برای بهبود اوضاع نشر باید روی مخاطب سرمایهگذاری کرد
به گزارش سرویس پیشخوان خبرگزاری رسا، بازار نشر و توزیع کتاب مدت زیادی است که با مشکلات فراوان روبهرو است. متأسفانه حمایتهای کافی و مناسب نیز در این زمینه صورت نگرفته است. شاید بهتر باشد در سال جاری، که مقام معظم رهبری آن را «اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی» نامیدهاند، بیشتر به مشکلات فرهنگی پرداخته شود.
با سید علی کاشفی خوانساری، مدیر انتشارات حوا، درباره این مشکلات گفتوگویی انجام شد که در ادامه میخوانید:
ناشران خصوصی بیشتر بر بعد فرهنگی کتاب تمرکز دارند یا بعد اقتصادی؟
اینکه برخی اشخاص میگویند کتاب کالای فرهنگی است و برخی دیگر کتاب را کالای اقتصادی میدانند بهکل اشتباه است. کتاب کالای فرهنگیـ اقتصادی محسوب میشود. برخی بر این باورند که ناشران دولتی بر محور فرهنگ فعالیت میکنند و ناشران خصوصی بر محور اقتصاد. بنده این حرف را اصلاً قبول ندارم. گاهی این موضوع جابهجا میشود و ناشران خصوصی بیشتر از ناشران عمومی دغدغة فرهنگی دارند. ناشران دولتی گاه با قیمتگذاریهای خود به ناشران خصوصی ضربه میزنند و به اصلیترین رقیب و دشمن ناشران خصوصی تبدیل میشوند.
ناشران موفق را چه ناشرانی میدانید؟
ناشرانی که بر اساس مخاطب عمومی فعالیت میکنند و دغدغة فرهنگی ندارند معمولاً بر جریان بازار سوارند و با مشکلات کمتری روبهرو میشوند. مشکل اصلی نشر برای ناشرانی است که کمتوانترند و در بخش خصوصی فعالیت میکنند. در بیشتر موارد کتابهای خوب و مفیدی نیز از سوی ناشران خصوصی منتشر میشود؛ اما به دلیل مشکلاتی که ناشران خصوصی در عرصة فروش و عرضه کتاب دارند، آثار آنها خوب به فروش نمیرسد.
حمایتهای دولت را در حوزة نشر چطور ارزیابی میکنید؟
حمایتهای دولتی بسیار محدود و در انحصار برخی ناشران خاص است؛ بهویژه در هشت سال گذشته این موضوع بیشتر نمود پیدا کرد. متأسفانه حمایتهای دولتی برای ناشران خصوصی وجود ندارد و من تا کنون هیچ نمونهای از حمایت ناشران خصوصی از سوی دولت ندیدهام.
به نظر جنابعالی حمایت دولت برای خرید کاغذ درست بود یا صرفاً محیطی برای رانتخواری به وجود آورد؟
به همان میزان که حمایتهای دولت برای خرید کاغذ غیر کارشناسی بود و موجب ایجاد فضای رانتخواری در بازار نشر شد، برداشتن این حمایتها بهیکباره نیز غیر کارشناسی و بدون برنامه بود.
خرید کتاب از سوی دولت را چطور دیدید؟
در خرید کتابها نیز مقطعی به نام «حمایت دولت» ایجاد شد؛ ولی متأسفانه خرید کتابها از روی شایستهسالاری نبود. متأسفانه در این زمینه نگاه سلیقهای صورت گرفت و این حمایتها هیچگاه بر اساس کیفیت و ارزش کتاب انجام نشد.
نشر کشور مشکلات زیادی دارد. به نظر شما مهمترین مشکل این عرصه چیست؟
مشکلات کنونی نشر دلایل متفاوتی دارد و نمیتوان بهراحتی گفت مشکلات صرفاً به گرانی کاغذ یا توزیع بازار نشر و از این دست مسائل بازمیگردد. مجموعهای از این مشکلات باعث شده تا نشر کشور به وضعیت کنونی برسد. به نظر بنده از دلایل اصلی خرابی بازار نشر سوء مدیریت در حوزة فرهنگ است. از طرفی مردم نیز نیازی به خرید کتاب در خود نمیبینند که باید به بهترین شکل این نیاز در مردم ایجاد شود.
در بخش توزیع چه مشکلاتی برای ناشران وجود دارد؟
در این بخش با مشکل کمبود کتابفروشی در کشور مواجهیم؛ زیرا کشش و نیازی برای توزیع بهتر وجود ندارد. بهتر است از آخر مسیر نشر اقدامات برطرفسازی مشکلات حوزة چاپ تا فروش کتاب را شروع کنیم. ابتدا باید به دنبال ایجاد نیاز خواننده به کتاب و ایجاد کتابفروشی باشیم. سپس به سیستم توزیع رسیدگی کنیم. در آخر این مسیر نیز بهتر است به مشکلات نشر و چاپ کتاب بپردازیم. برای بهبود اوضاع توزیع باید روی مخاطب و کتابخوانی سرمایهگذاری شود. از خواننده باید حمایت شود تا آنها با میل و رغبت به سمت تهیة کتاب بروند.
برای بهبود اوضاع ناشران خصوصی بهتر است چه اقداماتی انجام شود؟
بهتر است فعالیتهای ناشران دولتی و شبهدولتی محدود شود. همچنین حمایتهای دولت به ایجاد کتابخانهها و فروشگاهها معطوف شود. تأمین کتابهای کتابخانههای عمومی بر اساس نیازها و خواستههای مردم از دیگر عواملی است که به ناشران خصوصی کمک خواهد کرد.
برای سرمایهگذارانی که قصد دارند به عرصة نشر وارد شوند چه صحبتی دارید؟
پیشنهادم به سرمایهگذارانی که قصد ورود به عرصة نشر را دارند این است که اگر صرفاً به فکر سود هستند بهتر است به این عرصه وارد نشوند؛ زیرا عرصة نشر کشور اصلاً فضای مناسبی برای فعالیتهای صرفاً اقتصادی نیست. البته برخی ناشران کودک و نوجوان و ناشران دانشگاهی بعضاً به سودهای خوبی میرسند؛ اما به غیر از این دو حوزه، اگر سرمایهگذار دغدغة فرهنگی نداشته باشد، بهتر است اصلاً در این حوزه وارد نشود.
بهتر است افرادی که میخواهند سرمایة خود به بازار نشر بیاورند حوزة توزیع و فروش را برای سرمایهگذاری انتخاب کنند. متأسفانه نشر کشور در عرصة توزیع و فروش مشکلات و ضعفهای زیادی دارد. ممکن است با ورود سرمایهداران در این بخش اوضاع توزیع و فروش جامعة نشر بهبود یابد./998/د101/ق
منبع: پایگاه اطلاع رسانی سوره مهر