کتاب تفکر اثر شهید آیتالله سید عبدالحسین دستغیب
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، ارزش انسان به اعتبار اندیشهاش در امور معنوی است، به وسیله فکر، از کوچکی و حد حیوانی، بیرون آمده و به درجه والای انسانیت میرسد، ترقی معنوی آدمی، به برکت فکر در امور باقی است.
کتاب تفکر از مقدمه و شش فصل با عناوین: «تحلیه به فکر و ذکر، اولین الدین معرفته، قوه عقل برای تعقل و اندیشه، آفرینش برای چه، خداوند زمین را قابل زیست نمود و ازواج را از زمین آفرید» تدوین شده است.
فصل اول این کتاب شامل عناوینی مانند: «اندیشه در آفرینش آسمانها و زمین، پس جهان دیگری در پیش است، ریشههای گوناگون اندیشه، راه اندیشه و خداشناسی، آیا دستگاههای بدن کمتر از ساعت است، از احاطه نفس به احاطه خدا پی ببرید، فضای محیط زمین نگهبان زندگی، وزن مخ زن و مرد، تغذیه بدن مانند درخت است، طبقات دهگانه بدن استخوانها؛ اعصاب، اگر حافظه نبود انسان چه میکرد، پند ابن سماک به هارون، شرایط سهگانه نقاشی، تناسب دقیق اعضای بدن، به حکم عقل رستاخیزی است و دمیدن روح پس از تکمیل خلقت» می شود.
نویسنده در بخش طبقات دهگانه بدن استخوانها؛ اعصاب نگاشته است: «بدن انسانی ده طبقه است: سر، گردن، سینه، جوف (که محل قلب و کبد است)، شکم، نشستنگاه، رکبتین، ران، ساق و پا. این بدن هم مانند ساختمان، دارای طبقات است و به وسیله مفصلها به یکدیگر جفت شدهاند. قوزک پا را نگاه کنید، به وسیله یک مفصل کف پا با ساق متصل شده است. بین ران و نشستنگاه را چطور با مفصل ربط داده است؟ عرض این ساختمان عجیب ده طبقه را بر روی 248 عمود قرار داده است.»
در فصل دوم، موضوعاتی نظیر: «با اندیشه؛ شناسایی فطری رو به کمال میرود، تسبیح تکوینی گواهی به حکمت خداست، نقش صورت و توجه به چشم، در لبها و دهان و دندان اندیشه کن، قرآن به آفرینش انسان مکرر تذکر میدهد، خواب و آثار شگفت آن، کرات و ابرها مسخر اراده اویند، آیا حرکت کواکب بدون هدف است، انسان موجودی فوقالعاده، تسبیح ملکوتی را گوش ملکی نمیشنود، حیوان برای خوراک سر فرود میآورد، یقینی که شک از بین برود لازم است، برطرفکردن مانع وظیفه انسان است، احاطه علمی نشانه تجرد انسان، همه علوم به طور اجمال در بشر نهفته است، انسان میان دو راهی، پرگویی انسان را از حکمت دور میسازد و تخت سلطنتی و تخته تابوت» مورد بررسی قرار گرفته است.
در مبحث «تسبیح تکوینی گواهی به حکمت خداست»، آمده است: «تمام مراتب خلقت، خدا را میستایند. تسبیح تکوینی عقلی که راجع به معرفت استدلالی ما میشود، این است که هر عضوی از عالم، هر موجودی از موجودات، گواه صادقی است بر این که سازنده من، توانا و داناست. هر موجودی وضع و خاصیتش گواه صادقی است بر اینکه سازندهاش نقص ندارد. هر چیزی را به جای خودش قرار داده است. در گیاهان و حیوانات خلاصه همه موجودات همین است.»
