پنجاه و نهمین شماره فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج به چاپ رسید

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، این شماره از فصلنامه شامل مقالات زیر می شود: 

چیستی سرمایه فرهنگی بسیجیان

مکان یابی پناهگاه های عمومی و چند منظوره شهری در برابر سناریوهای تهدید با استفاده از ANP وGIS

توانمندسازی بسیجیان : راهبردی برای تحقق اهداف اقتصادی کشور

بررسی ضرورت امر به معروف و نهی از منکر در پایداری و ارتقای اخلاق اجتماعی

الگوی مدیریت در خانواده در سیره رضوی

ناکارآمدی قدرت بسیج گری گفتمان ملی گرایی در مقایسه با گفتمان اسلام سیاسی در ایران معاصر

چیستی سرمایه فرهنگی بسیجیان

سیدباقر سادات حسینی

محمدولی علییی

چکیده: نظریه سرمایه فرهنگی، نوعی نگاه جدید و موسع به سرمایه است که آن را از چنبره محدوده های تجاری و اقتصادی بیرون کشیده، به اشکال دیگری در عرصه های اجتماعی و فرهنگی توسعه می دهد. این نظریه اولین بار در سال 1964مطرح شد. اما شکل گیری آن را بایستی در پیشینه های جامعه شناسی کلاسیک جستجو کرد. تعاریف متنوعی از سوی صاحب نظران در این موضوع ارایه شده است که هر کدام از زاویه ای و دیدگاهی خاص به این مقوله اشاره کرده اند. از نگاه بوردیو، سرمایه فرهنگی دارای سه بعد تجسدی، عینیت یافته و نهادینه شده است. چیستی سرمایه فرهنگی و تعیین ابعاد مؤلفه ها و شاخصهای آن، به اقتضا و تناسب هر جامعه، میزان و معیاری برای سنجش وضعیت و کیفیت فرهنگ آن جامعه بوده، زمینه ای برای شناسایی و دستیابی به راههای ارتقای آن است. لذا بررسی چیستی سرمایه فرهنگی بسیجیان اقدامی است در جهت سنجش، تعمیم و ارتقای سرمایه فرهنگی بسیجیان در جامعه. مطالعه و بررسی چیستی سرمایه فرهنگی بسیجیان بایستی با توجه به مباحث جامعه شناسی فرهنگ و با تأکید بر ریشه ها و ویژگیهای فرهنگ و تفکر بسیجی در قالب ابعاد مؤلفه ها و شاخصه های آن بومی شود. از این نگاه، سرمایه فرهنگی بسیجیان دارای دو بعد معنوی و مادی است که هر یک از این ابعاد دارای مؤلفه ها و شاخصه های مربوط به خود بوده، با این مشخصات سرمایه فرهنگی بسیجیان تبیین می شود.

مکان یابی پناهگاه های عمومی و چند منظوره شهری در برابر سناریوهای تهدید با استفاده ازANP وGIS

سیدمجتبی حسینی»

چکیده: تجارب و شواهد ثبت شده در جنگهای اعصار گذشته و قرن حاضر، نمونه های مستدل و انکارناپذیری اند که اهمیت حیاتی پدیده «دفاع غیرعامل» را آشکار و ثبت می کنند. یکی از اقدامات در جهت کاهش آسیب پذیری انسانی- که نسبتی خاص با پدافند غیر عامل دارد - مکان یابی پناهگاه هایی است که مردم بتوانند در زمان حملات دشمن بدانها پناه ببرند. این پناهگاه ها در دو سطح عمومی و خصوصی قابل طرحند؛ پناهگاه های خصوصی در سطح آپارتمان یا واحد ساختمانی مکان گزینی می شوند و پناهگاه های عمومی در سطح شهر. مقاله پیش رو با هدف بررسی و کنکاش در اثرات جنگ و بحرانهای ناشی از آن بر فضا و جامعه، به مکان یابی عملکردهای چند منظوره و پناهگاهی در شهر بر پایه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی و در قالب تحقیقات توصیفی - تحلیلی پرداخته است. بدین منظور، سه معیار و 11شاخص مؤثر بر مکان یابی پناهگاه های عمومی را شناسایی و از طریق نظرسنجی در قالب مصاحبه و پرسش نامه از متخصصان و با استفاده از فن فرایند تحلیل شبکه ای به عنوان یکی از جدیدترین روش های تصمیم گیری در حوزه تصمیم گیری چندمعیاره مورد سنجش قرار داده است. در نهایت از طریق همپوشانی لایه های اطلاعاتی و اعمال این ضرایب در نرم افزارarc gis، مرجحترین مکانها را متناسب با هدف، شناسایی کرده است. برای دستیابی به نتایج مذکور، منطقه شش شهر تهران از یک سو به دلیل برخورداری از مزیتهای موقعیتی و فعالیتی و از سوی دیگر به واسطه زیست و سکونت بخش قابل ملاحظه ای از جمعیت شهر، به عنوان نمونه موردی انتخاب شده است.

