کتاب ترجمه و شرح فارسی دروس فی علم الاصول به چاپ رسید

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتاب ترجمه و شرح فارسی دروس فی علم الاصول از دو حلقه که حلقه اولی با نام «ادله محرزه، اصول عملیه و تعارض ادله» و حلقه ثانیه با عناوین «ادله، ادله محرزه، ادله محرزه (1)، ادله محرزه (2)، اصول عملیه و تعارض ادله» تشکیل شده است.

در مقدمه حلقه اولی در مورد عناوین «تعریف علم اصول، موضوع علم اصول، علم اصول منطق علم فقه، اهمیت علم اصول در عملیات استنباط، اصول و فقه به منزله نظریه و تطبیق، تأثیرگزاری متقابل تفکر اصولی و تفکر فقهی، جایزبودن استنباط، حکم شرعی و تقسیم آن، حکم شرعی، تقسیم حکم شرعی به تکلیفی و وضعی، اقسام حکم تکلیفی، دو نوع بحث و عنصر مشترک بین دو نوع استنباط حجیت قطع» مباحثی به نگارش درآمده است.

در رابطه با وظیفه فقیه در مقدمه این حلقه می‌خوانیم: «وظیفه فقیه این است که برای حکم شرعی هر واقعه و حادثه‌ای، دلیلی اقامه کند. در اصطلاح به این اقامه دلیل بر حکم شرعی، عملیات استنباط حکم شرعی گفته می‌شود. بنابراین علم فقه، علم به عملیات استنباط حکم شرعی است. معین‌کردن حکم شرعی به دو روش صورت می‌گیرد: اول: معلوم کردن خود حکم شرعی. دوم: مشخص کردن وظیفه عملی مکلف در قبال حکم شرعی، بر فرض اینکه حکم شرعی واقعی مجهول باشد و راهی برای تعیین آن وجود نداشته باشد.»

ادله محرزه به «مقدمات عامه و کلی، تقسیم بحث به دو قسم دلیل شرعی و دلیل عقلی» پرداخته و از مباحث دلیل شرعی می توان به «دلیل شرعی لفظی، دلیل شرعی غیرلفظی، فعل، تقریر» اشاره کرد و دلیل شرعی لفظی هم به عناوین «دلالت، حجیت دلالت، اثبات صدور، برخی از ادله حجیت خبر واحد ثقه» پرداخته است.

از مباحث دلیل عقلی می‌توان به «انواع علاقه‌های عقلی، علاقه بین احکام علاقه تضاد بین وجوب و حرمت، آیا حرمت مستلزم بطلان است، علاقه حکم به موضوعش، جعل و فعلیت، موضوع حکم، علاقه حکم به متعلقش، علاقه حکم به مقدماتش و علاقه در داخل حکم واحد» اشاره کرد.

اصول عملیه مطالب «مقدمه، اصل اولی در مورد شک، اصل ثانوی در موارد شک، اصل در مورد علم اجمالی، میزان منجزیت علم اجمالی، انحلال علم اجمالی، موارد تردد، استصحاب، استصحاب حکمی و موضوعی، استصحاب در مقتضی و رافع و وحدت موضوع» را در خود گنجانده است.

تعارض ادله درباره «تعارض بین ادله محرزه، تعارض بین دو دلیل لفظی، حالات دیگر تعارض، تعارض بین اصول و تعارض بین دو نوع دلیل» مطالبی کرده است.

حلقه ثانیه به «تعریف علم اصول، مبادی احکام تکلیفی، تضاد بین احکام تکلیفیه، حکم واقعی و حکم ظاهری، قضیه حقیققیه و قضیه خارجیه در احکام، اسلوب بحثهای اصولی، حجیت قطع، معذریت قطع، تجری، علم اجمالی، قطع طریقی و موضوعی، منجزیت قطع موضوعی، جواز اسناد به مولی» پرداخته است.

در ادله محرزه مطالبی در رابطه با « اصل اولی هنگام شک در حجیت، حجیت اماره در لوازم غیر شرعی‌اش، تبعیت دلالت التزامی از دلالت مطابقی، قیام اماره در مقام قطع موضوعی و جواز اسناد به اعتماد و اعتبار اماره» آمده است.  

از جمله مباحث ادله محرزه (1) می توان به «دلیل شرعی(1)، وضع تعیینی و تعینی، وضع شخصی و وضع نوعی، مجاز، علامات حقیقت، استعمال لفظ و اراده خاص، مقایسه بین جملات تامه و ناقصه، دلالت‌های خاصه و مشترکه، امر و نهی، اطلاق و تقیید، حالات مختلف اسم جنس، عموم، مفاهیم، مفهوم شرط، مفهوم وصف، دلیل شرعی غیرلفظی، سیره عقلاء، دلیل شرعی(2)، اجماع، سیره متشرعه، وسائل اثبات تعبدی، ادله حجیت خبر واحد، قاعده تسامح در ادله سنن و ظواهر قرآن کریم» اشاره کرد.

مباحثی همچون «دلیل عقلی، مقدمه، اثبات قضایای عقلیه، امکان تکلیف به مشروط، تنوع قیود و احکام آن، مقدمه شرعی و مقدمه عقلی، عقلا چه زمانی تعجیز جایز است، امر به ضدین به صورت ترتب، تخییر شرعی، تخییر عقلی، وجوب غیری مقدمات واجب، مسقطات حکم، استقرا و قیاس و حجیت دلیل عقلی» در بخش ادله محرزه(2) آمده است.

در بخش اصول عملیه مباحثی همچون «قاعده اولی و ثانوی در حالت شک، دلیل برائت شرعیه، ضابطه و قانون شک در تکلیف و مکلف‌به، برائت از استحباب، منجزیت علم اجمالی، ارکان منجزیت علم اجمالی، دوران امر بین اقل و اکثر، شک در شرطیت، استصحاب، ادله حجیت، عمومیت جریان استصحاب، تطبیقات، استصحاب در حالت شک در تقدم و تأخر، تعارض دو استصحاب و استصحاب در حالت شک سببی و مسببی» به چشم می‌خورد.

بخش تعارض ادله به «مقدمه، تعارض بین ادله محرزه، قاعده جمع عرفی، قاعده تساقط متعارضین، قاعده ترجیح، قاعده تخییر، تعارض میان اصول عملی و تعارض میان ادله محرزه و اصول عملیه» پرداخته است.

لازم به ذکر است، انتشارات نصایح کتاب ترجمه و شرح فارسی دروس فی علم الاصول به قلم شیخ باقر ایروانی و با ترجمه و شرح حامد دلاوری آرتیمانی را با تیراژ 1000 نسخه و به قیمت 15000 تومان به بازار کتاب عرضه کرده است./992/پ202/ق