فصل سوم به مباحثی همچون: «پدیده بدون پدیدآورنده محال است، آیا آنکه آفریده نمیداند، حرص به هر جنایتی وا میدارد، زایده اعور اشتباه پیشینیان، میلیونها سلول برای هر عضو بدن، گام نخست در تهذیب تفکر است، احاطه علمی نشانه تجرد روح است، راه آشنایی با مبدأ و معاد، اشکالی عمده به فرضیه داروین، بدن در آخرت آثار مادی ندارد، اختلاف چهرهها و حنجرهها، اقدام به گور مردهها نشانه قبول معاد، آیا منافقین امام را نشناختهاند، درک عظمت آفرینش موجب تقوای قلب و واسطه نعمت خدا را بشناسیم» پرداخته است.
نویسنده در بخش «احاطه علمی نشانه تجرد روح است»، نگاشته است: «جسم، هیچوقت بر مثل خودش محیط نخواهد شد. این آدمی چیست که میتواند به تمام عالم احاطه پیدا کند؟ آیا این بدن میتواند محیط شود؟ چه نیرویی است که بواطن مواد و خواص آنها و کیفیت حرکت آنها را ادراک کند؟ در ما قدرتی است که از سر تا پا را فراگرفته و به اجزای بدن احاطه دارد بلکه احاطه به همه جا دارد، البته بالقوه. ادراک، بزرگترین دلیل بر این است که انسان، مادی نیست. روح آدمی مجرد است که به غیب و ماورای طبیعت نیز راه دارد، اگر مانع را برطرف کند.»
در فصل چهارم عناوینی نظیر «قدرتنمایی در آفرینش، تکامل انسان در معرفت، قرآن و تفکر در آفرینش، تکامل دنیوی نمونه پس از مرگ، نمونهای از دعوت به لذیذ، زندگی زمین پس از مرگ، بهترین دلیل امکان وقوع است، خدا بر هر کاری تواناست، آفرینش افلاک از آفرینش انسان مهمتر است، خاضعنشدن از جهل است، گناه عقل روحانی را میبرد، خشیت در نتیجه علم و روایتی از خشیت حضرت زهرا سلاماللهعلیها» به چشم میخورد.
نویسنده در قسمت «تکامل انسان در معرفت»، نگاشته است: «غرض، دقت در آفرینش است که تمام، حکمتنمایی است «تبیینا لحکمته». خدا این دستگاه را پر از حکمت کرد تا بر تو آشکار گردد، بشناسی ذات بیزوال او را به قدرت و حکمت، آنگاه از روی یقین و علم و معرفت بگویی: الله اکبر. پس غرض از این دستگاه قوه علمی و عملی و تکمیل آنها در بشر است.»
مؤلف در فصل پنجم به مباحثی همانند «تأثیر جزر و مد در شرایط زیست، سطح زمین نه سست و نه بسیار محکم، خداوند زمین را قابل زیست خلایق فرمود، زمین هم از بین رفتنی است، کاروان مردهها کی حرکت میکند، شیرینی انگور و ترشی غوره از کجا آمد، خرما نان و خورش و دوا و میوه است، تلقیح و عشق میان نر و ماده نخل، حبوبات تحلیل بدن را جبران میکنند، جو غذایی پر برکت و خوراک انبیا، میوه نارس را نباید خورد، فساد بشر در طبیعت هم مؤثر است، دریاها به سطح خاک تجاوز نمیکنند، گوهرهای کوچک و بزرگ از میان دریاها و بیم و امید دو دریا در وجود انسان» پرداخته است.
عناوینی همچون «تلقیح در نباتات به وسیله باد و حشرات، شب آیه خدا و منافع بسیار، اهله برای تاریخ قمری، روز روح به یاد خدا و شبش غفلت است، پس تعقل کنید که مقهور خدایید، ملکات خوب را تا چهلسالگی به دست آورید، طاغوتها پشت سر بتها خدایی میکردند، بهرههای یادآوری اصل آفرینش خود، پس معاد هم باید باشد، ذرات بدن از علم خدا بیرون نیست و یا من فی السماء عظمته» در فصل ششم به چشم میخورد.
گفتنی است، کتاب تفکر تألیف شهید آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب به همت انتشارات اسلامی در 304 صفحه با شمارگان 1000 نسخه از چاپ خارج شده است./992/پ202/ق