نگاهی به کتاب خواص الحیوان

به گزارش خبرگزاری رسا، کتاب «خواص الحیوان» نوشته علی بن عبدالواسع کامی لاهیجی (مقتول در 1039 هجری قمری) با تصیحیح میرهاشم محدث از سوی انتشارات سفیر اردهال در سال 93 به انتشار رسیده است.   

یکی از کتب ارزنده‌ای که در جانورشناسی در عصر صفوی نوشته شده و از منابع مهم تاریخ علم  کتاب «خواص الحیوان» است. 

این کتاب، شماره 31 از مجموعه دوا و درمان در روزگاران کهن است.

تنها نسخه خطی بازمانده از مؤلف است متعلق به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران است  و تصحیح این کتاب به همت میرهاشم محدث صورت گرفته است.

این نسخه به خط مؤلف و به خط نستعلیق در 142 برگ 15 سطری است که 24 تصویر سیاه قلم از حیوانات را هم دارد. اما تاریخ تالیف و تحریر کتاب به طور صریح معین نیست ولی از یادداشت ها و خطوط و مهرهای درج شده که در نسخه موجود است، کتاب در 1033ق. زمان سلطنت شاه عباس اول در دست تألیف بوده است.

چنانکه از فهرست مطالب برمی آید کتاب در دو مقاله نگاشته شده است.

مقاله اول در هشت باب است: «باب اول: در بیان طبقات و درجات انسان از انبیای مرسله و زردشت، مانی نقاش، مزدک، به آفرید، مقنع»، «باب دوم: در ذکر ملوک اقالیم سبعه و اماکن معموره»، «باب سوم: در شرح احوال علما و علوم متفرقه»، «باب چهارم: در عرض اطوار صوفیه و زهاد»، «باب پنجم: در وصف اخلاق طبقات انسان (اهالی فارس، اهالی چین، جماعت ترک، اهالی روم، ذکر اعراب، ذکر هند)»، «باب ششم: در تقریر عمر حیوانات»، «باب هفتم: در تعریف خواص و منافع انسان»، «باب هشتم: در حقیقت انسان آبی و یأجوج و مأجوج و نسناس»  

مقاله دوم در بیان خواص و اخلاق و منافع و مضار سایر حیوانات و در پنج قسم است: «قسم اول: در بهایم»، «قسم دوم: در سباع»، «حیوانات غریبه»، «قسم سیوم: در طیور»، «قسم چهارم: در شرح حشرات ارضی»، «قسم پنجم: در حیوانات بحری و مائی»  

کتاب «خواص الحیوان» با شمارگان 550 نسخه در 359 صفحه در سال 93 از سوی انتشارات سفیر اردهال منشر شده است./998/د102/ق