توانمندسازی بسیجیان : راهبردی برای تحقق اهداف اقتصادی کشور

 محمد نوروزی

خلیل نوروزی

محمدرضا عاشری

چکیده: نامگذاری سالها توسط رهبری معظم نظام، بیانگر رویکرد کلان کشور طی آن سال بوده است. این نامگذاری ها در جهت تحقق سند چشم انداز 1404 و سایر اسناد بالادستی و در سالهای اخیر صبغه اقتصادی به خود گرفته است. لذا تمامی افراد میبایست در راستای تحقق اهداف هر یک از این سالها بکوشند. بسیج، به عنوان مجموعه ای با پتانسیل فراوان در جهت ایفای نقش در این حوزه، جایگاهی اساسی در این امر دارد. بدیهی است این نقش آفرینی جز در سایه شناخت توانمندی ها و برنامه ریزی در راستای توانمندسازی نقاط ضعف آنان میسر نخواهد شد. توانمندسازی بسیجیان به عنوان راهبردی برای ایفای نقش جدی تر ایشان در این راستاست. در پژوهش حاضر، با توزیع تصادفی 180پرسشنامه در بین بسیجیان شهرستان زنجان که از روایی و پایایی کافی برخوردار بوده، با استفاده از نرم افزار اس. پی. اس. اس-19به تحلیل آن با آزمون تی پرداخته است. تحلیل نتایج بیانگر آن است که جامعه آماری مذکور، در تمامی سطح توانمندسازی در حد قابل قبول بوده، ولی در توانمندی شناختی کافی (مشتمل بر احساس مؤثربودن، احساس شایستگی، معناداری و حق انتخاب) دارای ضعف است و میبایست تقویت این حوزه نیز مد نظر مسؤولان به منظور ایفای نقش قوی تر بسیجیان در راستای تحقق اهداف شعارهای اقتصادی سالهای اخیر باشد.

بررسی ضرورت امر به معروف و نهی از منکر در پایداری و ارتقای اخلاق اجتماعی

سجاد احمدی

جواد احمدی

مهدی رحیمی

چکیده: تحقیق حاضر، از نوع بنیادی و با روش توصیفی و تاریخی بر اساس منابع کتابخانه ای است. این تحقیق، با محوریت قرآن و سنت و احادیث است و سعی شده با دید همه جانبه، آثار عمل به فریضه امر به معروف و نهی از منکر و عواقب ترک آن از بعد فردی و حکومتی، مورد بحث و بررسی قرار گیرد. پایداری جامعه در گرو تثبیت ارزشها و تعقیب اهداف و آرمانهاست. این پایداری با برنامه ریزی دولت (حکومت اسلامی) و تعهد مردم (امت اسلامی)به دست می آید. جامعه اسلامی با سنت امر به معروف و نهی از منکر از رذایل و انحرافات مصون می ماند. در این جامعه، هر فرد، مکلف به انجام امر به معروف و نهی از منکر (ضدارزشهای اسلامی) است. هر مسلمانی مسؤول اصلاح امور اخلاقی جامعه خود است که باید با کسب آگاهی و مهارت لازم، وظیفه خود را انجام دهد. نتیجه اینکه مهارتهای لازم در حسن انجام مسؤولیت امر به معروف و نهی از منکر است، عبارتند از: پرهیز از رفتارهای متکبرانه، چگونگی مواجهه با آدمهای متکبر و مغرور، نداشتن رفتارهای تهاجمی، نداشتن رفتارهای خشونت آمیز و بی نزاکت، پرهیز از رفتارهای نامناسب و بی ادبانه، ظاهرشدن در نقش مثبت، رعایت حریم خصوصی افراد، برقراری رابطه دوستانه با مردم، چگونگی راه رفتن، داشتن سیمای جذاب، حفظ آرامش خود در هر شرایطی، خجالت نکشیدن و قوی ظاهرشدن در مقابل صاحبان قدرت که نیاز به توجه و دقت بالایی دارد.

