انتشار بیست و پجمین شماره فصلنامه مشرق موعود

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، بیست و پنجمین شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی مهدویت مشرق موعود ویژه بهار 92 با مدیر مسؤولی سیدمسعود پوررسیدآقایی از سوی مؤسسه آینده روشن چاپ و منتشر شده است.

در این شماره از فصلنامه مشرق موعود عناوین: «نقد و بررسی آراء مدعیان مهدویت: با تکیه بر آراء احمد الحسن»، «نقد برهان لطف و کاربرد آن در اثبات ضرورت امامت»، «شباهتهای امام مهدی و پیامبران الهی علیهم السلام در قرآن»، «نظریه شهید مطهری درباره ادعای مهدویت مختار؛ توهم یا واقعیت»،«چیستی و چرایی سبک زندگی و نسبت آن با دین و مهدویت»، «بررسی تفسیر اهل سنت از آیه ارتداد و ارتباط آن با امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف» و «تحلیل حدیث ­شناسه حکم نام بردن حضرت مهدی علیه السلام» را مطالعه می کنیم.

نقد و بررسی آراء مدعیان مهدویت: با تکیه بر آراء احمد الحسن

نصرت الله آیتی

چکیده: احمد بن اسماعیل معروف به احمد حسن، یکی از مدعیانی است که در سالهای اخیر به ادعای این که امام مفترض الطاعه، مهدی، قائم، وصی امام مهدی، نوه آن حضرت و یمانی است، برای خود شهرتی به هم زده و در گوشه و کنار عده­ای را فریفته و با خود همراه کرده است. وی و طرفداراش برای اثبات ادعاهای خود به برخی روایات تمسک جسته­اند. در این نوشتار، تلاش شده است به اختصار برخی از مستندات وی به نقد کشیده شود و خبط و خطاهای نهفته در آن گوشزد شود. تقطیع روایات، تحریف نظر دانشمندان شیعه، ناتوانی در فهم روایات، استناد به نقلهای شاذ، استناد به نسخه بدل­ها، برداشت سطحی از روایات، استناد به روایات اهل سنت، حذف روایات مخالف، تعارض درونی و بیرونی برخی از نقدهایی هستند که می­توان برای مستندات آنها برشمرد.

نقد برهان لطف و کاربرد آن در اثبات ضرورت امامت

امیر غنوی

محمود زارعی بلشی

چکیده: دراین نوشتار قاعده لطف و ثمرات آن بررسی و نقد می­شود. استفاده از این قاعده برای اثبات نبوت و حجیت اجماع و نظایر محل تأمل است و کلیت این قاعده جای بحث دارد. نمی­توان گفت واجب است که خدا لطفی را ـ چه مقرب باشد چه محصل ـ موهت کند، حتی اگر نبودش نقض غرض باشد؛ زیرا گاهی یک غرض با غرض دیگر تزاحم پیدا می­کند. از سویی با فرض تمامیت ادله در مقام ثبوت، در مقام اثبات و تشخیص مصداق لطف واجب، علم ما نمی­تواند معیار باشد. لوازم این قاعده نیز فاسد است. در این نوشتار، ادله گوناگون با تقریرات مختلف تبیین و بررسی می­شوند.

شباهتهای امام مهدی و پیامبران الهی علیهم السلام در قرآن

مصنور پهلوان

محمدعلی مهدوی­راد

فرزانه روحانی مشهدی

چکیده: امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف تمام کننده هدف انبیا، و دوران ظهور آن حضرت، دوران تحقق غایت خلقت است؛ از اینرو در قرآن از ایشان به صورتهای گوناگون یاد شده است. خداوند متعال در قرآن به شکل مستقیم از آینده حیات بشر بر زمین که مقارن با دوران ظهور امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است؛ سخن می­گوید؛ گاه به تمثیل پدیده­هایی در طبیعت، جایگاه امام مهدی علیه السلام را تبیین می نماید و گاه ضمن بیان سرگذشت پیامبران الهی و اقوام پیشین، درباره امام مهدی علیه السلام و دوران ایشان پیامهایی به انسان گوشزد می­کند. به دلایل فراوان قرآنی و روایی، بسیاری از حقایق مهدوی در آیات قصص قرآن طرح شده و شباهتهای بسیاری میان امام مهدی علیه السلام و پیامبران الهی وجود دارد که در این پژوهش به هشت مورد آن اشاره شده است. آنگاه با تدبر در آیات قصص، شباهتهایی میان امام مهدی و پیامبران الهی علیهم السلام استنباط شده که پنهانی بودن ولایت، طول عمر، غیبت، فتنه­ها و ابتلائات در آستانه ظهور، جداشدن بدان از نیکان دوران، عذاب بدان دوران، نجات نیکان دوران و تشکیل جامعه صالحان از این دست است.

نظریه شهید مطهری درباره ادعای مهدویت مختار؛ توهم یا واقعیت

سید محمد مرتضوی

چکیده: اندیشه مهدویت به معنای قیام یکی از فرزندان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به نام حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در آخر الزمان، میان شیعه و اهل سنت مشترک است. گرچه این دو گروه در تفسیر واژه مهدی که مقصود مهدی نوعی است یا مهدی شخصی است اختلاف نظر دارند؟ بر اساس این اندیشه، در تاریخ اسلام عده­ای با ادعای مهدویت جامعه اسلامی را تا مدتی مشغول ساخته و سبب انحرافاتی شده­اند و به عده­ای نسبت داده­اند که آنان درباره بعضی ادعای مهدویت داشته­اند. از جمله شهید مطهری بر این باور است که مختار ثقفی درباره محمد بن حنفیه ـ فرزند امیرالمؤمنین علیه السلام ـ ادعای مهدویت داشته و خود را نایب او معرفی کرده است و با توسل به این شیوه توانسته بود حمایت مردم را جلب کند.

