازمند در نظر گرفتن مؤلفه هایی است که بدون توجه به آنها، ‌فرآیند تدوین الگو به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. این مقاله به مؤلفه های مؤثر بر تدوین الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت در حوزه مطالعات سازمانی پرداخته است. نخستین مؤلفه، «باز تعریف مفاهیم سازمانی» است؛ زیرا در دانش سازمانی مورد نیاز کشور در چارچوب الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت، ‌نه مهندسی مجدد مفاهیم غربی به حل مسائل سازمان های کشور کمک خواهد کرد و نه مهندسی معکوس. لذا ضروری است بسیاری از مفاهیم در حوزه های مختلف مطالعات سازمان و مدیریت، ‌از جلمه:‌ حوزه ساختار و طراحی سازمان، ‌مدیریت منابع انسانی و مدیریت رفتار سازمانی، باز تعریف شوند. دومین مؤلفه، «تبیین اصول مدیریت اسلامی در سازمان» است. مدیریت اسلامی با توجه به اهداف،‌ مأموریت ها و رسالت اصلی خود، تفاوت هایی با سایر انواع مدیریت دارد و از این رو،‌ تبیین اصول آن در الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت کاملا ضروری است. سومین مؤلفه های مورد مطالعه نیز «مدیریت فرهنگ کار و سازمان» است. در این مؤلفه بر این مهم تأکید شده که اسلامی بودن در مطالعات فرهنگ سازمانی، ‌تأکید بر فرهنگ کار است و از این رو،‌ به تبیین جایگاه و نسبت آن با الگوی پیشرفت،‌ پرداخته شده است.

نگاهی به جایگاه و نقش رهبری سازمانی اسلامی در الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت

عبداله بانشی

چکیده:‌ بدون تردید،‌ پیشرفت و توسعه هر کشوری در همه ابعاد فردی،‌ سازمانی و اجتماعی،‌ مستلزم داشتن الگویی متناسب با مبانی فلسفی و نظام اعتقادی خاص همان کشور است. از آنجا که توسعه و پیشرفت متکی به عملکرد و بهره وری تک تک سازمانها است، می توان از مؤلفه مدیریت سازمان ها به عنوان پایه اصلی پیشرفت بر اساس الگوی توسعه یاد کرد. امروزه رهبری سازمانی به عنوان رکن اساسی مدیریت، یکی از تأثیرگذارترین متغیرهای دستیابی به اثر بخشی سازمانی محسوب می شود؛ ‌متغیری که با تأثیرگذاری و نفوذ بر عامل نرم سازمانی، ‌اسباب تسهیل و تسریع تحقق اهداف سازمانی را میسر و زمینه ساز دستیابی چشم انداز و اهداف راهبردی سازمان و کشور می شود. رهبری سازمانی اسلامی نیز در این مسیر مهم،‌ با دارا بودن شاخصها و معیارهای مطلوب، ایده آل و ارزشی، ترسیم کننده نقطه آرمانی در سازمان بوده،‌ با ارائه الگوهای مناسب و اثر گذار، به مثابه عامل مؤثری در تشویق و تحریک سایر مؤلفه های سازمانی در جهت پیشبرد و تحقق الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی ‌پیشرفت در همه ابعاد، ایفای نقش می کند. در همین راستا، در این مقاله با روش مطالعه اسنادی و کتابخانه ای، ضمن اشاره به جایگاه الگوی پیشرفت در دو وضعیت فعلی و آتی، ‌به برخی از ابعاد، ‌مؤلفه ها و شاخصهای مطلوب رهبری سازمانی اسلامی و همچنین به جایگاه این ابعاد، مؤلفه ها و شاخصهای مطلوب رهبری سازمانی اسلامی و همچنین به جایگاه این ابعاد در الگوی مذکور و نقش رهبری سازمانی اسلامی در تحقق اثر بخشی سازمانی پرداخته می شود.

ارائه شاخصه هایی برای ارزیابی توسعه اجتماعی در چارچوب الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت

محبوبه حبیبی بدر آبادی

چکیده:‌ در دهه های پایانی قرن بیستم، ‌مفهوم توسعه اجتماعی به نحوی خاص و به عنوان یکی از ملزومات توسعه پایدار مورد توجه قرار گرفت. در این راستا، برنامه های متعددی برای کمک به کشورها در دستیابی به توسعه اجتماعی تدوین و شاخصهای گوناگونی برای ارزیابی عملکرد کشورها در این خصوص تبیین شد. اما اغلب این شاخصها و برنامه ها به وسیله نظریه پردازان غربی و بر اساس اصول و ارزشهای این دسته از جوامع تعیین شده است و به همین دلیل، ‌برای جامعه اسلامی ـ‌ ایرانی ما کارایی لازم را ندارد؛ زیرا تعیین غایت مطلوب هر جامعه و سیر تکامل قابل قبول برای آن، بدون توجه به فرهنگ و ارزش های آن جامعه، امکان پذیر نیست. بر این اساس، در این مقاله با بهره گیری از مفهوم مدینه فاضله در اندیشه فلاسفه بزرگ مسلمان همچون: ‌فارابی، ابن سینا و صدرالمتألهین، ضمن ارائه تصویری از جامعه مطلوب اسلامی، شاخصهایی برای حرکت جامعه در این مسیر ارائه شده است.

الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت در عرصه زندگی فردی

سید حسین ابطحی

هانیه آرزمجو

چکیده:‌ اگر بناست که اسلام و ایران عزت و رونق سابق خود را بازیابند و از پیشگامان مسیر توسعه در دنیا باشند، لازم است که تأسی از الگوهای غربی را کنار گذاشته، ‌به تناسب زیر ساختهای فرهنگی، ‌اجتماعی و جغرافیایی خاص کشور و آموزه های اسلامی، به ایجاد الگویی جدید برای پیشرفت و توسعه اقدام کنیم واین الگو، راهگشای دستیابی به هدف والای ما؛ ‌یعنی رسیدن انسان به ایده آل الهی نامحدود و مسؤلیت آفرین شود. در این مجال تلاش شده است پس از بیان اهمیت و تبیین مفهوم الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت و اهمیت توجه به حوزه زندگی فردی در این الگو، با به کارگیری رویکرد چارچوب منطقی، مسیر دستیابی به اهداف مورد نظر در حوزه زندگی فردی، ‌مشخص و شیوه های اجرایی برای پیاده سازی الگو پیشنهاد شود. در نهایت، شاخصهایی برای اندازه گیری میزان دستیابی به اهداف تعیین شده تا بتواند ابزاری مناسب برای نشان دادن نقشه راه دستیابی به اهداف و همچنین میزان دستیابی به این اهداف باشد. در این پژوهش از نظرات خبرگان حوزه های مختلف برای شناسایی شاخصها در سه بعد عقلانیت، معنویت و عدالت استفاده شد که در نهایت، منجر به استخراج 108 شاخص شد. سپس با به کارگیری پرسشنامه بسته،‌ این شاخصهای مورد بازنگری و ارزیابی مجدد قرار گرفتند و با روش آماری مقایسه میانگین ها، ‌54 شاخص برای ارزیابی میزان دستیابی به اهداف الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت انتخاب شدند.

بایسته ها و الزامات عام مؤثر بر تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت

محمود جعفرپور

چکیده:‌ تدوین الگوی اسلامی ـ‌ ایرانی پیشرفت به عنوان الگویی بومی و منطبق با فرهنگ اسلامی ایرانی، مدتی است که به عنوان یک دغدغه اساسی، مورد توجه اندیشمندان کشور قرار گرفته است. تدوین این الگو، بی شک نیازمند رعایت بایسته ها و الزاماتی است که بدون توجه به آنها،‌ فرایند تدوین الگو به نتیجه مطلوب رهنمون نخواهد شد. بر این اساس در مقاله، بایسته ها و الزامات موثر بر تدوین الگو به دو دسته کلی عام و خاص تقسیم شده است. مقصود از بایسته ها و الزامات عام، مواردی است که در تمام حوزه های تدوین الگو، توجه به آنها ضروری است و در واقع از عمومیت برخوردار می باشند.

بر این اساس اولین مؤلفه عام مورد بحث در مقاله، «فرهنگ و مدیریت فرهنگی» است؛ ‌در مدیریت فرهنگی، اساس مدیریت فرهنگی، اساس مدیریت بر مبنای توجه به فرهنگ است و هدف نهایی هر نوع تغییر و تحولی، بهبود کیفی نظام اعتقادات، باورها و ارزشهای متعلق به فرهنگ آن جامعه است. از آنجا که انسان برای رسیدن به رشد و پیشرفت، نیازمند در اختیار داشتن شناخت دقیقی از خود است، ‌دومین مولفه مورد مطالعه،‌ «هویت؛ شناخت، ‌بازسازی و تقویت آن» است. سومین مولفه مورد مطالعه،‌ «استقلال و استقلال طلبی» است که می توان از آن به خود اتکایی نیز تعبیر نمود. چهارمین مولفه مورد مطالعه،‌ «تولید علم» می باشد که در آن راهکارهای رسیدن به دانش بومی مورد بررسی قرار گرفته است و پنجمین مولفه نیز «عدالت» می باشد که به تبیین جایگاه و نسبت آن با الگوی پیشرفت،‌ پرداخته شده است.

پنجاه و سومین شماره فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج به صاحب امتیازی پژوهشکده مطالعات و تحقیقات بسیج و مدیر مسؤولی دکتر ابراهیم نجفی در 138 صفحه با قیمت 3000 تومان منتشر شده است./913/پ202/ق