لحظاتی با کتاب تازه منتشر شده قبسات الیقین
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، «دانش منطق، تعریف منطق، جایگاه معرفتی دانش منطق و دو بخش: کلیات و مقدمات و تصدیقهای برهانی» گردآوری شده است.
حیات انسان، حیاتی پویاست، نه راکد و ایستا. اوج و حضیض آن به صعود و نزول اندیشههای وی وابسته است. دانش منطق با ارزشگذاری اندیشه، متفکر را در ادراک معانی صحیح و تفکیک تصورات سره از ناسره و نیز تصدیقات مطلوب و با ضمانت یاری میکند. برهان، قیاسی است که از مقدمات یقینی شکل گرفته و رهآورد آن نیز گزاری یقینی است. استدلال برهانی، دشوارترین و با ارزشترین رسالت را بر دوش دارد و در پی آن است که متفکر را به استناد دلیل به واقع راهنمایی کند.
از این رو، جناب شیخالرئیس بوعلی سینا، اندیشمند نامی و متبحر اسلامی، تحصیل برهان را فرض (واجب) دانسته و فراگیری دیگر قیاسهای خطابی، جدلی، مغالطی و شعری را تا حد نفل (مستحب) تنزل داده است. وی مینویسد: عمر کوتاه و روزگار پرحادثه، بر هر شخص واجب میکند که فریضه را بر نافله، و ضروری را بر غیرضروری مقدم کند.
این کتاب، پژوهشی در قلمرو منطق است. هدف اصلی نویسنده ارائه تفصیلی مسائل و تحلیل گزارههای بخش برهان از دانش منطق است. بررسی تفصیلی گزارهها، نقد و مستندسازی کلام اندیشهوران منطقی برای تعمیق و پیشبرد مسائل بخش برهان که در دانش منطق جایگاه و ارزش خاصی دارد، صورت گرفته است.
بخش اول با عنوان کلیات و مقدمات دارای فصلهای: «غرض و اهمیت کتاب برهان، واژهشناسی علم (حصولی و حضوری) و تقسیمات آن (تصور و تصدیق ـ بدیهی و نظری)، کاسبهای تصور (معرف) و تصدیق (حجت)، تفکر (تعلیم و تعلم ذهنی) و اصناف المطالب» است.
نویسنده در فصل غرض و اهمیت کتاب برهان نوشته است: «منطقدانان شکلگیری پیکره استدلال و قول شارح (معرف) را در گرو تحقق شرایط صورت و ماده استدلال و تعریف میدانند. از این رو، بر این باورند که متفکر بدون پیوند صورت و ماده، هماهنگی آن دو و رعایت شرایط آنها نمیتواند تعریفی ارائه کند و یا قضیهای را مبرهن و مستدل سازد. البته نباید از نگاه محصلین و نظریهپردازان منطقی دور بماند که دانش منطق در فرایند موازنه، تنها عهدهدار تبیین شرایط صوری نیست و در حوزه شرایط مادی اعم از بخش تعریفات یا تصدیقات نیز، به بحث میپردازد.»
بخش دوم که تصدیقهای برهانی نام دارد، فصلهای «تعریف برهان و بررسی صورت و ماده استدلال برهانی، بررسی مبادی برهان، برهان إن و لم، علت در بخش تصدیقات منطق و شرایط مقدمات برهان» را دربرگرفته است.
در بخش توضیحی درباره علت تصدیق میخوانیم: «هر قضیهای از موضوع، محمول و نسبت حکمیه تشکیل میشود و مفاد آن، ثبوت شیئی برای شیء دیگر یا انتفای از آن است. برای آنکه حکم (اثبات محمول برای موضوع یا سلب آن) ضروری باشد، نیازمند علت است و بدون آن علت، محمول برای موضوع، تنها ممکن خواهد بود نه ضروری.»
شایان ذکر است، کتاب قبسات الیقین نوشته محمدامین ابوالحسنی در 455 صفحه و با تیراژ 1000 جلد و به قیمت 8800 تومان از سوی انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره وارد بازار کتاب شده است./992/پ202/ق