نوشتار حاضر با هدف نقد و بررسی این ادعا فراهم آمده و با مراجعه به منابع تاریخی، حدیثی، تراجم، رجال و با توجه به کاربرد واژه مهدی در متون ادبی و حدیثی، اعتقادات مختار، ادعای امامت نکردن محمد بن حنفیه، حمایت امامان شیعه از حرکت مختار و تأیید دانشمندان اسلامی به این نتیجه رسیده است که ادعای یادشده پشتوانه علمی ندارد و توهمی بیش نیست. افزون بر این که خود ایشان دلیلی بر ادعای خود اقامه نکرده است که مشروح مستندات را باید در همین نوشتار جستجو کرد.

چیستی و چرایی «سبک زندگی» و نسبت آن با دین و مهدویت

سیدرضی موسوی گیلانی

چکیده: «سبک زندگی» به معنای مجموعه رفتارهایی برآمده از نگرش­ها، هنجارها و باورهای فردی و اجتماعی است و سبک زندگی در هر جامعه ­این شخصیت و هویت فردی و جمعی را آشکار می‌سازد، بطوری که می­توان تمایز فرهنگی و تمدنی جوامع را با یکدیگر بر اساس سبک زندگی آنان تشخیص داد. این نگرشها و باورها در هر جامعه متأثر از عوامل متفاوتی می‌تواند باشد که در هر جامعه دینی، برآمده از مجموعه عوامل تمدنی است که یکی از اساسی­ترین آنها، باور داشت به آموزه­هاین دینی است. افزون بر این، در جوامع شیعی اعتقاد به مفهوم امامت و مهدویت، به ویژه مفهوم غیبت در عصر فقدان امام معصوم نیز از جمله مهمترین جهت­گیریهای اعتقادی را در سبک زندگی تشکیل می­دهد. این نوشتار درصدد است جایگاه و ضرورت در نظرگرفتن این مؤلفه اعتقادی را در سبک زندگی شیعیان سبک در عصر غیبت مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهد.

بررسی تفسیر اهل سنت از آیه ارتداد و ارتباط آن با امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف

حامد دژآبادی

چکیده: آیه ارتداد (مائده: 54) در نظر برخی مفسران اهل سنت، در مبحث خلافت جایگاهی ویژه دارد و یکی از مستندات اصلی آنان در اثبات خلافت ابوبکر و دیگر خلفاست، تا جایی که فرخ رازی این آیه شریفه را قویترین دلیل بر صحت امامت و خلافت ابوبکر می­داند. او با همین پیش فرض دلالت آیه بعد ـ یعی آیه ولایت ـ را بر حضرت علی علیه السلام باطل اعلام می­کند و اما از دیدگاه شیعه آیه شریفه با ابوبکر و مبارزه او با اهل رده ارتباطی ندارد و اوصاف ذکر شده در آیه بر او و اصحابش تطبیق نمی­کند. این آیه، مفهومی کلی و جامع را بیان می­کند که امام علی و امام مهدی علیهما السلام به همراه اصحابشان مصداقهای کامل آن هستند.

تحلیل حدیث­شناسه حکم نام بردن حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف

خدامراد سلیمیان

 چکیده: مهدویت اعتقادی پایه­ای است که همواره در میان باورهای اسلامی بدان اهتمام و توجه ویژه­ای شده است و این اهتمام همچنان در سخنان معصوم علیهم السلام و بزرگان دین بازتاب یافته است.

گستره بحثهای درباره این اعتقاد سترگ نه تنها امور کلی، که بسیاری از امور جزئی را نیز در بر گرفته است. یکی از این امور، «حکم نام بردن» آن حضرت به نام «محمد» است که بررسی آن با توجه به ویژگی آن حضرت و نیز چگونگی زندگی وی، اهمیت دارد.

این نوشتار به بحث درباره حکم نام بردن حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به نام خاص «محمد» بر اساس سخان معصومان علیهم السلام پرداخته است. دیدگاهها در این بحث با نگاه به گروه­های گوناگون روایات در این باره، به طور عمده در دو دسته تقسیم شده است:

دیدگاه نخست، باور کسانی است که در هر شرایطی نام بردن آن حضرت را به نام «محمد» حرام می­داند. به گونه ­ای که امروزه حتی آن را به صورت «م ح م د» می‌نویسند.

دیدگاه دوم از کسانی است که این ممنوع بودن را به سبب نام بردن در برخی روایات و ادعیه، ویژه زمانی دانسته­اند که به سبب نام بردن، آسیبی متوجه آن حضرت می­شد.

 در ادامه بررسی کوتاه مستندات هر دیدگاه بر پایه روایت، نتیجه می­گیریم که در زمان غیبت کبرا اگر نام بردن آن حضرت موجب آسیب و زیان نگردد، جایز است.

بیست و پنجمین شماره فصلنامه مشرق موعود ویژه بهار 92 در 188 صفحه، با شمارگان 1000نسخه و با قیمت دوهزار و نهصد و پنجاه تومان از سوی مؤسسه آینده روشن راهی بازار نشر شده است./998/پ202/ق