الگوی مدیریت در خانواده در سیره رضوی

اعظم خطیبی

چکیده: این پژوهش با عنوان الگوسازی از مدیریت در خانواده در سیره رضوی، با رویکردی دینی - جامعه شناختی، اهداف ذیل را دنبال می کنند: الف) تبیین مدیریت در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی خانواده در سیره رضوی؛ ب) ارایه الگو از مدیریت در خانواده در سیره رضوی؛ ج) ارایه راهکارهای کاربردی برای داشتن خانواده ای مطلوب بر اساس سیره رضوی در عصر حاضر. روش آن توصیفی -کیفی و ابزار آن فیش برداری است. جامعه آماری شامل تمام نظرات و سکنات امام هشتم علیه السلام در ارتباط با چگونگی تدبیر و مدیریت ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی خانواده و نمونه مورد مطالعه، سیره عملی و نظری قابل دسترس ایشان است. برخی از یافته ها بدین قرار است: در سیره امام رضا علیه السلام، تربیت و اجتماعی کردن فرزندان، اقتصاد خانواده، تشکیل خانواده، نحوه تعامل زوجین، وظایف و جایگاه افراد در کانون خانواده و در نهایت، ساماندهی خانواده برای پیشگیری از آسیبها، بدون مدیریت و برنامه امکان پذیر نیست. نتیجه نهایی نشان داد که خانواده مطلوب در سیره رضوی، با مدیریت عجین شده و تمام ابعاد آن مبتنی بر برنامه ریزی، هماهنگی، سازماندهی، رهبری و کنترل است. الگوی آن دارای پنج گام کلیدی است که پایه های این الگو بر فلسفه و قرب الهی قرار گرفته است.

ناکارآمدی قدرت بسیج گری گفتمان ملی گرایی در مقایسه با گفتمان اسلام سیاسی در ایران معاصر ‌‌

‌عبدالله گنجی

چکیده: مهم ترین کارکرد ایدئولوژی یا گفتمان بسیج گر، حفظ و انسجام ملت و به میدان آوردن آن در دفاع از منافع ملی و حیاتی است. گفتمان ملی گرایی از انقلاب مشروطه تا پایان پهلوی دوم این نقش را به عهده داشته، اما در بحرانهای تاریخی نتوانسته است ملت ایران را منسجم و به میدان های دفاع و مبارزه بکشاند. مطالعه نحوه مواجهه مردم هنگام اشغال کشور در دو جنگ جهانی، کودتای٬1332 اخراج پهلوی اول در شهریور1320 و کودتای 1332 نشان می دهد گفتمان ملی گرایی فاقد صلاحیت برای این مهم بوده است. مهم ترین دلایل این ناکارآمدی را می توان: نداشتن پشتوانه معرفتی بومی، اشتباه در غیریت سازی (انتخاب اسلام به عنوان غیریت)، ستیز با فرهنگ بومی، تکیه بر احساسات زودگذر و بی صلاحیت بودن مولدان و حاملان این گفتمان دانست. مقایسه حضور مردم در عرصه های سرنوشت ساز و حیاتی کشور از انقلاب مشروطه تا پایان دوران پهلوی اول با دوران پس از انقلاب اسلامی، نشان می دهد گفتمان اسلام سیاسی برای ملت سازی و بسیج اجتماعی ایرانیان دارای قابلیت و ظرفیت برتری است. حضور مردم در پیروزی انقلاب اسلامی، جنگ هشت ساله، حوادث تیرماه 1378، حوادث پس از انتخابات ٬1388 پایداری در حقوق هسته ای و مقاومت در برابر تحریم های گسترده غرب، نمونه هایی از قدرت بسیج گری گفتمان اسلام سیاسی است.

گفتنی است پنجاه و نهمین شماره فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات راهبردی بسیج سال شانزدهم ویژه تابستان 1392به صاحب امتیازی پژوهشکده مطالعات و تحقیقات بسیج در 186صفحه باشمارگان 4200 نسخه و به قیمت 3000 تومان راهی بازار نشر شده است./992/پ201/ق